Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Nispen over de schokkende adoptiemisstanden in Chili en het verhaal van de geadopteerde Mirjam Hunze

Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 31 augustus 2023). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3312.

Vraag 1

Bent u bekend met het verhaal omtrent de grote betrokkenheid van de omstreden «adoptienon»
bij het ontvoeren van bijna honderd Chileense kinderen van wie ook de geadopteerde
Mirjam Hunze slachtoffer was?1

Antwoord 1

Ik ben ermee bekend dat een Nederlandse non in de jaren 70 in Chili actief is geweest
op het gebied van adoptie.

Vraag 2

Bent u bekend met de podcastserie die Trouw-journalist Petra Visser hieromtrent maakt
waarbij het tragische verhaal van Mirjam Hunze naar voren komt?2

Antwoord 2

Ook hiermee ben ik bekend.

Vraag 3

Wat vindt u van het verhaal van Mirjam Hunze, waarin haar twintig jaar lang is wijsgemaakt
dat zij een familie had in Chili, die helemaal niet haar familie bleek te zijn door
de vrouw die zich voordeed als non?

Antwoord 3

Zoals de Commissie Joustra heeft geconstateerd, hebben er veel adoptiemisstanden plaatsgevonden.
Veel geadopteerden hebben vragen over hun afkomst en identiteit. Vragen die niet eenvoudig
en misschien nooit beantwoord kunnen worden. Ik heb veel van deze verhalen gehoord
en die raken mij. Elk van deze verhalen stimuleert mij ons stelsel voor adoptie beter
te maken. Bijvoorbeeld met de komst van het expertisecentrum interlandelijk adoptie
– Inea –, waar geadopteerden in Nederland één loket hebben om hulp, zorg en ondersteuning
te krijgen bij hun zoektocht naar antwoorden en informatie.

Vraag 4

Hoe kan het volgens u dat de «adoptienon» zo lang op deze wijze geadopteerden op het
verkeerde spoor heeft kunnen zetten en hier tot aan haar dood mee weg is gekomen?

Antwoord 4

Uit onderzoek zal moeten blijken wat er precies heeft plaatsgevonden. Door de Nederlandse
ambassade in Chili is bevestigd dat er een strafrechtelijk onderzoek in Chili loopt
naar meerdere gevallen van vermeende illegale adoptiepraktijken.

Vraag 5

Hoe is het mogelijk dat er zo weinig oog was voor de adoptienon die, zoals het er
nu op lijkt, betrokken was bij de ontvoering van ongeveer 100 van de 200 kinderen
heeft die naar Nederland zijn ontvoerd?

Antwoord 5

Zie ook antwoord op vraag 4. Er is sprake van een lopend strafrechtelijk onderzoek
en ik kan hier niet op de zaken vooruitlopen.

Vraag 6

Hoe komt het dat bij het Fiom dossiers missen uit de jaren 70 hieromtrent?

Antwoord 6

In de jaren ’70 had Fiom geen betrokkenheid bij adoptiezaken uit Chili en derhalve
bezit Fiom dus geen dossiers uit deze periode.

Vraag 7

Kunt u reflecteren op de rol van Wereldkinderen in het helpen van Chileens geadopteerden
om informatie naar boven te krijgen de afgelopen jaren over zowel de adoptiedossiers
als de Roots zoekdossiers?

Antwoord 7

Wereldkinderen heeft mij bevestigd er alles aan toe doen om Chileense geadopteerden
van informatie te voorzien. Op de website van Wereldkinderen is de werkwijze beschikbaar
van hoe een geadopteerde een afschrift kan krijgen van het adoptiedossier. Vanwege
de zorgen die er zijn, heeft Wereldkinderen gesproken met belangengroepen en individuele
personen van Chileens geadopteerden en hun vragen zo goed als mogelijk beantwoord.

Vraag 8

Kunt u reflecteren op de rol die het ministerie zelf heeft gehad in deze kwestie en
of deze zorgelijke verhalen wel genoeg de aandacht hebben gehad in het verleden als
wel de afgelopen jaren?

Antwoord 8

De commissie Joustra deed duidelijke uitspraken: er hebben zich ernstige misstanden
voorgedaan die vrijwel permanent en structureel probleem vormden bij interlandelijke
adoptie. Dat blijkt ook in Chili het geval te zijn geweest. Nu zitten veel mensen
met vragen over hun afkomst, hun identiteit en adoptie. Vragen die niet eenvoudig
en misschien nooit beantwoord kunnen worden. Als Minister heb ik veel van deze verhalen
gehoord. Ik wil van de misstanden leren en ik kijk met spijt naar het verleden. Het
kabinet heeft ook excuses gemaakt voor de opstelling van de overheid destijds.

De afgelopen periode is er hard gewerkt aan de herziening van het gehele systeem,
aan het versterken van het toezicht hierop, aan de vormgeving van een nieuwe centrale
bemiddelingsorganisatie en onder welke voorwaarden interlandelijke adoptie nog kan
plaatsvinden: interlandelijk adoptie is alleen nog een optie als het kind echt geen
goed thuis kan krijgen in het eigen land. Ook wordt de adoptieprocedure met meer waarborgen
omkleed.

Vraag 9

Kunt u ingaan op de zorg van Stichting Geadopteerden Chili Nederland dat er per ongeluk
informatie zal verdwijnen via de erven van de inmiddels overleden adoptienon?

Antwoord 9

Vanuit het expertisecentrum voor interlandelijke adoptie – Inea – is er direct na
overlijden contact gelegd met de erven van de Nederlandse non. In goed overleg hebben
de erven informatie overgedragen aan Inea. De overhandigde stukken worden momenteel
geïnventariseerd. Wat betreft de waarde van de inhoud kan ik nog geen conclusies trekken.
Indien een geadopteerde vermoedt dat er gegevens van hem of haar bij zitten, kan er
actief contact worden opgenomen met Inea.

Vraag 10

Kunt u gehoor geven aan de oproep van Stichting Geadopteerden Chili Nederland om hierin
de onderste steen boven te halen door de regie te nemen in het onderzoek naar de misstanden?

Antwoord 10

In Chili loopt al een strafrechtelijk onderzoek naar vermeende illegale adoptiepraktijken.
Ik heb er vertrouwen in dat de Chileense rechtsstaat dit gedegen uitzoekt.

Vraag 11

Bent u hiervoor bereid om in gesprek te gaan met een groep Chileens geadopteerden
die slachtoffer zijn hiervan om te luisteren naar hun verhaal?

Antwoord 11

Ik sta open voor een gesprek met de Chileens geadopteerden om te luisteren naar hun
verhaal. Daarnaast wil ik hen graag ook verwijzen naar www.inea.nl. Alle Chileens geadopteerden kunnen hier terecht met hun verhaal.