Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over een amendement op de Internationale Gezondheidsrichtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 8 november
2023).

Vraag 1

Is het correct dat een van de voorgestelde amendementen op de Internationale Gezondheidsrichtlijnen
van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) luidt om in artikel 1 de term «niet-bindend»
te laten vervallen?1

Antwoord 1

In het najaar van 2022 is een groot aantal amendementen op de Internationale Gezondheidsregeling
(IHR, 2005) ingediend door de lidstaten van de WHO. Voor artikel 1 is bij zowel de
definitie van «staande aanbeveling» zoals bedoeld in artikel 16 van de IHR en bij de definitie «tijdelijke aanbeveling» zoals bedoeld in artikel 15 van de IHR voorgesteld de term «niet-bindend» te schrappen.

Alle amendementen die door de lidstaten zijn ingediend, zijn beoordeeld door een IHR
Review Committee van onafhankelijke experts, die een artikelsgewijs advies heeft gegeven
op technisch en juridisch vlak. De IHR Review Committee heeft met betrekking tot artikel
1 geconcludeerd dat met het schrappen van de term «niet-bindend» er strikt genomen geen wijziging op zal treden van het begrip dat er ook in dat
geval nog steeds sprake zal zijn van aanbevelingen die enkel als advies gelden en
geen verplichting met zich meebrengen.

Desondanks adviseert de IHR Review Committee om de bestaande IHR tekst niet aan te
passen omdat met de wijzigingen de indruk gewekt zou kunnen worden dat daarmee de
aard van deze (vrijblijvende) aanbevelingen wordt veranderd. Zoiets kan volgens de
IHR Review Committee niet zonder een fundamentele discussie over de aard van dergelijke
aanbevelingen en over de wijze waarop zij vastgesteld en geïmplementeerd worden. De
Europese Unie alsook Nederland volgt deze redenering van de Review Committee en zal
zich blijven uitspreken tegen het schrappen van de term «niet-bindend» zoals hierboven aangegeven.

Vraag 2

Betekent dit logischerwijs dat, als dit amendement wordt aangenomen, de adviezen van
de WHO, waar in artikel 1 naar wordt verwezen, in de toekomst dus bindend zullen zijn?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Zoals hierboven aangegeven, zal ook bij het schrappen van de term «niet-bindend» in relatie tot staande aanbevelingen en tijdelijke aanbevelingen van de WHO het
nog altijd gaan om aanbevelingen en niet om verplichtingen. De adviezen van de WHO
zullen in dat geval ook in de toekomst nog steeds adviezen zijn. De Europese Unie
en Nederland hechten echter aan de bestaande duidelijkheid in artikel 1 van de IHR
en zijn derhalve geen voorstander van de voorgestelde wijzigingen.

Vraag 3 en 4

Is het correct dat een van de voorgestelde amendementen op de Internationale Gezondheidsrichtlijnen
van de WHO luidt om in artikel 2 niet langer expliciet op te merken dat «mensenrechten»
en «fundamentele vrijheden» van principieel belang zijn?

Door welk land is voorgesteld om «mensenrechten» en «fundamentele vrijheden» als principes
te schrappen? Waarom? Welke argumenten werden hiervoor aangedragen?

Antwoord 3 en 4

In de door WHO-lidstaten ingediende amendementen is onder artikel 3 lid 1 voorgesteld
om in de eerste zin het tekstdeel te schrappen dat bepaalt dat de implementatie van
de IHR moet plaatsvinden met volledig respect voor de waardigheid, mensenrechten en fundamentele vrijheden
van personen. Dit voorstel is door India ingediend.

Ik heb inmiddels begrepen dat het zeker niet de bedoeling was om de principes waardigheid, mensenrechten en fundamentele vrijheden van burgers te veronachtzamen. Het voorstel berustte op de aanname dat het niet nodig was om
deze principes opnieuw te noemen, omdat de IHR verankerd is in het VN Handvest en
het Statuut van de Wereldgezondheidsorganisatie, waarin deze al in geborgd zijn. Voor
zover bekend, zal het betreffende land het voorstel om genoemde passages te schrappen
intrekken of heeft het dat al gedaan om misverstanden te voorkomen.