Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Esch over de effectiviteit van het afschaffen van de btw op groente en fruit in landen waar dit al is toegepast

Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst)
en van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 19 september 2023).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2670.

Vraag 1

Kent u de berichten «Nul btw op groente en fruit is haalbaar én effectief» en «0%
VAT for essentials»?1, 2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven waarom in andere EU-lidstaten de btw op onder andere groente en fruit
wel verlaagd kan worden tot het nultarief, maar hierover in Nederland kennelijk getwijfeld
wordt?

Antwoord 2

Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over het al dan niet invoeren van
een btw-nultarief op groente en fruit en/of alternatieve gezondheidsmaatregelen. Besluitvorming
hierover is aan een volgend kabinet. Hierop kan niet vooruit worden gelopen. Dat geldt
ook voor wat betreft de reden(en) waarom eventueel van de maatregel wordt afgezien.

SEO heeft in het onderzoeksrapport op verzoek van het demissionaire kabinet een vergelijking
gemaakt van het btw-tarief op (onder meer) groente en fruit in andere EU-lidstaten
en Nederland.3 Daarbij moet worden opgemerkt dat geconstateerd is dat beperkte informatie beschikbaar
is over de beleidsdoeleinden van specifieke tarieven voor groenten en fruit in andere
lidstaten, de precieze vormgeving van de afbakening daarvan, de effectiviteit van
deze maatregelen en eventuele juridische discussies.4 Dat maakt het lastig om de vergelijking met andere lidstaten te maken en om vast
te stellen wat het effect is (geweest) van maatregelen in andere lidstaten.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het belangrijk is om te weten wat de effectiviteit is van het
afschaffen/verlagen van de btw op groente en fruit in landen waar dit al is toegepast,
in ieder geval voor wat betreft de gezondheid en de koopkracht van de bevolking in
deze landen? Zo ja, bent u op de hoogte van deze effectiviteit, uitgesplitst per land?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Bent u bereid om de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)
opdracht te geven tot een vergelijkend onderzoek naar de effectiviteit van het afschaffen/verlagen
van de btw op groente en fruit in landen waar dit al is toegepast, waarbij in ieder
geval de effecten op de volksgezondheid en de koopkracht worden meegenomen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 4

Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 2. Aanvullend dient opgemerkt te worden
dat andere landen, die geen onderdeel uitmaken van de Europese Unie maar wel van de
OESO, andere btw-systemen hebben, zodat in deze landen andere regels gelden en het
Unierechtelijke neutraliteitsbeginsel bijvoorbeeld geen rol speelt. Bovendien heeft
de OESO al specifiek ten aanzien van Nederland geconcludeerd dat het systeem van verlaagde
btw-tarieven te complex is. De OESO raadt Nederland aan om de verlaagde tarieven in
brede zin af te schaffen en een geüniformeerd btw-tarief te introduceren.5

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat het afschaffen van btw op groente en fruit niet is bedoeld
om de vermogensongelijkheid op te lossen en dit daarom geen steekhoudend argument
is om af te zien van de btw-verlaging? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over het al dan niet invoeren van
een btw-nultarief op groente en fruit en/of alternatieve gezondheidsmaatregelen. Besluitvorming
hierover is aan een volgend kabinet. Hierop kan niet vooruit worden gelopen. Dat geldt
ook voor wat betreft de reden(en) waarom eventueel van de maatregel zal worden afgezien.

Over de effectiviteit van btw-tariefdifferentiatie als middel om minder draagkrachtigen
te ondersteunen in algemene zin, wordt verwezen naar de bevindingen van Dialogic en
Significant Public in het evaluatierapport over het verlaagde btw-tarief dat op 11 april
2023 aan uw Kamer is aangeboden.6

Vraag 6

Als u onverhoopt niet bereid bent om de btw op groente en fruit af te schaffen, hoe
gaat u er dan voor zorgen dat groente en fruit betaalbaarder wordt voor iedereen?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de consumptie van verse groente en fruit dan gestimuleerd
wordt?

Antwoord 6

In de kabinetsreactie op het onderzoeksrapport van SEO, dat eveneens op Prinsjesdag
aan de Kamer is gestuurd, gaat het demissionaire kabinet nader in op een aantal alternatieve
beleidsopties die een volgend kabinet naast invoering van een btw-nultarief op groente
en fruit in overweging kan nemen.