Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Krul en Van den Berg over het bericht 'Zorgen en ergernis na wéér een afsluiting van Vlaketunnel'

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 12 april 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht van de PZC «Zorgen en ergernis na wéér een afsluiting van Vlaketunnel»1 en zou u op de belangrijkste bevindingen in dit nieuwsartikel willen reageren?

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Op donderdag 23 maart jl. heeft Rijkswaterstaat de Vlaketunnel voor een gedeelte van
de dag moeten afsluiten naar aanleiding van een intercom storing. Het is uiterst vervelend
voor de weggebruikers die hinder hebben ondervonden door de afsluiting. Gezien de
omstandigheden en omwille van de veiligheid van weggebruikers en werknemers was afsluiting
van de tunnel echter noodzakelijk. Dit wordt nader toegelicht in het antwoord op vraag
2.

Daarnaast zijn er zorgen in de regio over de bereikbaarheid van Zeeland. Dit heeft
mijn aandacht. In het coalitieakkoord is structureel meer geld beschikbaar gesteld
aan de onderhoudsopgave. Daarnaast is de Tweede Kamer recent geïnformeerd over de
voorgenomen beweging om de komende jaren financiële middelen en personele capaciteit
van aanleg naar instandhouding te schuiven. Hiermee wordt sterk ingezet op de instandhoudingsopgave.
Dit geldt ook voor de regio Zeeland. Binnen de regio wordt goed gekeken welke projecten
en objecten als eerste moeten worden aangepakt met de beschikbare capaciteit van Rijkswaterstaat
en de marktpartijen (aannemers) die het werk kunnen uitvoeren. In het najaar staat
er groot onderhoud gepland bij de Vlaketunnel. Rijkswaterstaat zet zich hierbij in
om de hinder te beperken.

Vraag 2

Zou u de verschillende mogelijkheden die Rijkswaterstaat heeft bij het omgaan met
dit soort storingen op een rij willen zetten?

Antwoord 2

Rijkswaterstaat handelt volgens de landelijke standaard voor tunnels die gegrond is
op de Tunnelwet. Hierin worden verschillende storingen (faaldefinities) beschreven
met bijbehorende vereiste maatregelen. De aard van de storing bepaalt dus het soort
maatregelen dat Rijkswaterstaat kan inzetten. Het kan gaan om het invoeren van een
snelheidsbeperking of verscherpt toezicht via een centrale of een weginspecteur. Indien
de situatie daarom vraagt kan de tunnel gedeeltelijk of geheel worden afgesloten.

De situatie in de Vlaketunnel was als volgt. In de week van 20 maart trad een storing
op aan de intercom van de Vlaketunnel, waarmee een onderdeel van het besturingssysteem
tussen de verkeerscentrale en de tunnel faalde. Omdat het hier gaat om veiligheidskritische
onderdelen die de veiligheid van weggebruikers waarborgen was het noodzakelijk zo
snel mogelijk te testen of deze onderdelen nog werkten. Tijdens het testen worden
allerlei (nood)scenario’s doorlopen om te bekijken of de apparatuur werkt. Omwille
van veiligheid van weggebruikers en werknemers is daarom tijdens het testen geen verkeer
mogelijk door de tunnel en is afsluiting van de tunnel noodzakelijk. Voor de afsluiting
is het eerste beschikbare moment buiten de spits gekozen waarop de benodigde specialisten
beschikbaar waren voor de uitvoering van de werkzaamheden. Tot aan het afsluiten van
de tunnel is een snelheidsbeperking en verscherpt toezicht via de verkeerscentrale
en weginspecteur ingesteld, waarmee de tunnel kon openblijven open blijven tot aan
de start van de testfase.

Om doorstroming op de omleidingsroute via de Vlakebrug te bevorderen is de brug gedurende
de tunnelafsluiting opengehouden voor wegverkeer en is tijdelijk het scheepvaartverkeer
gestremd.

Tijdens de afsluiting is een beheersmaatregel voor de intercom ingesteld (een alternatief
communicatiesysteem) waardoor na het testen de tunnel weer kon worden opengesteld
voor verkeer. Deze beheersmaatregel blijft van kracht tot aan het geplande groot onderhoud
in het najaar van 2023.

Vraag 3

Heeft Rijkswaterstaat overwogen om de tunnel niet af te sluiten maar open te houden
met een lagere snelheid en onder inspectietoezicht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom
is er niet gekozen voor een dergelijke aanpak? Welke mogelijkheden ziet u om in de
toekomst wel voor een dergelijke aanpak te kiezen?

Antwoord 3

Zoals bij vraag 2 aangegeven, is de tunnel met een snelheidsbeperking en verscherpt
toezicht opengehouden tot aan het moment van testen van de veiligheidskritische systemen.
Tijdens het testen was echter geen verkeer door de tunnel meer mogelijk om de veiligheid
van weggebruikers en werknemers in de tunnel te waarborgen. Voor het testen van de
systemen worden allerlei (nood)scenario’s doorlopen waarbij het noodzakelijk is om
fysiek aanwezig te zijn in de tunnelbuizen waar normaal gesproken verkeer rijdt.

Vraag 4

Zou u willen reflecteren op de mogelijkheid om creatiever en flexibeler om te gaan
met dit soort storingen?

Antwoord 4

Rijkswaterstaat onderzoekt bij een storing altijd welke maatregelen mogelijk zijn
binnen de normen van de Tunnelwet waarbij de tunnel (zo veel mogelijk) opengehouden
kan worden voor verkeer. Bijvoorbeeld door snelheidsbeperkingen of extra weginspecteurs
in te zetten, maar ook maatregelen om de duur van de storing te beperken. Veiligheid
staat echter altijd voorop, waardoor het in bepaalde gevallen onvermijdelijk is om
over te gaan tot afsluiting.

Vraag 5

Welke acties gaat u ondernemen om Zeeland bereikbaar te houden tijdens het toekomstig
onderhoud aan de Vlaketunnel?

Antwoord 5

In het komende najaar worden, gedurende 5 dagen, cruciale installaties aan de Vlaketunnel
vervangen. Gedurende deze dagen zal er hinder zijn. De onderhoudswerkzaamheden zijn
afgestemd met andere geplande onderhoudswerkzaamheden in de regio om zo overlap van
hinder/werkzaamheden te voorkomen. Regionale partners zoals Provincie Zeeland, gemeenten
en Veiligheidsregio Zeeland zijn meegenomen in de voorbereiding van de werkzaamheden
en de hinderaanpak en hebben hiermee ingestemd.

De volgende met de omgeving afgestemde hinder beperkende maatregelen worden ingezet:

– Omleidingsroutes op lokaal en regionaal niveau zorgen ervoor dat Zeeland ten alle
tijden bereikbaar blijft.

– Een uitgebreide communicatiecampagne wordt ingezet met als doel om 3–4 maanden voorafgaand
aan start werkzaamheden de weggebruikers in te lichten over de geplande werkzaamheden.

– Verkeersregelaars worden ingezet bij de grootste verkeersknelpunten om veiligheid
en doorstroming te bevorderen.

– Spoed/hulpdiensten kunnen bij nood door de tunnel.

– Voorlichtingen en presentaties worden gehouden voor ondernemers zodat zij rekening
kunnen houden met hinder.

– Voor scholieren die door de werkzaamheden niet meer op school kunnen geraken is alternatief
vervoer geregeld.

De Vlaketunnel is opgenomen in het Vervanging en Renovatieprogramma, de planfase moet
echter nog starten. Ook voor deze werkzaamheden zal Rijkswaterstaat in overleg treden
met de regionale partners om de effecten, aanpak, planning en hinderbeperkende maatregelen
te bepreken.

Vraag 6

Zou u bij de beantwoording van de voorgaande vraag ook afzonderlijk willen reflecteren
op de uitvoering van de motie Van der Molen/Koerhuis2, betreffende het vóór 1 januari 2023 opstellen van een plan van aanpak voor het aanpakken
van de overlast voor woon-werkverkeer, en het voor diezelfde datum duidelijkheid verschaffen
over de inzet van de hulpdiensten?

Antwoord 6

Bij de planning van werkzaamheden wordt door RWS altijd rekening gehouden met de mogelijke
hinder/overlast voor de weggebruiker, waaronder woon-werkverkeer en de hulpdiensten,
en hoe deze beperkt kan worden. Dit gebeurt in overleg met provincie, de betreffende
gemeenten en veiligheidsregio’s. Per project betreft dit maatwerk waarbij de veiligheid
van de weggebruiker en werknemers voorop staat. Voor de Vlaketunnel zijn de beoogde
hinder beperkende maatregelen bij het antwoord op vraag 5 weergegeven.

Specifiek voor de hulpdiensten is in nauw overleg met Veiligheidsregio Zeeland afgesproken
dat bij nood tijdens de afsluiting een baan vrij wordt gemaakt door de tunnel, zodat
de bereikbaarheid van hulpdiensten is gewaarborgd.

Vraag 7

Zou u bij de beantwoording van vraag 5 ook afzonderlijk willen reflecteren op elk
van de recente Kamervragen over de afsluiting van de Heinenoordtunnel en de Haringvlietbrug?

Antwoord 7

Zie beantwoording van vraag 6.