Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Drost over de afschaling van zorg in de Gelre ziekenhuizen

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 28 maart
2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «Spoedeisende hulp bijna en kraamzorg helemaal weg
bij Gelre Zutphen» en «Massaal protest bij Gelre Ziekenhuizen Zutphen»?1
,
2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Heeft u signaal gekregen van de Gelre Ziekenhuizen via het Early Warning System over
de precaire financiële situatie van het ziekenhuis?

Antwoord 2

Er is over Gelre Ziekenhuizen geen officiële melding binnengekomen via het Early Warning
System bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De NZa is wel op de hoogte van de
situatie bij Gelre Ziekenhuizen en houdt een vinger aan de pols.

Vraag 3

Begrijpt u de zorgen van ziekenhuispersoneel, zorgpersoneel buiten het ziekenhuis
en patiënten over bereikbaarheid van kraamzorg en acute zorg in de regio?

Antwoord 3

Om te komen tot toekomstbestendige inrichting staan ziekenhuizen soms voor ingrijpende
keuzes en het is begrijpelijk dat die tot allerlei gevoelens bij betrokkenen zoals
het zorgpersoneel of bewoners kunnen leiden. Daarom is het van belang dat zij goed
en tijdig worden betrokken bij de plannen en de verdere besluitvorming. Ik wil benadrukken
dat de toegankelijkheid en kwaliteit van de acute en verloskundige zorg in de regio
niet onder druk staan. Alle inwoners voor wie de locatie in Zutphen het dichtstbijzijnde
ziekenhuis is, kunnen binnen de geldende norm van 45 minuten per ambulance naar minstens
vier andere SEH’s of afdelingen acute verloskunde vervoerd worden, aldus de RIVM-bereikbaarheidsanalyse
uit 2022.

Vraag 4

Is het besluit over de spoedeisende hulp en kraamzorg in Gelre Ziekenhuizen Zutphen
definitief? Zo nee, is er nog een wijziging van het besluit mogelijk?

Antwoord 4

Het is de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder, in dit geval Gelre Ziekenhuizen,
om te beslissen over de inrichting van de zorgorganisatie, mits dit binnen de geldende
normen is. Het betreft hier een voorgenomen besluit van de raad van bestuur van Gelre
Ziekenhuizen om de acute verloskunde te verplaatsen van de locatie Zutphen naar de
locatie in Apeldoorn, en om de SEH en de IC op de locatie in Zutphen af te schalen.
In de komende maanden wordt het voorgenomen besluit verder uitgewerkt, waarbij alle
benodigde stappen uit de AMvB en ministeriële regeling acute zorg (Uitvoeringsbesluit
Wkkgz, hoofdstuk 8a en Uitvoeringsregeling Wkkgz, hoofdstuk 3a) gevolgd worden, aldus
Gelre Ziekenhuizen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ziet hierop toe.

Vraag 5

Wat is uw mening over het feit dat de belangrijkste reden voor de keuze om de afdeling
verloskunde te sluiten een financiële reden is? Is het wat u betreft een goede zaak
dat dergelijke ingrijpende besluiten vooral worden ingegeven door financieel-bestuurlijke
redenen? Zo nee, welke redenen zouden wat u betreft dominant moeten zijn bij ingrijpende
besluiten?

Antwoord 5

Bij de keuzes rondom de inrichting van de zorg is altijd een afweging van de aspecten
kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid aan de orde. Al deze aspecten zijn van
belang en alle moeten voldoende geborgd worden. In het Integraal Zorgakkoord (IZA)
wordt invulling gegeven aan deze afweging. Een belangrijk uitgangspunt uit het IZA
is: zorg dichtbij waar dat kan, en verder weg waar dat moet, bijvoorbeeld om te kunnen
garanderen dat iedereen die hoogcomplexe zorg nodig heeft erop kan rekenen dat de
zorg van goede kwaliteit is.

Vraag 6

Welke rol hebben regionale zorgprognoses en regioplannen waar de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) aan werkt bij keuzes van individuele ziekenhuizen? Welke rol zou deze regionale
benadering wat u betreft moeten hebben in beslissingen die het zorglandschap beïnvloeden?

Antwoord 6

In het IZA zijn afspraken gemaakt om regionale samenwerking en passende zorg vorm
te geven. Het in kaart brengen van zorguitdagingen in de regio door het opstellen
van regiobeelden en regioplannen is een belangrijke stap daarbij. Op basis van de
regiobeelden worden door de zorgpartijen in de regio gezamenlijk regioplannen opgesteld
voor de meest urgente uitdagingen. Dat moet zich vertalen in specifieke en praktische
transformatieplannen waarvoor ook transformatiemiddelen uit het IZA beschikbaar worden
gesteld. De regiobeelden en -plannen, én de transformatieplannen, moeten helpen om
grote veranderingen in het zorgsysteem op te kunnen vangen.

De regionale zorgpartijen maken afspraken in de regioplannen, met daarin tenminste
beschreven welke partijen met welke oplossingen aan de slag gaan en op welke schaal,
op welke resultaatafspraken daarbij wordt gestuurd, en hoe de voortgang inzichtelijk
wordt gemaakt. De regionale zorgpartijen committeren zich aan deze afspraken; deze
zijn dus niet vrijblijvend. Dit geldt dus ook voor de individuele ziekenhuizen. De
keuzes van individuele ziekenhuizen die gevolgen hebben voor het zorglandschap in
de regio dienen in de regio te worden besproken, zodat de toegankelijkheid en kwaliteit
van de zorg wordt geborgd.

Vraag 7

Welke uitvoering heeft u gegeven aan de aangenomen motie die uitspreekt dat het wenselijk
is dat burgers en openbaar bestuur een stem krijgen bij beslissingen over ingrijpende
veranderingen in de breedte van het zorglandschap en de regering vraagt in kaart te
brengen wat er mogelijk is om burgers een stem te geven in besluitvorming over wijzigingen
in het zorglandschap en de mogelijkheid van een regionale zorgraad uit te werken?3

Antwoord 7

Het is van belang dat burgers zich zeker en veilig voelen bij het aanbod van acute
zorg in hun regio. Het is dan ook essentieel dat burgers worden betrokken bij besluitvormingsprocessen
in het kader van veranderingen in het zorglandschap.

De motie Dik-Faber c.s.4 heeft onder meer opvolging gekregen door middel van uitgevoerde onderzoeken naar
de behoeften, kansen en belemmeringen voor burgerparticipatie bij de ontwikkeling
van regiobeelden en regioplannen in het kader van de Juiste Zorg op de Juiste Plek.
Ik verwijs naar het onderzoeksrapport «Kennisvraag: De Juiste Zorg op de Juiste Plek.
Betrekken van Burgers»5 en het rapport «Burgers in de boardroom»6, dat u heeft ontvangen in april 2022. Beide rapporten maken deel uit van de tools
van de website van De Juiste Zorg op de Juiste Plek (JZOJP). Het doel van de onderzoeken
en handvatten over burgerparticipatie op de website van JZOJP is om kennis en praktijkvoorbeelden
te delen zodat systeempartijen, burgers en patiënten de tools krijgen om optimaal
met elkaar samen te werken aan een passend regionaal zorgaanbod vanuit het perspectief
van de burger, patiënt en cliënt.

Aanvullend wil ik, in het kader van de betrokkenheid van burgers en het openbaar bestuur,
in algemene zin verwijzen naar de AMvB en ministeriële regeling acute zorg (Uitvoeringsbesluit
Wkkgz, hoofdstuk 8a en Uitvoeringsregeling Wkkgz, hoofdstuk 3a). Hierin staan de stappen
vermeld die een zorgaanbieder moet doorlopen bij een voorgenomen besluit om de acute
verloskundeafdeling, IC, en/of SEH te sluiten of het zorgaanbod daar aan te passen.
De AMvB en de regeling borgen de betrokkenheid van onder meer burgers en gemeenten
tijdens het besluitvormingsproces. De zorgaanbieder moet de inbreng van partijen meewegen
in de besluitvorming en aangeven wat hij met de inbreng doet en neemt uiteindelijk
zelf, in overleg met de zorgverzekeraars, een besluit. Verder verwijs ik ook naar
het gegeven dat in de criteria voor de ROAZ-beelden en ROAZ-plannen is opgenomen dat
bij het opstellen van het ROAZ-plan het burgerperspectief moet worden meegenomen.

Vraag 8

Heeft u grond om de uitspraak van de voorzitter van de raad van bestuur, dat andere
ziekenhuizen in de Achterhoek (Doetinchem, Winterswijk) op termijn niet zullen ontkomen
aan vergelijkbare ingrepen zoals die in Zutphen genomen wordt, als waar te beschouwen?
Zo ja, bent u met deze ziekenhuizen in gesprek over hun financiële situatie?

Antwoord 8

Ik zie deze uitspraken in het licht van het belang om met elkaar in de regio te werken
aan regiobeelden en regioplannen. Dat moet zich vertalen in specifieke en praktische
transformatieplannen waarvoor ook transformatiemiddelen uit het IZA beschikbaar worden
gesteld. Zie ook het antwoord op vraag 6. Ik zie verder geen redenen om met de genoemde
ziekenhuizen in gesprek te gaan.

Vraag 9

Bent u bereid in gesprek te gaan met de raad van bestuur van de Gelre Ziekenhuizen
over de regionale implicaties van het voorgenomen besluit en bent u bereid met de
raad te bezien op welke manier het regionaal zorgplan en bewoners uit de regio betrokken
kunnen worden bij dit voorgenomen besluit?

Antwoord 9

Ik zie geen aanleiding om hierover in gesprek te gaan met de Raad van Bestuur van
Gelre Ziekenhuizen. De IGJ en de Nederlandse Zorgautoriteit houden hier vinger aan
de pols. Zie ook het antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Is er in het geval van Gelre Ziekenhuizen nog de mogelijkheid dat de banken Gelre
Ziekenhuizen meer financiële ruimte geven totdat een besluit wordt genomen dat meer
rekening houdt met zorgprognoses en de impact van deze keuze op de bereikbaarheid
van kraamzorg en acute zorg op inwoners?

Antwoord 10

Het is de verantwoordelijkheid van zorgaanbieders om hun organisatie financieel gezond
te houden. Zij kunnen dan ook zelf beslissen hoe zij hun organisatie inrichten en
welke bedrijfsvoering daarbij past, mits dit binnen de geldende normen is. Gelre Ziekenhuizen
laat mij weten dat zij reeds onder bijzonder beheer staan bij de banken, aan hen leggen
zij financiële verantwoording af. Dit doen zij eveneens aan de zorgverzekeraars. Ik
ben geen partij in de gesprekken die Gelre Ziekenhuizen met de banken en de verzekeraars
voert.