Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over het bericht ‘Nictiz opent openbare consultatie over realisatie gebruik SNOMED’

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 11 december
2023)

Vraag 1

Kent u het bericht «Nictiz opent openbare consultatie over realisatie gebruik SNOMED»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat SNOMED de afgelopen jaren alleen gepresenteerd is als een koppeltaal,
dus alleen als een instrument om twee talen met elkaar te laten spreken en gegevens
te kunnen uitwisselen?

Antwoord 2

Nee, dit klopt niet. SNOMED is een internationaal, medisch terminologiestelsel met
meer dan 375.000 gecodeerde medische termen en synoniemen. Omdat SNOMED zo gedetailleerd
en breed is, kan deze taal ook worden gebruikt om andere talen uit zorginformatiesystemen
aan elkaar te koppelen. Dit kan door het maken van een mapping, waarbij de informatie
in de technische taal uit het ene systeem wordt omgezet naar de technische taal in
het andere systeem.

SNOMED is echter niet alleen een instrument om twee talen uit zorginformatiesystemen
met elkaar te laten spreken. Het maakt namelijk ook eenduidige registratie mogelijk
voor meervoudig gebruik, zoals beoogd in het programma Registratie aan de bron, waarin
al verwezen werd naar SNOMED.2

Vanaf 2012 werd het nut van SNOMED als uniforme medische terminologie ten behoeve
van Eenheid van Taal in meerdere Kamerstukken en rapporten gepresenteerd en benadrukt,
inclusief de (toen) nog bestaande knelpunten voor implementatie. Zoals in het rapport
van het RIVM getiteld «Eenheid van taal in de Nederlandse zorg», waarin SNOMED geadviseerd
wordt als onderdeel van het gedeelde woordenboek (de grondplaat) in het primaire proces,
naast andere standaarden (LOINC en IDMP).3

In meerdere afspraken verbindt het veld zich ook al aan het gebruik van SNOMED, zoals
«Het onderhandelaarsresultaat medisch specialistische zorg 2014 t/m 2017» en het besluit
van het Informatieberaad Zorg in 2018. In de laatstgenoemde is SNOMED geadviseerd
als onderdeel van het gedeelde woordenboek (de grondplaat) in het primaire proces
ten behoeve van eenmalig vastleggen en hergebruik van gegevens.

SNOMED is dus niet enkel gepresenteerd als koppeltaal, maar ook juist als terminologie
die uitermate geschikt is voor de primaire registratie van zorg- en gezondheidsgegevens.

Vraag 3

Deelt de Minister de mening dat eenduidig registreren zeer ondersteunend is bij het
adequaat kunnen uitwisselen en voorkomen dat er verwarring ontstaat over bijvoorbeeld
een ziektebeeld? Wordt goed begrepen dat Nictiz SNOMED wil verplichten als registratietaal?
Zo ja, betekent dit dan ook dat individuele beroepsgroepen de voor hen wetenschappelijk
onderbouwde classificatiesystemen niet meer mogen/kunnen gebruiken?

Antwoord 3

Eenduidig registreren van gegevens in de zorg is noodzakelijk voor zowel het goed
begrip van gegevens als het makkelijker kunnen uitwisselen en integreren van de gegevens
door de systemen. Nictiz kan als kennisorganisatie het gebruik SNOMED niet verplichten,
zij adviseren zorgverleners er wél gebruik van te maken. Ik kijk in het kader van
Eenheid van Taal hoe hier het best op gestuurd kan worden, waarbij het uitgangspunt
van eenmalig registreren en meervoudig gebruiken de basis is, om hiermee de registratielast
terug te kunnen dringen.

Toepassing van SNOMED in zorginformatiesystemen betekent niet dat classificatiesystemen
niet meer gebruikt mogen worden. De meeste classificatiesystemen worden gebruikt voor
het rapporteren van statistische gegevens en voor het vaststellen van zorgindicaties.
Door slimme toepassing van SNOMED-codes kunnen deze statistische en administratieve
gegevens ook afgeleid worden, zonder dat zorgverlener daar extra werk aan heeft. Eenduidige
en gestandaardiseerde vastlegging van zorggegevens moet juist het zorgproces, de registratie
en de databeschikbaarheid vooruithelpen en zal voor de eindgebruiker (bijvoorbeeld
arts of verpleegkundige) vooral meer tijd voor de patiënt op moeten leveren.

Vraag 4

Op basis van welk proces/procedure is Nictiz tot dit voorstel gekomen? Wie zijn daarbij
betrokken geweest? Welke scenario’s waren mogelijk? Welke groepen steunen het huidige
voorstel?

Naar begrepen wordt van experts in het veld is hier geen impactanalyse uitgevoerd,
klopt dat? Zo ja dan is toch het mogelijke gevolg dat adequate verpleegkundige besluitvorming
wordt ondermijnd waardoor kwaliteit en veiligheid van zorg in het geding is?

Antwoord 4

Voorafgaand aan dit voorstel is in 2018 door het Informatieberaad Zorg het gebruik
van SNOMED als taalstandaard in de zorg ingestemd. Opeenvolgend is SNOMED in het rapport
van het RIVM als grootste onderdeel van de grondplaat geadviseerd, zoals in het antwoord
op vraag 2 is toegelicht. In 2022 werd geconcludeerd dat de implementatie niet gerealiseerd
was. Hierop werd door D&A Medical Group het rapport «Impact assessment Eenheid van
Taal» opgesteld, waarbij de realisatie van Eenheid van Taal middels SNOMED werd onderzocht
in vier sectoren (VVT, GGZ, Ziekenhuizen en huisartsen). Hieruit bleek dat er geen
echte tegenstanders waren op de implementatie, maar voornamelijk regie, focus en zichtbaarheid
noodzakelijk was.4

Ik heb deze regierol opgepakt en Nictiz verzocht om een advies op te stellen voor
handvatten over hoe de implementatie dan plaats moet vinden. Hiervoor is eerst op
basis van de kennis en ervaring van Nictiz, in combinatie met gesprekken met stakeholders,
een eerste versie geschreven. Op 8 september jl. heeft vervolgens een stakeholderbijeenkomst
plaatsgevonden, waarbij alle stakeholders uitgenodigd waren. Op basis van die sessie
is vervolgens de conceptversie opgesteld en ter consultatie gebracht tot 13 november
jl., zodat partijen nogmaals hun feedback konden geven.

In het advies van Nictiz over de realisatie van SNOMED is geen sprake geweest van
meerdere scenario’s, wel bevat het advies verschillende elementen die nodig zijn.
Er is geen aanvullende impactanalyse gedaan van deze aanbevelingen, omdat dit dit
een verdere uitwerking is van het eerdere besluit van het Informatieberaad Zorg en
de impactanalyse van de D&A Medical Group uit 2022 opvolgt.

Hoewel er op de consultatie ook positieve reacties zijn binnengekomen van sectoren
die graag (nog sneller) door willen, zijn het voornamelijk partijen die op- of aanmerkingen
hadden geweest die zich via die weg kenbaar hebben gemaakt. Het is in die lijn dan
ook niet te zeggen welke partijen nadrukkelijk wel achter dit voorstel staan. Het
neemt hoe dan ook niet weg dat er werk te doen ligt voor alle sectoren voor de implementatie.

Het uitgangspunt bij de implementatie van SNOMED is dat de eindgebruiker zo min mogelijk
last en zo veel mogelijk profijt heeft van deze transitie die op de achtergrond moet
gebeuren. Kwaliteit en veiligheid van zorg zal hiermee dus niet in het geding mogen
komen.

Vraag 5

Op welke wijze zijn de aanbevelingen van het Transitieplan van zib-compliance naar
hergebruik van zorginformatie in dit advies meegewogen?

Antwoord 5

Het rapport en de aanbevelingen zijn bekend bij en gebruikt door Nictiz. Het conceptadvies
is ook zondermeer in lijn met die aanbevelingen. Nictiz zal dat in de finale versie
van het advies verduidelijken.