Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Klink over berichten ‘VN-top over steun voor Hoorn van Afrika levert veel minder op dan gehoopt’ en ‘Italy looks to ‘strategic’ Horn of Africa for continental stability’

Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 29 juni 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «VN-top over steun voor Hoorn van Afrika levert veel
minder op dan gehoopt»1 en «Italy looks to «strategic» Horn of Africa for continental stability»2?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u een overzicht geven van de humanitaire hulp die Nederland geeft aan de Hoorn
van Afrika?

Antwoord 2

Nederland draagt jaarlijks op verschillende manieren via humanitaire hulp bij aan
landen in crises; zowel via ongeoormerkte bijdragen aan de VN, de Rode Kruis/Rode
Halve Maan beweging als via de landen-specifieke humanitaire fondsen (de Country Based Pooled Funds), de Dutch Relief Alliance en het Nederlandse Rode Kruis. Het Central Emergency Response Fund (CERF), waarvan
Nederland een van de grootste donoren is, heeft dit jaar al USD 23 miljoen aan Ethiopië,
USD 18 miljoen aan Somalië en USD 8 miljoen aan Kenia gealloceerd. Ook Nederlandse
bijdragen aan WFP, UNHCR, UNICEF, OCHA en ICRC zijn van belang voor de humanitaire
response in de regio.

In 2023 is de bijdrage aan de landen-specifieke humanitaire fondsen, inclusief die
in de Hoorn van Afrika, opgehoogd. Zo is Nederland de grootste donor van het Somalië
Humanitair Fonds, met een bijdrage van EUR 20 miljoen. Dit jaar draagt Nederland voor
het eerst bij aan het Ethiopië Humanitair Fonds met EUR 13 miljoen. Daarnaast financiert
Nederland de Dutch Relief Alliance voor 2-jarige humanitaire responsactiviteiten in
Somalië (2.022 EUR 4,9 miljoen en 2.023 EUR 4,7 miljoen) en Ethiopië (2.022 EUR 5,5
miljoen en 2023 4,5 miljoen). Ook financiert Nederland programma’s van het Nederlandse
Rode Kruis in Ethiopië (EUR 892.398), Somalië (EUR 550.000) en bredere programma’s
met daarin componenten gericht op de Hoorn.

Vraag 3

Kunt u een overzicht geven van de kernthema’s in de OS-relatie tussen Nederland en
de Hoorn van Afrika? Is de verbetering van de economische situatie en opvang in de
regio een prioriteit? Zo niet, bent u bereid om dit een prioriteit te geven?

Antwoord 3

De verbetering van de economische situatie, evenals opvang in de regio zijn beide
prioriteiten voor Nederland, evenals inzet op duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid
en klimaat, maar ook vrede, veiligheid, stabiliteit en migratie. Deze thema’s zijn
ook gepresenteerd in de Afrikastrategie op 30 mei. Hiermee wil het kabinet, zoals
aangegeven in het regeerakkoord, een gelijkwaardige economische ontwikkeling stimuleren,
stabiliteit bevorderen, armoede verminderen, mensenrechten verbeteren en irreguliere
migratie beperken.

Vraag 4

Bent u van mening dat een intensieve samenwerking met gelijkgezinde landen, zoals
Italië, in een gezamenlijke aanpak van de voedselonzekerheid een groot effect kan
hebben op de economische situatie in de regio? Zo ja, bent u van plan meer in te zetten
op samenwerking met gelijkgezinde landen?

Antwoord 4

Ja, ik deel de mening dat een gezamenlijke aanpak groot effect kan hebben, zeker in
EU verband. Nederland zet daarom actief in op een gezamenlijke aanpak via de EU (en
samen met sommige lidstaten), de Wereldbank en het International Fund for Agricultural Development (IFAD) op verschillende thema’s waaronder voedselzekerheid. Zo wordt bijvoorbeeld met de
EU samengewerkt aan het verbeteren van bodemvruchtbaarheid en zaaizaadsystemen in
Ethiopië. Met IFAD wordt geïnvesteerd in het onderhoud van rurale wegen in Zuid Sudan.
In Kenia en Ethiopië wordt samen met de Wereldbank ingezet op klimaat-slimme landbouw
en samen met Duitsland op documentatie van landrechten in Uganda.

Vraag 5

Bent u van mening dat een verbeterde economische situatie in de Hoorn van Afrika zal
leiden tot een vermindering van het aantal migranten uit die regio naar Europa? Zo
ja, bent u van plan in samenwerking met gelijkgezinde landen, zoals Italië, een gezamenlijke
aanpak te creëren met als doel de migratiestroom te verminderen?

Antwoord 5

Economische ontwikkeling en banen kunnen bijdragen aan een vermindering van het aantal
migranten. Echter, in de Hoorn zorgt een combinatie van factoren (o.a. instabiliteit,
droogte, overstromingen, voedselonzekerheid) voor vluchtelingen- en migratiebewegingen.
Vooral in EU verband, maar ook bilateraal met gelijkgezinde landen evenals de landen
van herkomst kijkt Nederland naar mogelijkheden om irreguliere migratie te verminderen
en perspectief te bieden voor vluchtelingen en gastgemeenschappen. Van groot belang
zijn hierbij de migratiepartnerschappen die Nederland aangaat met Afrikaanse landen
– zoals ook genoemd in de Afrikastrategie – en het Opvang in de Regio beleid, dat
tevens bijdraagt aan het verbeteren van de economische situatie en het voorkomen van
doorreis.

Vraag 6

Op welke manier werkt u samen met gelijkgezinde landen als Italië aan programma’s
op het gebied van opvang in de regio? Bent u bereid deze samenwerking te intensiveren?

Antwoord 6

Met gelijkgezinde landen wordt veelvuldig overlegd en informatie uitgewisseld aangaande
Opvang in de Regio. Ook worden er gezamenlijk activiteiten ondersteund. Mocht Nederland
de samenwerking verder willen intensiveren dan gebeurt dit op het niveau van technische
samenwerking met gelijkgezinde landen zoals met Duitsland op gebied van werkgelegenheid,
en/of

in EU verband. Zo onderzoekt Nederland tevens de mogelijkheid tot delegated cooperation met de EU op het gebied van Opvang in de Regio om daarmee programmatische samenwerking
verder te intensiveren.

Vraag 7

Bent u bereid om naar aanleiding van dit bericht in gesprek te gaan met uw Italiaanse
collega om te kijken hoe Nederland en Italië samen binnen de Europese Unie een aanjagende
rol kunnen innemen in de verbetering van de economische situatie in de Hoorn van Afrika?
Zo ja, zou u een termijn kunnen aangeven waarop u dit gesprek zal voeren? Zo niet,
waarom niet?

Antwoord 7

Nederland kijkt al samen met de EU hoe samenwerking met Afrika o.a. middels de Afrikaanse
Unie versterkt kan worden, bijvoorbeeld op de gebieden van vrede en veiligheid, klimaatverandering,
voedselzekerheid en migratie. Daartoe beschikt de EU over een veelbelovend coördinatieplatform
– het «initiatief voor de Hoorn van Afrika» (Horn of Africa Initiative) – met alle juiste ingrediënten rond veerkracht, connectiviteit en infrastructuur.
Bij deze initiatieven is Italië – als EU lidstaat – uiteraard aangehaakt.

Vraag 8

Kunnen landen in de Hoorn van Afrika worden geprioriteerd in het BHOS-beleid om zo
de voedingsbodem voor migratie tegen te gaan?

Antwoord 8

De landen in de Hoorn van Afrika worden al geprioriteerd in het BHOS-beleid, met inzet
op de thema’s zoals genoemd in het antwoord op vraag 3.

Vraag 9

Kunt u een overzicht geven van de samenwerking met Nederlandse bedrijven die zich
inzetten om de agrarische sector in de Hoorn van Afrika te verbeteren?

Antwoord 9

In met name de relatief stabiele en hoger gelegen gebieden in de Hoorn van Afrika
is een breed scala aan Nederlandse bedrijven actief in de agrarische sector. Het gaat
dan veelal om bedrijven die gespecialiseerd zijn in sectoren als melkveehouderij,
zaaigoed, agro-logistiek, groententeelt, agro-processing, bloementeelt, fruitteelt,
landbouwinputs, veevoer etc.