Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Leijten over het verdwijnen van stembureaus

Antwoord van Minister Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
7 april 2023).

Vraag 1

Wat is uw verklaring voor het verdwijnen van het aantal stembureaus?1

Antwoord 1

In de evaluatie van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen bevraag ik gemeenten
naar de redenen om meer of minder stembureaus aan te wijzen. In de evaluatie van de
provinciale staten- en waterschapsverkiezingen doe ik ook verder onderzoek naar de
spreiding van stemlokalen en aantallen stembureaus. In dit onderzoek maak ik onderscheid
tussen de spreiding van stemlokalen en de aantallen stembureaus. Een stemlokaal is
een locatie (zoals een gebouw of een ruimte in een gebouw) waar eens stembureau is
gevestigd. Het kan voorkomen dat in een stemlokaal meerdere stembureaus zijn gevestigd.
Daardoor zou het kunnen voorkomen dat een gemeente nu minder stembureaus heeft ingesteld,
maar dat het aantal stemlokalen niet is afgenomen. Ik verwacht de uitkomsten van de
uitgebreide evaluatie van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen in september
met de Tweede Kamer te kunnen delen.

Vraag 2

Hoe verklaart u dat het percentage stembureaus dat verdwijnt uit wijken met goedkopere
huizen hoger is dan in wijken met duurdere huizen?

Antwoord 2

Bij de evaluatie van deze verkiezing onderzoek ik ook de spreiding van de stemlokalen.
Onderdeel hiervan is dat onderzocht wordt of er een verband is tussen de spreiding
van stemlokalen en sociaaleconomische factoren in een buurt.

De uitkomsten van het evaluatieonderzoek verwacht ik u in september te kunnen toezenden.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat mensen tien kilometer moeten reizen
voor het dichtstbijzijnde stembureau?2

Antwoord 3

Ik ben van mening dat de drempel om te stemmen zo laag mogelijk moet zijn. Bij het
aanwijzen van stemlokalen hebben gemeenten, naast de bereikbaarheid van een stemlokaal,
ook te maken met andere factoren. Zoals de geschiktheid van een locatie3 en de beschikbaarheid van het aantal stembureauleden. Om hieraan tegemoet te komen
zetten sommige gemeenten mobiele stembureaus in. In dunbevolkte gebieden kan het desondanks
voorkomen dat de reisafstand langer is.

Vraag 4

Is er zicht op hoeveel verkiezingsborden er worden geplaatst en hoeveel gemeenten
dit niet meer doen? Zo nee, waarom niet?4

Antwoord 4

Er is geen landelijk beeld van hoeveel verkiezingsborden er worden geplaatst en welke
gemeenten dit niet meer doen. In de evaluatie van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen
onderzoek ik op welke manier de gemeenten het gebruik van verkiezingsposters door
politieke partijen hebben gefaciliteerd. De uitkomsten van het evaluatieonderzoek
verwacht ik u in september te kunnen toezenden.

Vraag 5

Bent u bereid tot het instellen van een minimumnorm voor het aantal stembureaus per
aantal vierkante kilometers en aantal inwoners? Zo nee, kunt u uitgebreid toelichten
waarom niet?

Antwoord 5

Het is een wettelijke verantwoordelijkheid van gemeenten om te zorgen voor voldoende
stemlokalen. Hierin spelen veel verschillende factoren een rol, die mede beïnvloed
worden door de lokale omstandigheden (zoals geschiktheid van locaties). Gemeenten
kunnen daarom ook het beste beslissen welke stemlokalen zij aanwijzen. Normering grijpt
in op de autonomie van gemeenten die een zelfstandige wettelijke verantwoordelijkheid
hebben voor het aanwijzen van stemlokalen. Daarnaast ben ik van mening dat een kwantitatieve
norm moeilijk is vast te stellen omdat deze geen ruimte biedt voor lokale omstandigheden
die kunnen nopen tot het afwijken van een norm. Vanuit deze vertrekpunten ben ik geen
voorstander van het instellen van een norm.

Ik doe onderzoek naar de spreiding van stemlokalen tijdens de verkiezingen. Bij de
uitkomsten van dit onderzoek zal ik uw Kamer ook informeren over mijn standpunt omtrent
het aantal stemlokalen en of het naar aanleiding van die uitkomsten wenselijk is aanvullende
maatregelen te treffen richting volgende verkiezingen.