Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Mohandis en De Hoop over de negatieve gevolgen van de brede SPUK-regeling voor kleinere gemeenten

Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) en van Staatssecretaris Van
Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 1 mei 2023). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1858.

Vraag 1

Bent u ervan op de hoogte dat de bundeling van verschillende regelingen in de Specifieke
Uitkering (SPUK) nadelige gevolgen heeft voor het beleid ten aanzien van sport en
gezondheidsbevordering in kleine gemeenten?

Antwoord 1

Voor 98% van alle gemeenten geldt dat zij met de Brede SPUK in totaal aanzienlijk
meer middelen ontvangen. Drie gemeenten ontvangen minder middelen ten opzichte van
2022. Het betreft hier zowel kleine als middelgrote gemeenten.

Vraag 2

Heeft u, voordat u deze regeling inzette, de gevolgen van de wijziging voor kleine
gemeenten door laten rekenen en deze meegenomen in uw besluit tot het bundelen van
de regelingen tot de SPUK-regeling? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Voor de vier bestaande programma’s in de Brede SPUK (Kansrijke Start, Brede Regeling
Combinatiefuncties, Uitvoering lokale sportakkoorden, Gezond in de Stad (GIDS)) is
nagegaan wat de gevolgen van een aangepaste verdeelsleutel zouden zijn. Hierbij zijn
ook de nieuwe onderdelen meegewogen.

Deze aangepaste verdeelsleutel is gebaseerd op het aantal inwoners in een gemeente
en het aantal inwoners met lage sociaaleconomische positie (SEP), gebaseerd op laag
inkomen en lage opleiding. Met deze Regeling zijn gemeenten in een goede uitgangspositie
gebracht om gezondheidsachterstanden terug te dringen en beweegarmoede tegen te gaan.

Naast de vier bestaande programma’s zijn er elf nieuwe onderdelen toegevoegd met ook
extra middelen. Hierdoor gaat het overgrote deel van de gemeenten er met deze verdeelsleutel
enorm op vooruit en ontvangen zij juist meer financiële middelen dan voorheen. Dat
geldt ook voor bijna alle kleine gemeenten.

Vraag 3

Wat zijn de financiële gevolgen van de bundeling tot de SPUK-regeling voor bijvoorbeeld
de Waddeneilanden? Kunt u een overzicht geven van de gelden voor de eilanden voorheen
en via de SPUK-regeling? Wat betekent dit voor het beleid?

Antwoord 3

Voor twee Waddeneilanden, Schiermonnikoog en Vlieland en de gemeente Rozendaal heeft
de bundeling van SPUK middelen negatieve financiële gevolgen ten opzichte van middelen
die deze gemeenten in 2022 kregen uit de Rijksbijdrage voor Kansrijke Start, Brede
Regeling Combinatiefuncties, Uitvoering lokale sportakkoorden, GIDS. Dat is uiteraard
onwenselijk: deze gemeenten zouden zonder correctie moeten bezuinigen. Daarom zal
voor deze drie gemeenten de specifieke uitkering worden opgehoogd tot het niveau dat
zij in 2022 kregen uit genoemde programma’s. Zo worden ook deze gemeenten in een goede
uitgangspositie gebracht om te investeren.

Vraag 4

Kunt u aangeven voor welke gemeenten de SPUK-regeling positieve c.q. negatieve financiële
gevolgen heeft en wat deze nieuwe regeling betekent voor de plannen die gemeenten
al hadden gemaakt op basis van de oude financiering?

Antwoord 4

Ruim 98% van de gemeenten gaan er financieel op vooruit. Dit komt doordat er elf nieuwe
onderdelen in de brede SPUK zijn opgenomen met extra middelen. Daarnaast zijn bij
een paar bestaande onderdelen zoals de Brede regeling combinatiefuncties extra middelen
toegevoegd. De negatieve financiële gevolgen betreffen in ieder geval twee Waddeneilanden
en één andere gemeente. De positieve financiële gevolgen betreffen bijna alle gemeenten.
Op vrijdag 31 maart jl. is de aanvraagronde voor de Brede SPUK gesloten. Alle gemeenten
hebben op deze brede SPUK ingetekend voor vrijwel alle onderdelen. Direct na de sluiting
van de aanvraagtermijn is de balans opgemaakt en is vanuit het ministerie gekeken
naar een passende oplossing. Voor deze drie gemeenten wordt de specifieke uitkering
opgehoogd tot het niveau dat zij in 2022 kregen uit genoemde programma’s. Zo worden
ook deze gemeenten in een goede uitgangspositie gebracht om te investeren.

Vraag 5

Hoe gaat u er voor zorgen dat gemeenten hun beleid ten aanzien van sport en gezondheidsbevordering
nog op dezelfde manier kunnen blijven uitvoeren en er niet op achteruit gaan door
de SPUK-regeling?

Antwoord 5

Deze brede SPUK is ervoor bedoeld dat gemeenten juist meer kunnen gaan inzetten op
het gebied van Sport, bewegen en cultuur, Gezondheid en Sociale basis. Dit omdat in
Nederland een grote uitdaging bestaat om de gezondheidsachterstanden terug te dringen
en de beweegarmoede terug te dringen. Vandaar de nieuwe verdeelsleutel, die past bij
deze doelstelling.