Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over de berichtgeving over ‘Project Fear’ van de Britse overheid tijdens de coronacrisis

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 27 maart
2023)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving aangaande ««Project Fear» authors discussed
when to «deploy» new Covid variant», de «Lockdown Files» en de openbaargemaakte chatberichten
van voormalig health secretary Matt Hancock?1
,
2
,
3
,
4

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Was u op de hoogte van deze strategie van de Britse voormalig Minister van Volksgezondheid
om de bevolking angst aan te jagen door het «uitrollen» van een nieuwe COVID-variant?
Zo ja, wanneer bent u hiervan op de hoogte gebracht, welke Nederlandse autoriteiten
en/of bewindspersonen beschikten over deze informatie, wat is de Nederlandse reactie
hierop geweest, waarom heeft u hierover de Kamer niet geïnformeerd en waarom heeft
de Nederlandse overheid hieraan geen ruchtbaarheid gegeven en dit niet sterk veroordeeld?

Antwoord 2

Ik was hiervan niet op de hoogte. Overigens merk ik wel op dat de term «deploy», door
u vertaald als «uitrollen», geen betrekking heeft op het uitrollen van een nieuwe
COVID-variant maar op het nieuws over deze variant.

Vraag 3

Indien u niet op de hoogte was van de tactiek van Hancock, hoe reflecteert u dan op
de informatie uit de zogenaamde «Lockdown Files», die recent naar buiten is gebracht?
Bent u voornemens contact op te nemen met de Britse overheid om opheldering te vragen
over deze kwestie?

Antwoord 3

Uit de persberichten over de gelekte whatsapp berichten komt naar voren dat ook andere
aspecten dan wetenschappelijke inzichten meegespeeld hebben in de besluitvorming in
het Verenigd Koninkrijk. Ik zie geen reden om contact op te nemen met de Britse overheid.

Vraag 4

Vindt u het geoorloofd dat de Britse regering een nieuwe COVID-variant actief en gecalculeerd
heeft ingezet om angst en daarmee draagvlak voor een lockdown te creëren? Zo ja, kunt
u dan uitleggen op welke manier het wat u betreft wetenschappelijk en moreel verantwoord
is om een potentieel, vermeend, gezondheidsgevaar bewust in te zetten voor politieke
doeleinden?

Antwoord 4

Ten algemene ben ik van mening dat het nooit geoorloofd is om angst te creëren.

Vraag 5

Is het wat u betreft geoorloofd dat de Britse overheid belangrijke informatie zoals
deze – het ontstaan van een nieuwe COVID-variant en daarmee een vermeend nieuw risico
voor de volksgezondheid – niet direct openbaar heeft gemaakt, maar bewust heeft gewacht
op het juiste «momentum» om deze informatie naar buiten te brengen, teneinde de eigen
agenda maximaal te faciliteren? Zo ja, kunt u hiervoor een onderbouwde uitleg/rechtvaardiging
geven?

Antwoord 5

De inzet van het kabinet is erop gericht belangrijke informatie zo snel mogelijk openbaar
te maken. Tijdens de coronacrisis is op rijksoverheid.nl het coronadashboard ingericht,
zodat eenieder de ontwikkeling van het virus kan volgen.

Vraag 6

Weet u of en welke wetenschappers en/of wetenschappelijke instituten op de hoogte
waren van deze aanpak van de Britse regering? Waren ook Nederlandse wetenschappers/instituten/prominenten
ingelicht over deze strategie? Zo ja, wie waren dit? Indien u dit niet weet, bent
u dan bereid dit uit te zoeken?

Antwoord 6

Aangezien de door u aangehaalde artikelen in de pers gaan over een grote hoeveelheid
gelekte interne whatsapp berichten tussen leden van de Britse regering en ambtenaren,
heb ik geen enkele reden om aan te nemen dat wetenschappers of wetenschappelijke instituten
in Nederland op de hoogte waren van deze berichten. Ik zie geen reden om dit uit te
zoeken.

Vraag 7

Heeft de Nederlandse overheid zich tijdens de coronacrisis ook bediend van dergelijke
strategieën? Kunt u aangeven of en welke informatie tijdens/over/met betrekking tot
de coronapandemie en het coronavirus de Nederlandse overheid strategisch heeft ingezet
voor politieke doeleinden? Zijn ook door Nederlandse bewindspersonen en/of andere
autoriteiten in Nederland nieuwe COVID-varianten en/of andere COVID-gerelateerde zaken
ingezet voor politieke doeleinden/beeldvorming en/of om kabinets(corona)beleid te
ondersteunen/faciliteren en/of draagvlak voor beleid onder de bevolking te creëren?
Zo ja, kunt u dan gedetailleerd inzicht geven op welke manier, op welke momenten,
door welke personen en op basis van welke informatie en bevoegdheden dit is gebeurd,
op basis van welke overwegingen, wie daar (indirect) vanaf wisten en welke communicatie
tussen welke (bewinds)personen daarover heeft plaatsgevonden? Zo niet, kunt u dan
bewijslast aanleveren die aantoont dat de Nederlandse overheid zich nooit van dergelijke
tactieken heeft bediend? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

De inzet van de Nederlandse overheid is gericht op het zo snel en accuraat mogelijk
informeren van de Nederlandse bevolking over de aspecten die samenhangen met de corona
epidemie. Daarbij is ook oog voor het draagvlak voor maatregelen maar is er geen sprake
van het strategisch inzetten van informatie voor politieke doeleinden. Ook de Onderzoeksraad
voor Veiligheid, die het handelen van de Nederlandse overheid in de coronacrisis onderzocht
heeft, heeft hiervan en in haar beide evaluatie rapporten geen melding gemaakt.

Vraag 8

Klopt het dat het Nederlandse kabinet op basis van de specifieke variant die Hancock,
zoals blijkt uit de openbaargemaakte chatberichten, wilde «uitrollen», de avondklok
heeft ingevoerd? Zo ja, klopt het dan dus dat het Nederlandse kabinet (in ieder geval
indirect) ook gebruik heeft gemaakt van deze nieuwe variant om politiek beleid te
implementeren en hiervoor draagvlak te creëren? Is dit op meer momenten tijdens de
coronacrisis gebeurd? Zo nee, waarom is dat volgens u niet het geval? Zo ja, vindt
u dat gerechtvaardigd en waarom?

Antwoord 8

De avondklok is ingevoerd naar aanleiding van de epidemiologische situatie in Nederland.

Vraag 9

Waarom zegt u in de beantwoording op eerdere Kamervragen dat er nooit gebruik is gemaakt
van de zogenaamde Behavourial Dynamics Methodology (BDM) voor gedragsbeïnvloeding,
terwijl dit zwart op wit staat in vrijgegeven Wet openbaarheid van bestuur (Wob)-documenten
en inmiddels ook bekend is dat bepaalde coronamaatregelen, zoals de mondkapjesplicht,
puur zijn ingezet voor het veranderen van gedrag?5
,
6

Antwoord 9

Ik ben het niet eens met uw analyse dat uit de door u genoemde documenten zou blijken
dat gebruik is gemaakt van de Behavioural Dynamics Methodology.

Vraag 10

Indien de Nederlandse overheid tijdens de coronacrisis ook van dergelijke strategieën
gebruik heeft gemaakt, is hierover dan contact geweest met de media? Over welke informatie
beschikten welke journalisten/kranten/programma’s/websites en op welke manier en onder
welke voorwaarden en afspraken door/met welke autoriteiten en/of bewindspersonen is
deze gepubliceerd?

Antwoord 10

De Nederlandse overheid heeft tijdens de coronacrisis geen gebruikt maakt van door
u genoemde strategieën.