Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Meenen over het bericht ‘Eindtoets basisschool wordt doorstroomtoets’

Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs) (ontvangen 7 juni
2023).

Vraag 1

Klopt het dat de afnameperiode van de doorstroomtoets (voorheen bekend als de cito-
of eindtoets) voor groep 8 van het basisonderwijs in de regio Zuid-Nederland in schooljaar
2023–2024 is vastgesteld in de week voor en tijdens de week van carnaval?1

Antwoord 1

De nieuwe Wet Doorstroomtoetsen po, die in 2021 in de Tweede Kamer en in 2022 in de
Eerste Kamer is behandeld, legt wettelijk de afnameperiode voor de doorstroomtoetsen
vast in de eerste twee volle weken van februari.

Het klopt dat daardoor in sommige jaren de afnameperiode van de doorstroomtoets voorafgaat
aan of (voor een deel van de periode) overlapt met de carnavalsperiode. In 2024 ziet
dit er als volgt uit: scholen dienen de doorstroomtoetsen af te nemen tussen 5 en
16 februari. Carnaval start in 2024 op 11 februari – en op scholen veelal op vrijdag
9 februari. De doorstroomtoets kan dus daarvoor afgenomen worden. Scholen kunnen bij
de aanbieders van digitale versies van de doorstroomtoets zelf bepalen op welk moment
de afname plaatsvindt binnen de wettelijk vastgesteld afnameperiode, bijvoorbeeld
op maandag- of dinsdagochtend 5 of 6 februari. Voor papieren versies is wel een vaste
dag gepland – zo is de afname van de papieren versie van de IEP Eindtoets van Bureau
ICE komend schooljaar gepland op dinsdag 6 en woensdag 7 februari 2024. Zo kunnen
we ervoor zorgen dat scholen natuurlijk niet hoeven te kiezen tussen carnaval vieren
of de doorstroomtoets maken.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat in de week voor carnaval al veel activiteiten binnen
en buiten school plaatsvinden? Deelt u de mening dat deze periode een hoogst ongelukkig
moment is voor een toets die voor leerlingen en alle betrokkenen zo belangrijk is?

Antwoord 2

Voor de doorstroomtoets zijn een of twee dagdelen nodig, afhankelijk van de doorstroomtoets
die de school kiest. Voor mij staat dan ook voorop dat de doorstroomtoets niet plaatsvindt
tijdens carnaval, maar de week ervoor of erna, afhankelijk van hoe carnaval in het
jaar valt. Ook in de huidige situatie zijn een of twee dagdelen nodig, waarmee de
ervaring leert dat de afname niet hoeft te botsen met andere activiteiten. De afgelopen
jaren was er bijvoorbeeld ook een samenloop met Koningsdag, de Koningsspelen, de meivakantie
of de Ramadan (op dit moment is de afnameperiode van de doorstroomtoetsen van 15 april
tot 15 mei).

Hiermee gaan we ervan uit dat scholen voldoende ruimte hebben om de doorstroomtoets
binnen de wettelijke periode af te nemen, en daarbij ook rekening kunnen houden met
andere activiteiten al dan niet gerelateerd aan carnaval.

Vraag 3

Hoe reflecteert u op de reactie vanuit het ministerie op scholen dat scholen het evenement
(carnaval) maar moeten verplaatsen?

Antwoord 3

Bij het beantwoorden van een burgervraag is sprake geweest van een ongelukkige woordkeuze,
die ik hierbij wil terugnemen. Hierover is vanuit mijn ministerie inmiddels ook contact
geweest met de Samenwirkende Limburgse Vastelaovesvereniginge naar aanleiding van de open brief hierover, gericht aan mijn collega, de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ook ontving ik een brief van de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg met eenzelfde boodschap. In deze gesprekken zijn we overeengekomen dat er een ongelukkige
suggestie is gewekt in de communicatie, maar dat wij niet anders denken over de status
van carnaval (of Vastelaovend), inclusief al haar lokale gebruiken en tradities, als
immaterieel erfgoed. Carnaval is voor veel mensen, van het zuiden van het land tot
Twente, tot in sommige plaatsen in Friesland, van grote waarde en een periode waaraan
zij veel plezier beleven. Bedoeld was om aan te geven dat de planning van de doorstroomtoetsen
voldoende flexibiliteit zou moeten bieden voor scholen om ruimte te houden voor andere
activiteiten in die periode. Ik houd contact met deze partijen om te bezien op welke
wijze we scholen hierbij nog verder kunnen helpen. Ik kom hiervoor graag binnenkort
voor een werkbezoek langs en houd me aanbevolen voor een bezoek aan het kindercarnaval
te zijner tijd.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het voor scholen niet mogelijk is om de datum van carnaval te
verzetten?

Antwoord 4

Natuurlijk. De start van carnaval hangt samen met vastentijd in aanloop naar Pasen
en kan uiteraard niet verzet worden, het is ongelukkig dat die suggestie is gewekt.
Nogmaals, er is bij de beantwoording van een burgervraag sprake geweest van een ongelukkige
woordkeuze, die ik hierbij wil terugnemen. Aangezien de afname van de doorstroomtoetsen
een of twee dagdelen vergt en scholen hiervoor gedurende de eerste twee volle weken
van februari de tijd hebben, is alles erop gericht dat dit in te passen is in het
onderwijsprogramma.

Vraag 5

Bent u bereid de afnameperiode van de doorstroomtoets te verplaatsen of te verbreden?

Antwoord 5

Het ontwerp van de Wet Doorstroomtoetsen po is tot stand gekomen na uitvoerige consultatie
met verschillende partijen in het onderwijsveld. Eén van de hoofddoelen van de Wet
is gelijke kansen te creëren voor leerlingen bij de aanmelding voor het voortgezet
onderwijs, door de instelling van een centraal aanmeldmoment eind maart. Op dit moment
kunnen jaarlijks zo’n 2.000 leerlingen met bijgesteld schooladvies niet meer terecht
op het schoolniveau van hun keuze – en dat treft in het bijzonder leerlingen in een
kwetsbare positie, leerlingen in niet-stedelijke gebieden en meisjes: uit onderzoek
blijkt dat zij bovengemiddeld vaak ondergeadviseerd worden. Daarom hebben we het tijdpad
van schooladvisering en afname van de doorstroomtoetsen vervroegd: zodat alle leerlingen
zich op hetzelfde moment met een definitief schooladvies aanmelden voor het vo en
de toegankelijkheid tot het vo gelijker verdeeld is over de gehele leerlingenpopulatie.
Bij de veranderingen die dat met zich meebracht voor het tijdpad rond de schooladvisering
en de doorstroomtoets, werd onder meer rekening gehouden met de onderwijstijd op de
basisschool en de formatie van de middelbare scholen.

In uitgebreid overleg met diverse partijen in de ontwerpfase van de wet doorstroomtoetsen,
in de periode 2020–2021, is voor de afnameperiode van de doorstroomtoets gekozen voor
de eerste twee volle weken van februari. Bij de totstandkoming van het wetsontwerp
noch bij de internetconsultatie is bezwaar gemaakt tegen deze periode vanwege carnaval.
Uw Kamer heeft bij de wetsbehandeling in 2021 ook ingestemd met de afnameperiode die
in de wet is vastgelegd.

Scholen hebben de ruimte om een voor hen passend moment te kiezen voor de doorstroomtoets,
binnen de eerste twee volle weken van februari. Voor de doorstroomtoets zijn een of
twee dagdelen nodig, afhankelijk van de aanbieder die de school kiest.

Door uw Kamer is om uiteenlopende redenen, bijvoorbeeld vanwege de resterende onderwijstijd
in groep 8, gevraagd het veranderde tijdpad rond de doorstroomtoets en de aanmelding
bij het voortgezet onderwijs, te evalueren. Daarin zullen we ook aandacht hebben voor
de afnameperiode in relatie tot onder meer de vakantieperiodes en carnaval.