Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Mohandis over het feit dat veel ggz patiënten mogelijk geen vergoeding van hun zorg krijgen

Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen 6 maart 2023).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van het feit dat meer dan de helft van de 27 grootste ggz-instellingen
nog steeds geen contract met een zorgverzekeraar hebben? Kan aangegeven worden welke
zorgverzekeraars nog niet alle contracten met ggz-instellingen rond hebben?1

Antwoord 1

Het is mij bekend dat de contractering voor 2023 moeizaam op gang is gekomen. Zowel
de NZa als ZN geven aan dat er inmiddels vaart in de contractering zit. De NZa heeft
een uitvraag gedaan bij zorgverzekeraars over de stand van zaken van de contractering
per 31 januari 2023. Voor de GGZ instellingen geldt dat 73% van de instellingen die
een contract aangeboden hebben gekregen van de zorgverzekeraar, het contract hebben
getekend. Dit is een gemiddelde van alle zorgverzekeraars. Er hebben 9 van de in totaal
10 zorgverzekeraars gereageerd op de uitvraag van de NZa. Het percentage getekende
contracten varieert tussen zorgverzekeraars van 51% tot 91%. Er is één zorgverzekeraar
die verwacht geen contracten voor 2023 meer te sluiten met GGZ instellingen. Zorgverzekeraars
verwachten dat nog gemiddeld 20% van de zorgaanbieders die een contract hebben aangeboden
gekregen en nog niet hebben getekend, op korte termijn alsnog zullen tekenen.

Vraag 2 en 3

Wat vindt u ervan dat veel mensen die ggz-zorg ontvangen niet weten in hoeverre hun
zorg zal worden vergoed?

Bent u het eens dat dit voor patiënten een extra belasting vormt en zelfs schadeijk
kan zijn?

Antwoord 2 en 3

Mocht voor een verzekerde met een lopende behandeling die in 2022 is gestart blijken
dat de zorgverzekeraar het contract met de betreffende zorgverlener over 2023 heeft
beëindigd, dan is wettelijk bepaald dat de zorgverzekeraar de zorg voor die zorgaanbieder
blijft vergoeden (artikel 13.5 Zvw). Voor verzekerden met een lopende behandeling
in 2022 heeft het (nog) niet gesloten zijn van een contract dus geen gevolgen voor
de behandeling.

Voor de groep die zorg ontvangt vanaf 1 januari en later geldt dat de zorgaanbieder
volgens de regeling transparantie zorgaanbieders van de NZa verplicht is om de consument te informeren over datgene wat van belang
is om een weloverwogen keuze te maken om zorg te vergelijken en ontvangen. Hieronder
valt ook informatie over het al dan niet hebben van een contract met de verzekeraar
van de verzekerde.

Daarnaast moet de zorgverzekeraar, zoals in de regeling informatieverstrekking ziektekosten verzekeraars aan consumenten van de NZa staat vermeldt, heldere informatie verschaffen richting de verzekerde
of de keuze voor een niet-gecontracteerde zorgaanbieder leidt tot een vergoedingsbeperking.
Evenals wat de hoogte is van het percentage van de vergoeding bij een niet-gecontracteerde
zorgaanbieder. Mocht er geen sprake zijn van een contract, dan moet de zorgverzekeraar
hier richting de verzekerde transparant over zijn en ondubbelzinnig duidelijk maken
wat de gevolgen kunnen zijn voor de verzekerde.

Als de verzekeraar transparant heeft aangegeven dat er (nog) geen contract is gesloten
met de aanbieder (evenals de eventuele gevolgen), dan heeft hij de verzekerde daarmee
voldoende geïnformeerd. De verzekerde is daarmee in staat om een bewuste keuze te
maken, evenals het risico van de eventuele gevolgen. Het kan in deze situatie niet
zo zijn dat een verzekerde een behandeling onverwachts moet afbreken omdat de zorg
niet meer wordt geleverd, met eventuele schade tot gevolg. Het is wel mogelijk dat
de zorg in deze situatie niet volledig wordt vergoed en de verzekerde in deze situatie
een deel van de rekening zelf zal moeten betalen.

Vraag 4

Hoe kunnen zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen als zij hun verzekerden niet
eens kunnen vertellen welke zorg op hun polis wordt vergoed?

Antwoord 4

De wettelijke zorgplicht van verzekeraars betekent dat verzekerden binnen een redelijke
tijd en reisafstand toegang moeten hebben tot alle zorg uit het basispakket. Zorgverzekeraars
moeten daarom ofwel voldoende zorg inkopen of vergoeden en bemiddelen als iemand niet
snel genoeg bij een zorgaanbieder terecht kan. Als een zorgverzekeraar onvoldoende
zorg heeft ingekocht, kan een verzekeraar ook richting verzekerden aangeven dat de
zorg wordt vergoed alsof er een contract is en daarmee aan zijn zorgplicht voldoen.
De NZa ziet erop toe dat zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen.

Vraag 5

Moeten patiënten die vanaf 1 januari zorg ontvangen, en later in het jaar ontdekken
dat hun zorgverzekeraar geen contract heeft met hun behandelaar, hun behandeling zelf
betalen? Zo nee, wat gaat u doen om dat te voorkomen? Zo ja, hoe kan het dat zij voor
hoge extra kosten komen te staan, terwijl zij wel verzekerd zijn en premie betalen?

Antwoord 5

Hiervoor verwijs ik naar het antwoord op vraag 2 en 3.

Vraag 6

Moeten patiënten die vanaf 1 januari zorg ontvangen, en later in het jaar ontdekken
dat hun zorgverzekeraar geen contract heeft met hun behandelaar, hun behandeling afbreken
en bij een andere behandelaar opnieuw beginnen? Zo nee, wat gaat u doen om dat te
voorkomen? Zo ja, hoe schadelijk denkt u dat dit voor hen is?

Antwoord 6

Hiervoor verwijs ik naar het antwoord op vraag 2 en 3.

Vraag 7

Bent u het eens dat wanneer mensen gedwongen worden om naar een andere behandelaar
over te stappen omdat er geen contract (meer) is met hun zorgverzekeraar, er geen
sprake meer is van vrije artsenkeuze? Wat vindt u daarvan?

Antwoord 7

Het is belangrijk dat patiënten voldoende keuze hebben en ook blijven houden uit kwalitatief
goede hulpverleners. Dit betekent echter niet dat de kosten van alle zorgverleners
in alle gevallen bij alle polissen volledig vergoed dienen te worden, omdat daar een
prijs tegenover staat en verzekerden daar een keuze in kunnen maken. Verzekerden kunnen
namelijk kiezen voor een (natura)polis bij een zorgverzekeraar die aangeeft de zorg
te vergoeden bij de gewenste zorgaanbieder. Daarnaast kan een verzekerde ook kiezen
voor een restitutiepolis. Een restitutiepolis maakt immers geen onderscheid tussen
gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorgaanbieders. In het huidige stelsel hebben
patiënten in mijn optiek daarmee keuzevrijheid om te kiezen voor de zorgverlener die
bij hem of haar past.

Vraag 8

In hoeverre zijn er wel contracten afgesloten met andere ggz-zorgverleners dan de
27 grote instellingen?

Antwoord 8

De NZa heeft in de uitvraag aan zorgverzekeraars onderscheid gemaakt tussen GGZ-instellingen
en vrijgevestigden. De resultaten die betrekking hebben op de GGZ-instellingen worden
beschreven in antwoord 1. Voor wat betreft de vrijgevestigden heeft op 31 januari
2023 85% van de zorgaanbieders die een contract aangeboden heeft gekregen van de zorgverzekeraars
het contract getekend.

Vraag 9

Bent u het eens dat verzekerden onvolledig geinformeerd worden wanneer zij hun keuze
voor een zorgverzekering moeten maken, wanneer op 12 november wel de premie maar niet
de contracten bekend zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer gaat u in de wet opnemen
dat naast de hoogte van de premie ook de afgesloten contracten bekend moeten zijn
op 12 november?

Antwoord 9

Voor verzekerden is vooral van belang of hun zorg vergoed wordt en of zij hierover
goed geïnformeerd zijn door de zorgverzekeraar. Conform de regeling informatieverstrekking
door ziektekostenverzekeraars moeten zorgverzekeraars heldere informatie verschaffen
richting de verzekerde of de keuze voor een niet-gecontracteerde zorgaanbieder leidt
tot een vergoedingsbeperking, en wat de hoogte is van het percentage van de vergoeding
bij een niet-gecontracteerde zorgaanbieder. Ongeacht of er een contract is, kan een
verzekeraar richting verzekerden aangeven dat de zorg wordt vergoed alsof er een contract
is.

Tegelijkertijd erken ik dat het contracteerproces dit jaar moeizaam verloopt en dat
verbeteringen wenselijk zijn. Daarom is er in het Integraal Zorgakoord (IZA) een aantal
afspraken gemaakt over de verbetering van het contracteerproces. Afgesproken is dat
zorgverzekeraars en zorgaanbieders zich gezamenlijk inzetten om het inkoopproces jaarlijks
vóór 12 november af te ronden (en om meer inzicht te geven in de kwaliteit van de
geleverde zorg). Zorgverzekeraars maken jaarlijks voor 12 november transparant met
wie zij een contract hebben afgesloten. Partijen zijn op dit moment met elkaar aan
de slag met de uitwerking van deze verbeterafspraken.