Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Kent over de gevolgen van recente branden waarbij asbest is vrijgekomen

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens
de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 14 maart 2024).

Vraag 1

Wat is uw reactie op de recente branden in Vroomshoop, Kloetinge en op de A50 bij
Beekbergen, waarbij asbest is vrijgekomen?1
2
3

Antwoord 1

Branden waarbij asbest vrijkomt, komen helaas (nog steeds) voor zolang er in bestaande
panden nog asbest uit het verleden aanwezig is. Door in geval van brand omwonenden
te waarschuwen en instrueren en zo snel mogelijk asbestresten op te ruimen, worden
de risico’s zo veel mogelijk beperkt.

Bij brand zijn asbestdaken vaak de belangrijkste bron van asbestverspreiding. Het
overheidsbeleid is erop gericht om de eigenaren van asbestdaken te bewegen deze daken
te (laten) saneren. Uw Kamer wordt regelmatig over de voortgang geïnformeerd4.

Het bij wijze van protest in brand steken van asbesthoudende materialen is van geheel
andere orde. Dit is moedwillig de gezondheid van anderen in gevaar brengen. Dit is
onacceptabel en ik betreur zeer dat dit soort incidenten voorkomen.

Vraag 2, 3 en 4

Kunt u een overzicht geven van de veiligheidsmaatregelen die bij deze ongelukken en
protesten zijn genomen om omwonenden en passanten te beschermen tegen blootstelling
aan asbest?

Kunt u een overzicht geven van de aard en omvang van de opruimwerkzaamheden als gevolg
van deze branden en kunt u ook aangeven of de Aanpak asbestincidenten hierbij is gevolgd.5

Op welke wijze is in kaart gebracht welke gezondheidsrisico’s omwonenden hebben gelopen?

Antwoorden 2, 3 en 4

Voor de veiligheidsmaatregelen, aard en omvang van de opruimwerkzaamheden en de gezondheidsrisico's
van omwonenden is de verantwoordelijkheid belegd bij het lokaal bevoegde gezag en
de betrokken uitvoeringsorganisaties (gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat, Veiligheidsregio’s
etc.). De veiligheidsmaatregelen zullen dan ook per situatie verschillen.

Vraag 5

Klopt het dat medewerkers die de omgeving van de brand in Vroomshoop saneerden, werkten
zonder beschermende maskers? Zo ja, hoe kon dit gebeuren?

Antwoord 5

Het is niet bekend waar dit signaal vandaan komt. Bij dergelijke calamiteiten waarbij
gevaar voor omwonenden het meest pregnant is, houden de Omgevingsdiensten toezicht
op de werkzaamheden. Voor wat betreft de regels ter bescherming van de veiligheid
en gezondheid van werknemers is de Nederlandse Arbeidsinspectie (hierna: Arbeidsinspectie)
de aangewezen toezichthouder. De Arbeidsinspectie heeft noch van de Omgevingsdiensten,
noch van anderen een melding gekregen over het onbeschermd werken door werknemers
bij het opruimen. Hierdoor is er vooralsnog geen aanleiding om het signaal verder
te onderzoeken.

Vraag 6

Hoe zijn omwonenden van de branden ingelicht over de gezondheidsrisico’s die gepaard
gaan met het vrijkomen van asbest?

Antwoord 6

Het zal per situatie verschillen wat de beste wijze is om omwonenden in te lichten.
De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij het lokaal bevoegde gezag.

Vraag 7

Hoeveel asbestbranden vinden er jaarlijks plaats in Nederland?

Antwoord 7

Het aantal branden waarbij asbest vrij komt, wordt niet centraal geregistreerd. Ook
het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) heeft geen (betrouwbare) data
over branden waarbij asbest vrijkomt.

Vraag 8

Deelt u de mening dat de maatschappelijke risico’s van asbestbranden onaanvaardbaar
hoog zijn?

Antwoord 8

De overheid deelt de zorg over het vrijkomen van asbest bij branden. Zoals bij vraag
1 aangegeven is het beleid erop gericht om de eigenaren van asbestdaken (vaak de oorzaak
van asbestverspreiding bij brand) te bewegen deze te (laten) saneren. Een voorstel
van mijn ambtsvoorganger om per eind 2024 te komen tot een wettelijk verbod op asbestdaken
is in 2019 afgewezen door de Eerste Kamer.

Vraag 9

Wie is verantwoordelijk voor de kosten die worden gemaakt voor de saneringswerkzaamheden
bij asbestbranden?

Antwoord 9

Het uitgangspunt is dat de eigenaar verantwoordelijk/financieel aansprakelijk is.
Het kan voorkomen dat de gemeente een deskundig asbestbedrijf opdracht geeft om de
omgeving van de brand schoon te maken. De gemeente zal de kosten dan verhalen op de
gebouweigenaar.

Vraag 10

Welke mogelijkheden ziet u om de Meerjarenaanpak asbest te versnellen en gebouwen
met bestaand asbestmateriaal in Nederland zo spoedig mogelijk te saneren?6

Antwoord 10

De Meerjarenaanpak asbest is erop gericht om verbeteringen op het gebied van arbeidsomstandigheden
door te voeren in het asbeststelsel omdat het van groot belang is dat het verwijderen
van asbest op een gezonde en veilige manier gebeurt. Zoals aangekondigd in mijn brief
van 21 december 2023 zal ik uw Kamer op korte termijn nader informeren over de voortgang
van de Meerjarenaanpak. De Meerjarenaanpak is er niet op gericht om de gebouwen met
asbest in Nederland zo spoedig mogelijk te saneren. Met de Meerjarenaanpak wordt beoogd
het stelsel voor asbestverwijdering te verbeteren, met als onderliggend doel een nog
betere bescherming van de veiligheid en gezondheid van de werknemers die met asbest
werken.

Voor het beleidsdoel om gebouwen met bestaand asbestmateriaal zo spoedig mogelijk
te saneren heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de afgelopen jaren
vooral ingezet op de verwijdering van asbestdaken. U wordt voor de zomer geïnformeerd
over de plannen om eigenaren te stimuleren zoveel mogelijk asbestdaken te saneren.