Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Zeedijk over het artikel 'Intrekken exportvergunning nieuwe tegenslag ASML'

Antwoord van Minister Van Leeuwen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 5 februari 2024).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel in Het Financiële Dagblad van 3 januari 2024 «Intrekken
exportvergunning nieuwe tegenslag ASML»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Is de informatie in het artikel juist dat verschillende exportvergunningen zijn ingetrokken?

Wat is er aan de situatie veranderd, sinds de vergunningen waren afgegeven en wat
zijn de afwegingen geweest om de vergunningen in te trekken?

Is de informatie in het artikel juist dat het om een type lithografie machine gaat
dat al vaker aan klanten van ASML in China is geleverd?

Antwoord 2, 3 en 4

Het kabinet doet geen uitspraken over individuele vergunningen. In algemene zin kan
gesteld worden dat bij de beoordeling van een exportvergunningaanvraag per geval een
specifieke afweging wordt gemaakt, waarbij gekeken wordt naar het risico van ongewenst
eindgebruik. De overheid maakt deze risicoanalyse in het kader van de (inter)nationale
veiligheid op basis van de daarvoor geldende criteria, zoals de eigenschappen van
het te exporteren product, de toepasbaarheid van het product, de eindgebruiker en
het land van bestemming. Dit kan ertoe leiden dat export wordt toegestaan, afgewezen
of een eerdere afweging wordt herzien.

Vraag 5

Kunt u een indicatie geven van het aantal exportvergunningen (enkelen, tientallen,
meer dan honderd) dat in het verleden afgegeven is voor het leveren van dit type machine
aan Chinese bedrijven in China?

Antwoord 5

Vanaf 1 september 2023 is bepaalde geavanceerde halfgeleiderproductieapparatuur vergunningplichtig
in Nederland. Voorafgaand aan deze datum gold er geen vergunningplicht voor apparatuur
vallende onder de regeling en zijn er derhalve geen vergunningen verleend. In de ministeriële
regeling geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders is als verwachting opgenomen
dat door de introductie van de vergunningplicht eenmalig 24 vergunningen en daarna
op jaarbasis 20 vergunningen worden aangevraagd. Inmiddels zijn enkele vergunningen
voor de export van geavanceerde halfgeleiderapparatuur naar China verleend. Een exportvergunning
geeft de mogelijkheid om gedurende de looptijd van een vergunning meerdere exporten
plaats te laten vinden.

Vraag 6 en 7

Is er een verzoek van de Amerikaanse autoriteiten geweest om de exportvergunnigen
in te trekken, zoals het artikel suggereert? Zo ja, wat was de motivatie van hen om
een dergelijk verzoek aan de Nederlandse regering te doen?

Zijn er toezeggingen van de Amerikaanse autoriteiten gedaan aan de Nederlandse regering
in ruil voor het intrekken van de exportvergunningen? Zo ja, welke?

Antwoord 6 en 7

Er is geregeld contact met partners en bondgenoten in Europa, de VS en Azië over exportcontrolemaatregelen
op geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders. Over de inhoud van deze gesprekken
doet het kabinet geen uitspraken.

Vraag 8 en 9

Acht u het mogelijk dat China eerder geleverde machines van het type waar het hier
om gaat inzet voor het vervaardigen van defensie materieel?

Schat u in dat het niet leveren van de eind 2023 geplande machines een extra belemmering
vormt voor de Chinese defensie industrie? Waarom wel/niet?

Antwoord 8 en 9

De vergunningplichtige machines en technologie zijn geschikt voor de ontwikkeling
en productie van geavanceerde halfgeleiders. Deze geavanceerde halfgeleiders kunnen
naast civiele toepassingen ook een cruciale bijdrage leveren aan militaire toepassingen
en worden aangewend voor de ontwikkeling van hoogwaardige militaire (wapen)systemen
en massavernietigingswapens.2 Zoals ook bevestigd door de MIVD3 richt China ten behoeve van de eigenstandige militair-technologische ontwikkeling
de aandacht op buitenlandse expertise, waaronder op Nederlandse kennis op het gebied
van lithografie. In algemene zin kan gesteld worden dat bij de beoordeling van (eerdere)
exportvergunningaanvragen per geval een specifieke afweging wordt gemaakt, waarbij
gekeken wordt naar het risico van ongewenst eindgebruik. Zie ook het antwoord op de
vragen 2, 3 en 4.

Vraag 10

Overwegende dat geavanceerde computerchips (<14nm) wereldwijd volop verkrijgbaar zijn
en de Amerikaanse regering moeite heeft de export vanuit de VS naar China te beperken4,
5, wat is naar uw inzicht het voordeel voor Nederland en Europa om China te beletten
zelf geavanceerde chips te ontwikkelen?

Antwoord 10

Nederland heeft eigenstandig een vergunningplicht ingesteld omdat de ongecontroleerde
uitvoer van geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders risico’s voor de nationale
veiligheid kan meebrengen. Dit betreft een landenneutrale maatregel en is niet specifiek
gericht op China. Bij elke beoordeling wordt individueel, dus per geval, gekeken of
een exportvergunning kan worden verleend. Er wordt dan gekeken naar het risico van
ongewenst eindgebruik. Uiteraard bespreekt Nederland deze maatregel met Europese partners
en de VS en vindt ook een exportcontrole dialoog plaats met China.