Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid De Hoop over noodsituaties met hard varende watertaxi's tussen Waddeneilanden en de vaste wal

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 12 maart 2024).

Vraag 1

Kunt u aangeven hoe vaak er een noodsituatie voorkomt waarbij een hard varende watertaxi
tussen Waddeneilanden en vaste wal noodzakelijk is?

Antwoord 1

Nee, de Centrale Meldpost Waddenzee (CMW) op de Brandaris registreert wel de meldingen
van de schippers, die daarbij aangeven of er sprake is van spoed en/of patiëntenvervoer.
Of deze meldingen daadwerkelijk noodzakelijk zijn, kan de dienstdoende verkeersleider
echter niet beoordelen.

Vraag 2

Van de 155 snelheidsoverschrijdingen in de laatste vier maanden van 2023, hoe vaak
was er sprake van een noodsituatie? Hoe vaak is toestemming gevraagd en verkregen
om harder te varen?

Antwoord 2

In de periode van september 2023 tot januari 2024 zijn er op de Brandaris 44 registraties
vastgelegd zoals bedoeld in antwoord 1. Daarbij ging het 12 keer om een spoedgeval
en 32 keer om patiëntenvervoer. Zoals bij antwoord 1 ook aangegeven, kunnen de verkeersleiders
niet vaststellen of er ook daadwerkelijk sprake was van noodsituaties. De registratie
door de verkeersleiders is daarom ook niet te beschouwen als toestemming van de verkeersleider
om harder te varen dan toegestaan.

Vraag 3

Deelt u de mening van de watertaxibedrijven, dat zij verantwoord harder kunnen varen
dan anderen aangezien zij professionele bemanningen hebben? Hoe professioneel acht
u bemanningen, als deze structureel de regels met betrekking tot de snelheid overtreden?

Antwoord 3

De bemanning van een watertaxi mag overdag op de Waddenzee binnen de betonning in
de vaargeulen harder dan 20 km/u varen. Dat er ’s nachts niet harder dan 20 km/u gevaren
mag worden, heeft geen relatie met de kwalificatie van de bemanning maar met de beperkingen
die voor deze categorie schepen (snelle motorboot) gelden vanwege de nautische veiligheid
en natuurbelangen.

Vraag 4

Welke alternatieve oplossing is er mogelijk voor de bereikbaarheid op de late avond
tussen Ameland en de vaste wal? Structureel of incidenteel?

Antwoord 4

De huidige concessie Waddenveren Oost heeft betrekking op passagiersschepen en veerboten
met meer dan 12 passagiers. Watertaxi’s zijn daarentegen veelal gericht op het vervoer
van maximaal 12 personen. Met de watertaxi’s kunnen passagiers bovendien ook buiten
de dienstregeling van de veerboten om van en naar de eilanden worden vervoerd. Er
is dus geen belemmering voor nachtelijk vervoer van en naar de eilanden. Binnen de
huidige concessie zijn echter geen specifieke afspraken gemaakt over de bereikbaarheid
op de late avond en in de nacht. Bij de voorbereiding van de nieuwe concessies Waddenveren
wordt bekeken of het wenselijk en mogelijk is om watertaxi’s onder de concessies te
laten vallen. Overwegingen hieromtrent worden nader toegelicht in de Nota van Uitgangspunten
nieuwe concessies Waddenveren, die nu ter consultatie voorligt.

Vraag 5

Zijn additionele vereisten, zoals een tweede kapitein, strengere eisen aan de vaarbevoegdheid
en extra apparatuur (radar, AIS, etc.), volgens u noodzakelijk?

Antwoord 5

De schipper van een watertaxi dient al te beschikken over het hoogst haalbare vaarbevoegdheidsbewijs,
het Kwalificatiecertificaat schipper. De oorzaak van het ongeval op de Waddenzee lijkt
vooral te liggen in het te snel varen van de schepen. In de kabinetsreactie op het
Ovv-rapport «Aanvaring in het Schuitengat» zal ik nader ingaan op de in deze vraag
genoemde aspecten.

Vraag 6

Is handhaving via het Automatisch identificatiesysteem (AIS) mogelijk en noodzakelijk?

Antwoord 6

Er is op dit moment geen wettelijke grondslag voor structureel gebruik van AIS voor
een handhavingsdoel. Alleen in uitzonderingsgevallen (strafrechtelijk onderzoek, vervoer
gevaarlijke stoffen) is dit toegestaan. Voor het overige mogen deze data, vanwege
privacy-argumenten, alleen voor scheepvaartverkeers-management worden gebruikt. Daarnaast
is het de vraag of AIS technisch gezien geschikt is voor betrouwbare snelheidshandhaving.
Het gebruik van AIS voor handhaving wordt nu ook bekeken naar aanleiding van het Ovv-rapport
«Aanvaring in het Schuitengat». In mijn Kabinetsreactie op dat rapport kom ik hier
op terug.

Vraag 7

Is het mogelijk om bij herhaalde of structurele overtredingen van de regels vergunningen
van bedrijven of schippers in te trekken?

Antwoord 7

In de binnenvaart is er een vaarbevoegdheidsbewijs (het in antwoord 3 en 5 genoemde
Kwalificatiecertificaat) nodig voor de schipper en een Certificaat van Onderzoek (CvO)
voor het schip.

Wanneer een schipper structureel de vaarregels overtreedt, dan kan de ILT tot intrekking
van het vaarbevoegdheidsbewijs overgaan. Dit is afhankelijk van de feiten en omstandigheden.

Dergelijke overtredingen, die betrekking hebben op het vaargedrag, hebben geen consequenties
voor het CvO. Dat heeft alleen betrekking op de technische eisen die aan het schip
zelf worden gesteld.