Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bushoff over het per direct sluiten van de complete kraamafdeling in het ziekenhuis in Zutphen

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 1 juni
2023).

Vraag 1

Hoe bent u op de hoogte gesteld van het nieuws dat de kraamafdeling in Zutphen per
direct dicht gaat?1

Antwoord 1

Ik heb via het persbericht van Gelre Ziekenhuizen2 kennisgenomen van het besluit van de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen om per
direct, dat wil zeggen per 24 april 2023, de afdeling verloskunde op de locatie in
Zutphen te sluiten. Vervolgens heb ik contact opgenomen met Gelre Ziekenhuizen en
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voor bevestiging van dit bericht. Aanvullend
kan ik melden dat de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen op maandagmiddag 24 april,
direct ná het genomen besluit, de IGJ, de Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ)
regio Zwolle, de relevante colleges van burgemeester & Wethouders (B&W) in de regio,
en diverse andere stakeholders heeft geïnformeerd over het sluiten van de afdeling
verloskunde.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u dit besluit van het Gelre ziekenhuis? Wat kunt/wilt u doen om dit
besluit terug te draaien?

Antwoord 2

Gelre Ziekenhuizen heeft aangegeven dat het door acute capaciteitsproblemen niet langer
lukt een personele bezetting te organiseren die nodig is om de veiligheid, kwaliteit
en continuïteit van de zorg te waarborgen. Zij stelt dat er in zekere zin sprake is
van een situatie van overmacht. De raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen gaat over
haar eigen personeelsbeleid en is zelf verantwoordelijk om de bezetting op haar afdelingen
rond te krijgen.

Voor mij is het van belang dat zowel de kwaliteit als de continuïteit van de zorg
is geborgd bij wijzigingen in het zorgaanbod. De beschikbaarheid van de zorg moet
altijd voldoende verzekerd zijn. Zoals reeds eerder toegelicht3 staat mijns inziens de kwaliteit en toegankelijkheid van de acute en verloskundige
zorg in de regio niet onder druk. Alle inwoners, voor wie de locatie in Zutphen het
dichtstbijzijnde ziekenhuis is, kunnen binnen de geldende norm van 45 minuten per
ambulance naar minstens vier andere SEH’s of afdelingen acute verloskunde vervoerd
worden. De meest recente bereikbaarheidsanalyse van het RIVM4 bevestigt dat in de situatie dat Gelre Ziekenhuizen het aanbod van de acute verloskunde
op de locatie in Zutphen sluit, waar nu dus per direct sprake van is, de bereikbaarheidsnorm
niet wordt overschreden. Het aantal gevoelige ziekenhuizen alsook het aantal inwoners
waarvoor deze ziekenhuizen gevoelig zijn, verandert dus niet. Aangezien er geen sprake
is van een «gevoelig» ziekenhuis, komt Gelre Ziekenhuizen ook niet in aanmerking voor
een beschikbaarheidsbijdrage acute verloskunde. In de ROAZ regio Zwolle worden afspraken
gemaakt over de implementatie van het door Gelre Ziekenhuizen opgestelde continuïteitsplan,
en worden er afspraken gemaakt om de bereikbaarheid van zorg te borgen.

Het is de taak van de raad van bestuur van een ziekenhuis om te zorgen dat de bedrijfsvoering
op orde is om zo goede en doelmatige zorg te leveren. De Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Verder hebben
we het zo geregeld dat de zorgverzekeraar ervoor moet zorgen dat er voor zijn verzekerden
voldoende en kwalitatief goede zorg beschikbaar is binnen een redelijke afstand. De
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet daar ook op toe. De NZa heeft mij laten weten
dat ook zij van oordeel is dat er voldoende zorg beschikbaar blijft bij de verschillende
omliggende ziekenhuizen.

Vraag 3

Wat is de juiste manier om de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) te betrekken
of informeren over zo’n besluit? Is de IGJ in deze casus op de juiste manier geïnformeerd?

Antwoord 3

De IGJ dient vooraf geïnformeerd te worden door de zorgaanbieder wanneer deze voornemens
is om de acute zorg op haar locatie te beëindigen of op te schorten. Vervolgens dient
de IGJ een continuïteitsplan van de zorgaanbieder te ontvangen. Als laatste moet de
IGJ vooraf geïnformeerd worden wanneer de zorgaanbieder daadwerkelijk besluit tot
de definitieve beëindiging of opschorting van de acute zorg. Als de acute zorg met
onmiddellijke ingang gestaakt wordt, met als reden dat de kwaliteit en veiligheid
in het geding is, dan mag dit achteraf, doch zo spoedig mogelijk, aan de IGJ gemeld
worden. De IGJ heeft mij laten weten dat de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen
in de afgelopen periode de IGJ tijdig en op juiste wijze geïnformeerd heeft.

Vraag 4

Hoe zou de Governancecode Zorg in dit geval moeten worden toegepast? En is dat op
de juiste wijze gebeurd?

Antwoord 4

Goed bestuur en toezicht zijn belangrijke voorwaarden voor goede zorg. Met de Governancecode
Zorg5 volgen zorgorganisaties zeven principes die breed gedragen zijn in de hele sector.
De code is een instrument om de governance zo in te richten dat die bijdraagt aan
het waarborgen van goede zorg, aan het realiseren van de maatschappelijke doelstelling
van zorgorganisaties en het maatschappelijk vertrouwen. Voor een gedetailleerde beschrijving
van de zeven principes verwijs ik naar de publieksversie van de Governancecode Zorg
2022. Deze is ter informatie als bijlage bij de beantwoording toegevoegd.

De precieze toepassing van de Governancecode Zorg kan per casuïstiek verschillen.
Het is aan het bestuur van de zorgaanbieder om invulling te geven aan de implementatie
van de principes binnen haar eigen governance. Daarnaast ziet een raad van toezicht
van een ziekenhuis intern toe op de toepassing van de principes in de bedrijfsvoering.

Zoals eerder aan uw Kamer gemeld6 heeft de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen mij laten weten te handelen in lijn
met de principes uit de Governancecode Zorg. Ik heb geen signalen ontvangen dat het
handelen van de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen in deze casus in strijd is
met de principes uit de Governancecode Zorg. Verder herhaal ik dat in algemene zin
geldt dat belanghebbenden, die van mening zijn dat zij op enige wijze nadeel hebben
ondervonden van de wijze waarop een zorgorganisatie de Governancecode Zorg heeft nageleefd,
de mogelijkheid heeft om een toetsingsverzoek in te dienen bij de Governancecommissie
Gezondheidszorg. Dit uiteraard binnen de grenzen van het daarvoor van kracht zijnde
reglement.

Vraag 5

Welke afspraken zijn er binnen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) gemaakt
om de continuïteit en toegankelijkheid van de acute kraamzorg voor patiënten in de
regio te borgen? Wie ziet erop toe dat deze afspraken gemaakt worden?

Antwoord 5

De capaciteitsproblemen in de verloskunde hebben de continue aandacht binnen het ROAZ
regio Zwolle. Medio 2021 is in het ROAZ geconstateerd dat de capaciteit in de regio
binnen de sector verloskunde onder druk staat. Naar aanleiding van deze constatering
is er in opdracht van het ROAZ een analyse gemaakt met daarin aanbevelingen die bij
moeten dragen aan het borgen van de continuïteit en toegankelijkheid van de acute
verloskunde in de ROAZ-regio Zwolle. Deze aanbevelingen zijn destijds unaniem overgenomen.
Vervolgens is de regio aan de slag gegaan met het oppakken van de aanbevelingen, onder
meer door het instellen van een focusgroep Acute Verloskunde, en door het verkrijgen
van inzicht in de effecten van tijdelijke sluitingen van de verloskunde bij ziekenhuizen
in de regio.

In het kader van het voorgenomen besluit van Gelre Ziekenhuizen7, om toe te werken naar een reorganisatie van de zorg op haar locaties in Apeldoorn
en Zutphen, en dus ook om de acute verloskunde op de locatie Zutphen te beëindigen,
heeft de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen in een eerdere fase (april 2023)
een (concept) continuïteitsplan voor de acute verloskunde opgesteld. Dit conceptplan
is in een bestuurlijk overleg besproken met alle ROAZ-partners. Bij dit overleg waren
ook relevante partners uit de ROAZ-regio’s Euregio en Oost aangesloten. Het concept
continuïteitsplan is op basis van feedback van onder andere eerstelijnsverloskundigen
en de Directeur Publieke Gezondheid (DPG) van de GGD Noord- en Oost-Gelderland aangepast.
Hierbij zijn tevens de laatste ontwikkelingen die hebben geleid tot de onmiddellijke
sluiting van de afdeling verloskunde in Zutphen meegenomen, aldus de raad van bestuur
van Gelre Ziekenhuizen. Op woensdag 3 mei jl. is het tweede concept van het continuïteitsplan
besproken en vastgesteld tijdens de ROAZ-vergadering. Hier is ook de aanvullende afspraak
gemaakt dat Gelre Ziekenhuizen een zogenaamd «piekbelastingsondersoek» laat uitvoeren.
De voortgang en eventuele uitkomsten van dit onderzoek worden geagendeerd in het ROAZ-overleg
van eind mei.

De raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen laat mij weten dat de ROAZ-partners begrip
hebben voor het ingrijpende besluit dat Gelre Ziekenhuizen heeft moeten nemen. In
het ROAZ is afgesproken dat de omliggende ziekenhuizen voldoende capaciteit hebben
om de verloskundige zorg op te vangen. De NZa bevestigt dit.

Het is de verantwoordelijkheid van de deelnemende zorgaanbieders om de afspraken zoals
gemaakt in het ROAZ na te komen. Indien gemaakte afspraken niet worden nageleefd bestaat
er de mogelijkheid voor de IGJ om op te treden.

Vraag 6

Waarom zitten de gemeenten zelf niet aan tafel bij het ROAZ, terwijl de gemeenten
bij algemene maatregel van bestuur (AMvB) wel worden genoemd als formele partij aan
tafel?

Antwoord 6

Gemeenten zijn geen formele partij binnen een ROAZ, want zij zijn immers zelf geen
zorgaanbieder. In de AMvB en ministeriële regeling acute zorg (Uitvoeringsbesluit
Wkkgz, hoofdstuk 8a en Uitvoeringsregeling Wkkgz, hoofdstuk 3a) staat beschreven welke
categorieën van zorgaanbieders zijn aangewezen, en welke dus zitting kunnen nemen
binnen het ROAZ.8 In het ROAZ van de regio Zwolle is de Directeur Publieke Gezondheid (DPG) de afvaardiging
namens de GGD/GHOR (een formele ROAZ-partij). De DPG verzorgt de inbreng vanuit de
gemeentelijke gezondheidsdiensten en is een link naar het openbaar bestuur. De relevante
gemeenten dienen wel betrokken te worden wanneer een zorgaanbieder voornemens is om
de acute zorg op een bepaalde locatie geheel of gedeeltelijk te beëindigen of op te
schorten. Dit is eveneens geregeld in de AMvB en ministeriële regeling acute zorg9, en dit is ook wat er in de praktijk is gebeurd. Tot slot kunnen gemeenten, indien
nodig en wenselijk, door het traumacentrum ad-hoc uitgenodigd worden voor een ROAZ-overleg
wanneer er een onderwerp is geagendeerd dat hen direct raakt.

Vraag 7

Deelt u onze zorgen over de vele verloskundigen zijn gestopt bij de kraamafdeling
in Zutphen en niet mee willen naar de kraamafdeling in Apeldoorn? Heeft u zicht op
de oorzaken van de keuze van deze verloskundigen? Zo ja, wat zijn die oorzaken? Zo
nee, bent u bereid deze in kaart te brengen?

Antwoord 7

Ik deel de genoemde zorgen niet op basis van de voor mij beschikbare informatie.

Gelre Ziekenhuizen laat mij weten dat er geen verloskundigen zijn gestopt. De raad
van bestuur laat weten dat circa 5,5 fte van de nu aanwezige 6 fte aan

klinisch verloskundigen actief zal blijven. Het merendeel zal dit gaan doen op de
locatie van Gelre Ziekenhuizen in Apeldoorn, en een enkeling in een omliggend ziekenhuis.

Vraag 8

Ziet u eveneens dat een proces als dit, dat in theorie zorgpersoneel moet sparen,
juist kan betekenen dat we nog meer mensen verliezen voor de zorg? Wat kunt u doen
om te zorgen dat zorgpersoneel een volgende keer behouden blijft?

Antwoord 8

Ik wil nogmaals benoemen dat er in deze casus feitelijk geen sprake is van een verlies
aan zorgpersoneel, zie ook mijn beantwoording op vraag 7. Gelre Ziekenhuizen laat
weten dat enkele verpleegkundigen een andere baan hebben gevonden binnen de locatie
in Zutphen, op een andere afdeling, of bij de locatie in Apeldoorn, of bij andere
omliggende ziekenhuizen. De raad van bestuur laat weten dat zij zorgpersoneel actief
ondersteunen bij deze transitie. Daarnaast is er sprake van een baangarantie als verpleegkundige.

Los van deze specifieke casuïstiek vind ik het uiteraard van groot belang dat de zorg
een aantrekkelijke sector moet blijven om in te werken. Het is onwenselijk om zorgpersoneel
te verliezen, zeker gezien het personeelstekort en de uitdagingen in de toekomst.
Om het personeelstekort in de zorg op te lossen is een brede integrale aanpak nodig
waarbij we langs verschillende sporen aan de slag moeten gaan met de vraagstukken
die op de arbeidsmarkt zorg en welzijn spelen. Dit doen we ook, onder andere via het
programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg (TAZ) en het Integraal Zorgakkoord
(IZA) waarin we afspraken hebben gemaakt over de aanpak van het personeelstekort en
ambities hebben gesteld om aan de slag te gaan met goed werkgeverschap, innovatie,
waardering en meer ruimte voor vakmanschap met als doel meer werkplezier voor de zorgmedewerker
en werken in de zorg weer aantrekkelijk te maken.

Vraag 9

Bent u zich ervan bewust dat ondanks gemaakte afspraken in het Integraal Zorgakkoord
(IZA) en ROAZ er steeds meer zorgvoorzieningen onder druk komen te staan? Voelt u
de urgentie en noodzaak om sneller in actie te komen en met een toekomstplan voor
het behouden van toegankelijk zorg in heel Nederland te komen?

Antwoord 9

Bij keuzes rondom de inrichting van de zorg is altijd een afweging van de aspecten
kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid aan de orde. Al deze aspecten zijn van
belang en moeten voldoende geborgd worden. De zorg staat inderdaad voor grote uitdagingen,
schaarste aan zorgpersoneel en stijgende zorgkosten zijn daar slechts enkele onderdelen
van. We moeten dus met elkaar aan de slag om de zorg toekomstbestendig te maken en
juist daarom is er een Integraal Zorgakkoord (IZA) gesloten. Ook heb ik met dezelfde
invalshoek de beleidsagenda toekomstbestendige acute zorg10 opgesteld, dat op 3 oktober 2022 aan uw Kamer is aangeboden. Ik voel zeker de urgentie
en daarom wordt er op dit moment ook hard gewerkt aan de uitvoering van de gemaakte
afspraken uit het IZA en de beleidsagenda.

Vraag 10

Zijn er naar uw mening ook zorginhoudelijke reden om de afdeling verloskunde te sluiten
in Zutphen? Zo ja, wat zijn deze redenen?

Antwoord 10

Gelre Ziekenhuizen laat weten dat er geen zorginhoudelijke redenen zijn om de afdeling
verloskunde te sluiten.

Vraag 11

Bent u het er mee eens dat wanneer zwangere en verloskundigen een vertrouwensband
opbouwen, dit leidt tot betere zorg uitkomsten en juist deze zorg toekomstbestendiger
maakt? Komt de zorg nu juist niet verder van zwangeren in Zutphen en omstreken af
te staan nu de kraamafdeling in Zutphen sluit?

Antwoord 11

Uiteraard is nabijheid van (verloskundige) zorg van belang voor mensen. Nabijheid
van zorg doet ertoe voor de inwoners in een bepaalde regio en draagt bij aan een gevoel
van leefbaarheid en veiligheid. Maar nabijheid is niet de enige en doorslaggevende
factor. Het gaat namelijk altijd in eerste instantie om het kunnen garanderen van
de kwaliteit en veiligheid van de patiënt, en het (ongeboren) kind. Dit is zeker van
groot belang bij de medisch specialistische zorg, waar de klinische verloskunde onderdeel
van is. Zoals ook al aangegeven in de beantwoording op vraag 2 kan de kwaliteit en
veiligheid van de (acute) verloskundige zorg op de locatie in Zutphen van Gelre Ziekenhuizen
niet langer gewaarborgd worden. Desalniettemin kunnen zwangeren nog wel in Zutphen
terecht voor alle zorg rondom de bevalling. Ook kunnen vrouwen onverminderd in Zutphen
terecht voor (acute) gynaecologische zorg en gynaecologische spoedconsulten, aldus
de raad van bestuur van Gelre Ziekenhuizen.