Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Baarle over "Het bericht Deense regering wil koranverbrandingen voorkomen met wet"

Antwoord van Minister De Jonge (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
27 september 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Deense regering wil koranverbrandingen voorkomen met
wet»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat ook Zweden de mogelijkheden onderzoekt om verbrandingen
van de Koran te verbieden?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Wat is uw reactie op dit voornemen?

Antwoord 3

Het kabinet monitort de voorgenomen wetgeving en onderzoeken van zowel Denemarken
als Zweden en zal de uitkomsten met interesse volgen.

Vraag 4

Bent u het eens met de Minister van Buitenlandse Zaken van Denemarken dat de koranverbrandingen
beledigende en roekeloze daden zijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Het in het openbaar verbranden van een koran kan gezien worden als een verwerpelijke,
provocerende en aanstootgevende actie die op geen enkele manier de opvattingen van
de Nederlandse regering reflecteert.

Tegelijkertijd is de vrijheid van meningsuiting een grondrecht en daarmee een essentieel
onderdeel van onze democratische rechtsstaat. Daarom komt het een hoge mate van bescherming
toe, ook als de uitoefening daarvan ons niet bevalt. In het concrete geval is het
uiteindelijk aan de rechter om de grenzen van de vrijheid van meningsuiting aan te
geven.

Vraag 5, 6 en 7

Deelt u de mening dat koranverbrandingen of verbrandingen van andere religieuze geschriften
niet onder de vrijheid van meningsuiting vallen? Waarom wel of niet?

Deelt u de mening dat het verbranden van een Koran, of een ander heilig boek, verboden
zou moeten worden? Zo nee, waarom niet?

Wilt u, in navolging van Denemarken en Zweden, ook onderzoeken of het mogelijk is
om koranverbrandingen en verbrandingen van andere heilige boeken, te verbieden? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 5, 6 en 7

Nederland monitort de uitkomsten van de onderzoeken van Zweden en Denemarken om koranschendingen
te voorkomen. Op dit moment ziet het kabinet geen aanleiding voor een eigen onderzoek
naar aanvullende juridische mogelijkheden om het schenden van religieuze boeken bij
demonstraties of op bepaalde plekken te verbieden.

De vrijheid van meningsuiting is een belangrijk grondrecht in een democratische samenleving.
Ze geeft ieder het recht om deel te nemen aan het publieke debat. Juist minderheidsopvattingen
en (overheids)kritische stemmen behoeven bescherming, ook als het gaat om uitingen
die schokken, kwetsen of verontrusten.2 Bovendien bepaalt artikel 7 van de Grondwet dat het niet aan de overheid is om vooraf
te bepalen welke uitingen toelaatbaar zijn – dit wordt ook wel het verbod op preventieve
censuur genoemd. Wanneer een koran tijdens een vreedzame demonstratie wordt verbrand,
valt de uiting ook onder de werkingssfeer van artikel 9 van de Grondwet, dat het recht
om te demonstreren bevat. Ook dan geldt het grondwettelijke censuurverbod: de inhoud
van de demonstratie mag als zodanig geen rol spelen bij het al dan niet beperken van
het demonstratierecht.

De vrijheid van meningsuiting is niet onbegrensd en kan bij wet worden beperkt. Het
schenden van een koran of een ander religieus geschrift is als zodanig niet wettelijk
verboden.

Discriminatoire uitlatingen kunnen strafbaar zijn. Te denken valt aan het opzettelijk
beledigen van een groep mensen wegens hun godsdienst (artikel 137c Sr), het aanzetten
tot haat, geweld of discriminatie van mensen wegens hun godsdienst (artikel 137d Sr)
en eenvoudige belediging (artikel 266 Sr). Het is in het individuele geval aan de
rechter om te wegen of en, zo ja, hoe het schenden van een koran meegewogen kan worden
bij strafbare feiten die gelijktijdig worden gedaan.

Daarnaast kan de burgemeester op basis van de Wet openbare manifestaties een demonstratie
beperken of in het uiterste geval verbieden als dat noodzakelijk is ter bescherming
van de volksgezondheid, in het belang van het verkeer of ter bestrijding of voorkoming
van wanordelijkheden.

Vraag 8

Zijn u voorbeelden van andere landen bekend waar wetgeving bestaat die in Nederland
implementeerbaar zou kunnen zijn om de verbranding van heilige boeken te verbieden?

Antwoord 8

Mij zijn binnen de Europese Unie geen voorbeelden van dergelijke landen bekend. In
onze buurlanden Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk geldt dat
het verbranden van een koran als zodanig niet strafbaar is gesteld.

Wetgeving van het ene land is gewoonlijk niet direct implementeerbaar in een ander
land, maar kan wel ideeën en opties laten zien. Zoals hierboven aangegeven monitort
Nederland de ontwikkelingen in Zweden en Denemarken.