Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Kent en Marijnissen over de staking bij VDL Nedcar

Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 12 juni
2023).

Vraag 1

Wat is uw reactie op de staking die op dit moment plaatsvindt bij Nedcar?

Antwoord 1

Onder het personeel groeit de onrust over de toekomst van VDL Nedcar. Ik heb daar
alle begrip voor. Ondanks alle inspanningen is het immers nog niet gelukt om een nieuwe
klant te vinden die het naderende vertrek van BMW – maart 2024 loopt het contract
af – kan compenseren. Ook de beoogde verbreding van activiteiten bij VDL Nedcar (behalve
de productie van voertuigen ook duurzame mobiliteitsoplossingen in het «Mobility Innovation
Centre» en het faciliteren van de groeistrategie van zusterbedrijven van VDL Groep)
zal het gat dat BMW achterlaat niet direct kunnen vullen. Intussen heeft VDL bekend
gemaakt dat er per 1 november 1.800 arbeidsplaatsen verdwijnen en dat niet uitgesloten
is dat rond 1 maart 2024, als het contract met BMW afloopt, meer banen op het spel
staan. Dit bericht zal voor betrokkenen niet geheel onverwacht zijn maar blijft niettemin
een hard gelag, in de eerste plaats voor de medewerkers van VDL Nedcar. Er speelt
bovendien een conflict tussen de vakbonden en VDL over het huidige sociaal plan. Het
vastlopen van onderhandelingen over onder meer een ruimere ontslagvergoeding hebben
geleid tot meerdere stakingsdagen. De overheid heeft geen rol in het conflict over
het sociaal plan, al hoop ik wel dat het de partijen lukt om tot een akkoord te komen.

Vraag 2

Vindt u de dreigende sluiting van VDL Nedcar passen bij de ambitie van het kabinet
om een maakindustrie te hebben die vooroploopt?

Antwoord 2

Van sluiting van VDL Nedcar is geen sprake. De maakindustrie is een belangrijke motor
achter de Nederlandse economie en draagt wezenlijk bij aan de bedrijvigheid, werkgelegenheid
en brede welvaart in ons land. Binnen die maakindustrie is VDL Nedcar een van onze
iconen en het spreekt voor zich dat het kabinet zeer begaan is met de toekomst van
de fabriek en haar medewerkers. Achter de schermen zijn we daarom nauw betrokken bij
de zoektocht van VDL naar nieuwe opdrachten en bieden we ondersteuning daar waar het
kan. Het initiatief ligt bij VDL Nedcar maar waar we een rol kunnen spelen weet het
bedrijf ons te vinden en pakken we die rol actief op.

Vraag 3

Op welke data hebben er de afgelopen vijf jaar gesprekken of andere vormen van contact
plaatsgevonden tussen een Staatssecretaris, Minister of Minister-President en leden
van de directie van VDL?

Antwoord 3

Familiebedrijf VDL Groep en dochterbedrijf VDL Nedcar zijn ondernemingen die het kabinet
van grote waarde acht voor Nederland. Net als met andere ondernemingen en brancheverenigingen
die in sociaaleconomisch perspectief een belangrijke rol vervullen (denk aan motieven
als de positie in een waardeketen, strategische autonomie, werkgelegenheid, maatschappelijke
opgaven of economische veiligheid) is er regelmatig contact. Bijvoorbeeld over het
Nederlandse vestigingsklimaat, over geopolitieke ontwikkelingen of over bedrijfsspecifieke
aangelegenheden.

Veel van deze contacten hebben een vertrouwelijk karakter. Om die reden is het kabinet
over het algemeen terughoudend met het geven van specifieke informatie hierover. Dat
geldt in het bijzonder voor lopende bedrijfscasussen, zoals de toekomst van de VDL
Nedcar fabriek en haar personeel. Openheid over actuele ontwikkelingen en contacten
kan zowel de bedrijfsvertrouwelijkheid als het proces schaden. Ook potentiële nieuwe
klanten hechten zeer aan vertrouwelijkheid. Wat ik er op dit moment wel over kan zeggen
is dat sinds bekend werd dat de productie bij VDL Nedcar voor BMW over enkele jaren
beëindigd zou worden het kabinet haar volle medewerking verleent aan de zoektocht
van VDL Nedcar naar nieuwe klanten en opdrachten, onder meer via de inzet van de NFIA.
Het gezamenlijke doel is om de werkgelegenheid en bedrijvigheid in Born en de regio
langjarig zeker te stellen. Het kabinet onderhoudt intensief contact met VDL Nedcar
en betrokken andere partijen over de ontwikkelingen en ondersteunt waar mogelijk,
in afstemming en samenwerking met de provincie Limburg. Dat contact en ons commitment
is nog steeds actueel; de lijnen tussen betrokkenen zijn kort. Vanuit het kabinet
is de Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) het eerste aanspreekpunt voor
VDL Nedcar. Bij mijn bezoek aan de fabriek op 24 april jl. heb ik weer uitvoerig met
de bestuursvoorzitter van VDL Groep en de VDL Nedcar directie over de toekomst gesproken.
Waar relevant en opportuun zijn ook andere bewindspersonen waaronder de Minister-President
bij het proces betrokken geweest, onder meer in contacten met potentiële klanten.
Met de ondersteuning van het kabinet wordt ook invulling gegeven aan de motie van
het lid Graus c.s. (Kamerstuk 35 570-XIII, nr. 16) over een integraal plan voor de doorontwikkeling van VDL Nedcar, en aan de motie
van het lid Amhaouch c.s. (Kamerstuk 35 438, nr. 9) waar het gaat om kansen creëren voor behoud van werkgelegenheid en het stimuleren
van regionale investeringen rondom de maakindustrie.

Vraag 4

Op welk van deze contactmomenten is toekomst van VDL Nedcar ter sprake gekomen? Wat
is er toen besproken? Kunt u de stukken ter voorbereiding van deze gesprekken aan
de Kamer sturen?

Antwoord 4

Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 3 is de toekomst van VDL Nedcar veelvuldig
aan de orde geweest in contacten met de VDL-directie. Dat zal ook niet veranderen
zolang de invulling van de toekomst nog niet is uitgekristalliseerd. De inhoud van
die gesprekken zijn bedrijfsvertrouwelijk en kan derhalve niet gedeeld worden.

Vraag 5

Bij welke van deze contactmomenten heeft de Staatssecretaris, Minister of Minister-President
bij de directie aangedrongen de productie van Nedcar in Born te continueren?

Antwoord 5

Vanaf het moment dat bekend werd dat BMW zich terug zou trekken als opdrachtgever
is de volle inzet van de VDL-directie altijd – en nog steeds – gericht geweest op
behoud van de Nedcar fabriek en de werkgelegenheid.

Vraag 6

Bij welke van deze contactmomenten hebben de Staatssecretaris, Minister of Minister-President
hulp aangeboden om ervoor te zorgen dat de productie in Born gecontinueerd wordt?

Antwoord 6

Het sterke commitment van het kabinet om de fabriek en haar medewerkers te helpen
is bekend bij VDL. Hier is meermaals een beroep op gedaan en in alle gevallen is daar
door het kabinet op geacteerd, zie ook mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 7

Wat is er door de Staatssecretaris, Minister of Minister-President exact op welk contactmoment
aan hulp aangeboden? Kunt u de notulen van deze contactmomenten aan de Kamer sturen?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 8

Zijn er contactmomenten die er aan komen om het over de toekomst van VDL Nedcar te
hebben? Welke gesprekken zijn dat en tussen wie vinden deze contactmomenten plaats?

Antwoord 8

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 9

Wat was tijdens bovengenoemde gespreksmomenten de inzet van de directie van VDL Nedcar
aangaande de toekomst van de autoproductie in Born?

Antwoord 9

Bij die gespreksmomenten is de inzet van de VDL Nedcardirectie in alle gevallen gericht
geweest op continuïteit van de fabriek en werkgelegenheid.

Vraag 10

Op welke data hebben er de afgelopen vijf jaar gesprekken plaatsgevonden tussen ministeries
door ambtenaren over de toekomst van VDL Nedcar in Nederland? Wat is er toen besproken?

Antwoord 10

De afgelopen vijf jaar, met name sinds bekend werd dat BMW zich terug zou trekken
uit Born, is en wordt tussen ministeries en ook met de provincie Limburg ambtelijk
veelvuldig gesproken over de toekomst van VDL Nedcar. Vanuit het Rijk is het Ministerie
van EZK hier primair bij betrokken, maar ook de Ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Infrastructuur en Waterstaat, Financiën en Algemene Zaken zijn in voorkomende gevallen
betrokken. Omdat het een lopend bedrijfsproces betreft, kan ik nu niet in detail antwoorden,
maar de besprekingen met andere departementen gingen en gaan over elkaar op de hoogte
houden van ontwikkelingen tot aan afstemming van de rol en inzet bij mogelijke scenario’s
voor de fabriek. Bijvoorbeeld ten aanzien van werkgelegenheidsaspecten, infrastructuur
of vergunningen.

Parallel aan mijn antwoorden op eerdere vragen geldt ook hier dat de toekomst van
VDL Nedcar een lopend bedrijfsproces is waarin vertrouwelijkheid een grote rol speelt.

Vraag 11

Vindt het kabinet dat VDL Nedcar een belangrijke werkgever is in de regio? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat zijn de inspanningen om de werkgelegenheid voor deze regio
te behouden?

Antwoord 11

VDL Nedcar telt momenteel circa 3800 werknemers, waarvan het overgrote deel afkomstig
is uit Limburg. Bovendien leidt de aanwezigheid van de fabriek tot een significant
aantal (exacte cijfers zijn inherent lastig vast te stellen) indirecte banen in de
regio, onder meer bij toeleverende industrie, de diensten- en transportsector en de
lokale en regionale detailhandel. VDL Nedcar is daarmee een van de grootste werkgevers
in Zuid-Limburg en een belangrijke factor in de Limburgse economie. Het kabinet acht
de werkgelegenheid bij VDL Nedcar van groot belang voor de regionale arbeidsmarkt
en de leefbaarheid van het gebied en heeft dan ook haar volle medewerking toegezegd
om oplossingen te vinden voor het behoud ervan. Zonder nu in detail te kunnen treden
is er in voorkomende gevallen sprake van actieve kabinetsinzet, in afstemming met
VDL Nedcar en de provincie Limburg.

Vraag 12

Vindt u het essentieel voor Nederland om een autoproducent in eigen land te hebben?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Een autoproducent van de omvang en kwaliteit van de VDL Nedcar fabriek acht ik van
grote waarde voor de Nederlandse maakindustrie, voor het nationale automotive cluster
en voor de (regionale) werkgelegenheid die ermee gemoeid is. Dat is ook de reden waarom
het kabinet zeer gecommitteerd is om inspanningen voor het behoud van VDL Nedcar waar
mogelijk te ondersteunen. Ook als een kans zich aandient voor grootschalige voertuigproductie
elders in Nederland is het kabinet vanzelfsprekend bereid om samen met de initiatiefnemer
te bezien wat nodig is om dit scenario te doen slagen en wat de overheid hierin kan
betekenen.

Vraag 13

Kunt u deze vragen individueel beantwoorden?

Antwoord 13

Ja. Om aan uw verzoek te voldoen en tegelijkertijd herhaling zoveel mogelijk te voorkomen,
zijn bij verschillende antwoorden verwijzingen naar antwoorden op andere vragen toegevoegd.

Vraag 14

Kunt u de vragen beantwoorden voor het commissiedebat Arbeidsmarktbeleid op 31 mei
2023?

Antwoord 14

Dit bleek helaas niet haalbaar.