Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Piri over de aangekondigde wet in Georgië over het aanmerken van media en maatschappelijke organisaties als buitenlandse vertegenwoordigers

Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 24 maart 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de nieuwe wetgeving die in het Georgische parlement wordt ingediend
die het mogelijk maakt om media en maatschappelijke organisaties die financiering
ontvangen uit het buitenland als «buitenlandse vertegenwoordigers» aan te merken?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Welke consequenties verwacht u voor de vrije pers en mensenrechten in Georgië?

Antwoord 2

Als de wet definitief zou zijn aangenomen, dan had dit een ondermijnend en stigmatiserend
effect gehad op de vrije pers en maatschappelijk middenveld in Georgië. Onafhankelijke
media en een omgeving waarin maatschappelijke organisaties vrij hun werk kunnen doen
zijn essentieel voor een goed functionerende democratie waarin respect voor mensenrechten
is gewaarborgd.

Op 10 maart jl. is het conceptwetsvoorstel «foreign influence» formeel ingetrokken in het Georgische parlement. Deze formele intrekking volgde na
dagen van grote protesten in Tbilisi en kleinere demonstraties in andere Georgische
steden. Nederland en de internationale gemeenschap steunen de formele intrekking van
deze conceptwet.

Vraag 3

Ziet u de gelijkenis tussen deze wet en een wet die eerder in Rusland is ingevoerd
in 2012 en voor grote restricties heeft gezorgd van media en het maatschappelijk middenveld?
Verwacht u een vergelijkbare uitwerking?

Antwoord 3

Ik zie gelijkenissen tussen deze wet en de Russische Foreign Agent wet in haar initiële vorm van 2012. Indien de wet definitief was aangenomen en uitgevoerd,
dan zou sprake zijn geweest van ernstige negatieve gevolgen. In welke mate die overeen
waren gekomen met de uiteindelijke uitwerking in Rusland is nu niet aan te geven.

Vraag 4

Welke consequenties heeft de implementatie van deze wet op het perspectief op het
Europese Unie (EU)-kandidaat lidmaatschap van Georgië?

Antwoord 4

De Georgische regeringspartij kondigde op 9 maart jl. aan de wetgeving in te trekken.
Op 10 maart jl. is de conceptwet formeel ingetrokken en verworpen in het parlement.
Dat is een positieve ontwikkeling. De wetgeving is niet in lijn met de Kopenhagencriteria
en staat haaks op het streven van Georgië om EU-kandidaat-lidmaatschap te verkrijgen.
Het garanderen van mediavrijheid en een gunstige omgeving voor het maatschappelijk
middenveld zijn essentieel in een democratie en tevens in het EU-toetredingsproces,
zoals ook is benadrukt in de verklaring van de EU Hoge Vertegenwoordiger (HV) Borrell
op 7 maart jl.1

De EU en Nederland moedigen de Georgische autoriteiten aan om volledig uitvoering
te geven aan de twaalf hervormingsprioriteiten uit de Opinie van de Europese Commissie2. De Commissie zal in een formeel voortgangsrapport beoordelen in welke mate Georgië
voldoet aan de prioriteiten uit de Opinie, ook op het gebied van mediavrijheid en
de bescherming van het maatschappelijk middenveld. Dit rapport wordt in oktober 2023
verwacht.

Vraag 5

Bent u bereid uw Georgische ambtsgenoot aan te spreken over het belang van vrije pers
en het maatschappelijk middenveld?

Antwoord 5

Ja. Het belang van vrije pers en een sterk maatschappelijk middenveld wordt ook regelmatig
op hoogambtelijk niveau, in bilaterale ontmoetingen en in EU-verband benadrukt. Op
1 maart jl. spraken de in Tbilisi vertegenwoordigde EU lidstaten inclusief Nederland,
met de Voorzitter van het Georgische parlement. Tijdens het gesprek hebben de lidstaten
hun zorgen geuit over het wetsvoorstel en de waarde van het maatschappelijk middenveld
en de vrije media in Georgië nogmaals onderstreept.

Vraag 6

Bent u bereid zich uit te spreken tegen het aannemen van deze wet?

Antwoord 6

Ja. Ik heb op 8 maart jl. middels een tweet de Nederlandse zorgen over het aannemen
in eerste lezing van deze wet overgebracht.3 Het is positief dat de conceptwetgeving inmiddels formeel is ingetrokken. Het blijft
van belang dat de Georgische regering voortvarend en onomkeerbaar uitvoering geeft
aan alle twaalf prioriteiten die door de EU zijn gesteld, inclusief de prioriteiten
die zijn verbonden met vrije media en het maatschappelijk middenveld.