Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Tjeerd de Groot over het bericht 'Meerderheid boeren wil sloten dempen'

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 22 februari
2023).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van het bericht «Meerderheid boeren wil sloten dempen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Op welke wijze houdt de overheid overzicht van de bestaande sloten?

Antwoord 2

De overheid houdt zicht op bestaande sloten en waterlopen via de Basisregistratie
Grootschalige Topografie (BGT). De verantwoordelijkheid voor het bijhouden van deze
informatie ligt bij de bronhouders van de BGT. De bronhouders die verantwoordelijk
zijn voor een overzicht van sloten in de BGT zijn voornamelijk de waterschappen, gemeenten,
provincies en voor een klein percentage het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) zijn in overleg met de BGT-bronhouders om te kijken hoe met een gezamenlijke
aanpak de actuele situatie van sloten in de BGT kan worden verbeterd. Dit in verband
met het ook goed kunnen intekenen van de bufferstroken door RVO.

Vraag 3

Is het dempen van sloten vergunningplichtig?

Antwoord 3

Wie een sloot wil dempen, heeft toestemming nodig van het waterschap. Elk waterschap
heeft hiervoor regels. Over het algemeen geldt de voorwaarde dat de hoeveelheid oppervlaktewater
behouden moet blijven. De waterschappen benadrukken dat een sloot niet zomaar gedempt
mag worden.2 Sloten zijn onderdeel van een watersysteem en ze hebben daarin vaak meerdere functies.
Denk aan de aanvoer, opslag en afvoer van water. Ook dragen ze bij aan de waterkwaliteit
en ecologie.

In geval van droge sloten hebben de meeste waterschappen hier geen regelgeving voor.
Ik ben hierover in gesprek met de waterschappen om hier aandacht voor te vragen.

Het is dan ook van belang dat landbouwers altijd eerst in overleg treden met het desbetreffende
waterschap om toestemming te vragen voor het dempen van een sloot, omdat een demping
wel een verandering in de waterhuishouding tot gevolg heeft. De individuele waterschappen
verstrekken veel informatie omtrent de betreffende regelgeving op hun websites.

Vraag 4

Bijna twee op de drie van de stemmers in de poll zegt sloten te willen dempen, erkent
u dat het dempen van sloten negatieve gevolgen kan hebben voor de biodiversiteit?

Antwoord 4

Ja. Sloten vervullen een belangrijke functie voor de biodiversiteit, omdat zij een
grote bijdrage kunnen leveren aan de natte dooradering van het landschap. In dat kader
is het dempen van sloten niet wenselijk en in veel gevallen ook niet mogelijk. Zie
hiervoor mijn antwoord op vraag 3. Via ecologisch slootbeheer en randenbeheer kan
de biodiversiteit nog verder gestimuleerd worden, zeker in die gebieden waar de waterkwaliteit
onder druk staat en de biodiversiteit in de knel komt.

Vraag 5

Erkent u dat sloten bijdragen aan een robuuster landbouwsysteem, bijvoorbeeld door
weerbaarder te zijn tegen klimaateffecten, zoals zware regenval?

Antwoord 5

Ja. Sloten vervullen inderdaad een belangrijke rol in het weerbaarder maken tegen
weersextremen. In geval van piekbuien kunnen zowel de bodem van percelen als de sloten
tussen percelen als wateropvang fungeren. Sloten en greppels dragen in dat geval bij
aan het goed beheer van landbouwpercelen, omdat deze voorkomen dat grote plassen op
het land blijven staan.

Met het oog op de droogte in recente jaren is onderzocht dat het dempen van enkele
sloten in de hoge zandgronden bij zou kunnen dragen aan de bestrijding van droogte.
Dit heeft een positief effect op het aanwezige grondwater in de regio wat weer positieve
gevolgen kan hebben voor zowel de landbouw als de aanwezige natuur rondom percelen.

De bijdrage van sloten aan het landbouwsysteem zal dus verschillen per gebied.

Vraag 6

Klopt het dat middels deze handelingen de natuur- en stikstofdoelen in het geding
worden gebracht?

Antwoord 6

Zoals aangegeven in vraag 3 mag een sloot niet zomaar gedempt worden en moet dit altijd
gebeuren in overleg met de waterschappen.

De natuurdoelen zijn gebaat bij randenbeheer en ecologisch slootbeheer.

In het voorkomende geval een sloot toch gedempt wordt, zal dit geen eenduidige betekenis
hebben voor de stikstofdepositie. Enerzijds zal door het dempen van een sloot de mestplaatsingsruimte
toenemen en als gevolg daarvan ook de stikstofdepositie. Anderzijds kan een dergelijke
actie tot gevolg hebben dat de oppervlakte van het perceel en daarmee de breedte van
de bufferstrook (4% staffel) toeneemt wat een afname van de mestplaatsingsruimte en
stikstofdepositie veroorzaakt. Ook in het geval van het graven van een vervangend
oppervlaktewater kan de mestplaatsingsruimte en de stikstofdepositie door deze actie
afnemen.

Vraag 7

Welke maatregelen zal u nemen om ervoor te zorgen dat de doelen behaald worden en
dat de aanwezigheid van deze essentiële waterwegen zal worden geborgd?

Antwoord 7

Ik verwijs u naar mijn antwoord op vraag 3. De aanwezigheid van sloten en andersoortige
waterlopen is geborgd in de regelgeving van de verschillende waterschappen. Zij houden
toezicht op de aanwezigheid van watergangen. In het geval iemand iets wil veranderen
aan deze watergangen (bijvoorbeeld het dempen van sloten) is er toestemming nodig.

In het huidige Nationaal Strategisch Plan heb ik extra middelen beschikbaar gesteld
voor uitbreiding van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) van € 120 miljoen
per jaar. Dit kan, afhankelijk van de pakketten die de provincie aanbiedt, besteed
worden aan pakketten voor ecologisch slootbeheer. Daarnaast past ecologisch slootbeheer
als maatregel bij verschillende doelen in het Nationaal Plan Landelijk Gebied (NPLG),
zoals de doelen ten aanzien van waterkwaliteit en natuur. Provincies kunnen ecologisch
slootbeheer opnemen in de gebiedsprogramma’s.

Vraag 8

Bent u bereid om met waterschappen en provincies een moratorium op het dempen van
sloten af te spreken?

Antwoord 8

De waterschappen zijn zelfstandige bestuursorganen die verantwoordelijkheid dragen
voor het slootbeheer. Zoals aangegeven in vraag 3 moet er toestemming gevraagd worden
aan een waterschap voor het dempen van een sloot. Ik ben wel hierover in contact met
de waterschappen om extra aandacht te vragen. Op 7 februari jl. is hierover vanuit
de Unie van Waterschappen een persbericht verschenen,3 waarin nogmaals is benadrukt dat sloten niet zomaar gedempt mogen worden en dat hiervoor
altijd overleg nodig is met het desbetreffende waterschap. Dit waterschap kan dan
beslissen of een verzoek tot demping gehonoreerd wordt.

Vraag 9

Kunt u deze vragen uiterlijk volgende week beantwoord hebben om te voorkomen dat er
stappen worden gezet die potentieel teruggedraaid moeten worden?

Antwoord 9

Helaas is dit niet gelukt, maar gezien het antwoord op vraag 3 en vraag 8 zijn er
geen stappen die teruggedraaid hoeven te worden.