Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ergin over het bericht 'Ministerie van Sociale Zaken informeert mensen actief over onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens'

Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 19 maart
2024).

Vraag 1

Hoeveel personen zijn benadeeld door de onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens?1

Antwoord 1

Laat ik voorop stellen dat ik het betreur dat er onrechtmatig persoonsgegevens zijn
verwerkt en dat ik mij inspan om betrokkenen hierover zo transparant en zorgvuldig
mogelijk te informeren. In deze fase kan ik echter nog geen aantallen geven. De afgelopen
maanden heeft mijn departement prioriteit gegeven aan het afhandelen van de inzageverzoeken.
Voor ieder ingekomen verzoek is geïnventariseerd of er verwerkingen van persoonsgegevens
zijn aangetroffen in de administratie en zo ja, of er sprake is geweest van onrechtmatige
verwerkingen. Voor de eerste 131 inzageverzoeken is gebleken dat in twaalf gevallen
onrechtmatig persoonsgegevens zijn verwerkt in het kader van salafisme en aanverwante
onderwerpen. Dit had niet mogen gebeuren. Ik kan me voorstellen dat de personen die
dit betreft zijn geschrokken en dit een naar bericht voor hen is. Zij hebben dan ook
mijn excuses ontvangen. Op dit moment lopen er nog 48 recent ontvangen inzageverzoeken
waarvan nog bekeken moet worden of sprake is van onrechtmatige verwerkingen.

In de volgende fase start het Ministerie van SZW met het proactief benaderen van mensen
van wie persoonsgegevens in documenten zijn aangetroffen en van wie betrouwbare contactgegevens
voor handen zijn. Vervolgens zal voor deze personen geïnventariseerd worden of sprake
is van onrechtmatigheid of dat sprake is geweest van verwerkingen in het kader van
maatschappelijk verkeer2. Ik verwacht daarom uw Kamer pas na de zomer te kunnen informeren over het totaal
aan onrechtmatige verwerkingen van persoonsgegevens.

Vraag 2

Hoeveel verzoeken om inzage in persoonsgegevens in verband met de onrechtmatige verwerking
zijn er tot nu toe ingediend?

Antwoord 2

Op dit moment hebben in totaal 179 personen een inzageverzoek ingediend. Vlak na de
verzending van de Kamerbrief «Herstel van vertrouwen overheid en moslimgemeenschappen»3 zijn 131 verzoeken binnengekomen. Vervolgens zijn er na verzending van de eerste
besluiten afgelopen maand 48 nieuwe verzoeken bijgekomen. Ik verwacht dan ook dat
er de komende periode nieuwe verzoeken bij zullen komen.

Vraag 3

Hoeveel van deze informatieverzoeken zijn inmiddels afgehandeld?

Antwoord 3

De verwachting is dat de eerste 131 verzoeken zijn afgehandeld voor het commissiedebat
Inburgering en Integratie van 27 maart.

Vraag 4

Bij hoeveel van de ingediende informatieverzoeken is vastgesteld dat er sprake is
van onrechtmatige verwerking van gegevens?

Antwoord 4

In twaalf van de 131 gevallen is gebleken dat een onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens
heeft plaatsgevonden.

Vraag 5

Wat is de gemiddelde doorlooptijd van de aanvraag voor een informatieverzoek?

Antwoord 5

De AVG schrijft voor dat complexe inzageverzoeken binnen drie maanden moeten worden
afgehandeld.

Gezien de grote hoeveelheid verzoeken die vlak na de Kamerbrief zijn binnengekomen
en het gelijktijdig uitwerken van het afhandelingsproces, is het mijn departement
helaas niet in alle gevallen gelukt om de termijn van drie maanden te halen. Ik kan
me voorstellen dat het vervelend is om lang op antwoord te moeten wachten. Mijn departement
werkt dan ook hard om de gestelde termijn te halen.

Inmiddels is meer ervaring opgedaan met het proces en is de werkwijze verbeterd. Ook
wordt extra capaciteit ingezet. Op deze manier worden mensen zo snel en tegelijk zorgvuldig
mogelijk geïnformeerd. Ik verwacht de lopende inzageverzoeken binnen de termijn van
maximaal drie maanden af te handelen.

Vraag 6

Acht u de huidige deadline van 31 maart aanstaande toereikend om alle informatieverzoeken
te ontvangen en af te handelen?

Antwoord 6

Burgers hebben altijd het recht om een AVG-inzageverzoek in te dienen bij SZW en SZW
dient vervolgens daarop te besluiten. Voor deze specifieke situatie geldt dat SZW
de onrechtmatig verwerkte persoonsgegevens pas zal verwijderen als de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP) haar onderzoek heeft afgerond. Zo lang het onderzoek van de AP loopt, zal SZW
de persoonsgegevens bewaren en kunnen burgers via een inzageverzoek inzicht krijgen
in de onrechtmatig verwerkte persoonsgegevens. Het is nog niet duidelijk wanneer de
AP haar onderzoek afrondt. Na afronding van het onderzoek door de AP gaat SZW conform
de voorschriften in AVG en Archiefwet over tot verwijdering van die gegevens.

Vraag 7 en 8

Kunt u bevestigen of de personen, wiens gegevens onrechtmatig zijn verwerkt, inmiddels
excuses hebben ontvangen?

Indien er nog geen excuses zijn aangeboden, wanneer bent u van plan om een excuusbrief
aan te bieden, conform de motie-Van Baarle?4

Antwoord 7 en 8

De personen die een inzageverzoek hebben gedaan en van wie SZW heeft vastgesteld dat
hun persoonsgegevens onrechtmatig zijn verwerkt, hebben excuses ontvangen in de brief
die ik hen heb gestuurd. Daarnaast start SZW de komende periode met het proactief
informeren van personen van wie onrechtmatig persoonsgegevens zijn verwerkt. Ook deze
personen zullen excuses ontvangen.

Vraag 9

Kunt u uitleggen waarom deze gegevens zijn verwerkt? Krijgen de benadeelden de mogelijkheid
om hierover persoonlijk uitleg te ontvangen?

Antwoord 9

Deze onrechtmatige verwerkingen zijn gedaan in het kader van duidingen, signaleringen
en monitoring rondom fenomenen als salafisme, maatschappelijke spanningen en radicalisering.
Ik heb in mijn brief van 18 september 2023 uitgelegd dat SZW een rol heeft in de beleidsinzet
op deze onderwerpen.5 Binnen deze aanpak zijn persoonsgegevens zoals naam, woonplaats en levensbeschouwelijke
opvatting in mailverkeer en analyses opgeslagen. Soms zijn ook gedragingen, uitingen
en de context waarbinnen deze personen actief waren vastgelegd. Daarnaast heeft SZW
informatie over salafisme, maatschappelijke spanningen en radicalisering van derden
opgeslagen met daarin verwerkingen van persoonsgegevens. Zoals ik ook in mijn brief
van september heb aangegeven, was dit handelen niet juist. Ik kan me voorstellen dat
dit voor degenen die dit betreft, een onaangenaam bericht is. Ik wil dan ook zo transparant
mogelijk zijn over de onrechtmatige verwerkingen. In dit proces is zorgvuldigheid
en transparantie zeer belangrijk om het geschade vertrouwen te herstellen. Daarom
krijgt iedereen van wie SZW persoonsgegevens heeft verwerkt (rechtmatig of onrechtmatig)
in zijn of haar besluit op het inzageverzoek het aanbod om bij SZW de stukken in te
zien, gevolgd door de mogelijkheid tot een toelichtend gesprek.

Vraag 10

Welke specifieke maatregelen neemt u om herhaling van onrechtmatige verwerking van
de persoonsgegevens in de toekomst te voorkomen?

Antwoord 10

Mijn departement is sinds april 2021 gestopt met werkzaamheden waarbij persoonsgegevens
onrechtmatig werden verwerkt, zoals duiding van personen en organisaties in het kader
van de Taskforce Problematisch Gedrag en Ongewenste Buitenlandse Financiering.6 Daarnaast wordt er actief gewerkt aan AVG-bewustzijn, zodat medewerkers meer alert
zijn op de juridische beperkingen ten aanzien van het verwerken van persoonsgegevens.

Vraag 11

Ontvangt u feedback van de benadeelden nadat zij inzage hebben verkregen in hun persoonsgegevens?
Zo ja, kunt u hier nader op in gaan?

Antwoord 11

Ik kan me voorstellen dat het voor betrokkenen naar is om te horen dat de overheid
onrechtmatig hun persoonsgegevens heeft verwerkt. Het is dan ook begrijpelijk dat
dit reacties losmaakt. Tot nu toe heeft mijn departement in enkele gevallen reacties
ontvangen op de besluiten op inzageverzoeken. Dit varieert van een positief geluid
over de toelichting, een verzoek tot directe verwijdering van de betreffende persoonsgegevens
tot aangedane reacties. Ik waardeer het zeer dat deze personen hun feedback hebben
willen delen. Mijn departement spant zich in om zo goed mogelijk opvolging te geven
aan de ontvangen feedback. In alle gevallen zijn mijn medewerkers het gesprek aangegaan
met de desbetreffende personen.

Vraag 12

Bent u bereid om de deadline voor het indienen van informatieverzoeken te verlengen
tot minimaal 31 juli?

Antwoord 12

Ja. Eerder hanteerde SZW de deadline 31 maart, maar gezien het AP-onderzoek is het
niet mogelijk om per 1 april te starten met het verwijderen van de onrechtmatig verwerkte
persoonsgegevens. Daarom zal mijn departement 31 juli als nieuwe deadline hanteren.
Dit wordt mogelijk verlengd als het AP onderzoek tegen die tijd nog niet afgerond
is. Overigens hebben burgers altijd het recht om een inzageverzoek in te dienen, en
dient SZW daarop te besluiten.

Vraag 13

Bent u bereid om deze vragen ruim voor het commissiedebat Inburgering en Integratie
van 27 maart te beantwoorden?

Antwoord 13

Ja