Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over ‘de vertraagde versterking in Ten Post’

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
20 februari 2023).

Vraag 1

Kent u de open brief waarmee bewoners van de bewoners van de Hendrik Veldmanstraat
en de Oldenhuisstraat in Ten Post de noodklok luiden over de versterking van hun onveilige
woningen?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u dat deze bewoners al sinds 2016 onderdeel zijn van de versterkingsoperatie
en ze ruim zes jaar later net voor Kerst wederom te horen kregen dat er wederom vertraging
is ontstaan? Herkent u dat deze bewoners al jarenlang door de overheid beloftes worden
gedaan die daarna keer op keer weer worden gebroken?

Antwoord 2

Ik betreur het dat de gecommuniceerde planningen niet gehaald worden. De Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) werkt er hard aan om de afgesproken uitvoeringsplannen
en bijbehorende planningen met aannemers te realiseren. Over de oorzaken in de desbetreffende
twee straten ga ik in bij de beantwoording van vraag 4.

Vraag 3

Begrijpt u dat deze bewoners zeggen dat hun plezier van wonen weg is en heeft plaatsgemaakt
voor ongerustheid, onveiligheid, stress, lichamelijke problemen en slaaptekort?

Antwoord 3

Ja. Ik kan mij voorstellen dat deze omstandigheden een negatief effect hebben op bewoners
en dat dit tot mentale en fysieke problemen kan leiden. De NCG zet zich ervoor in
om de problemen in de desbetreffende twee straten zo snel mogelijk aan te pakken.
Bij de beantwoording van de vragen 5 en 6 licht ik dat toe.

Vraag 4

Waardoor is de nieuwe vertraging ontstaan? Hoe lang gaat deze duren?

Antwoord 4

De NCG is samen met de bewoners en aannemer vorig jaar gestart met het opstellen van
het uitvoeringsontwerp. De aannemer heeft contact met de gemeente over het uitvoeringsontwerp
en de woonwensen van de bewoners. Tijdens dit proces hebben bewoners hun woonwensen
moeten aanpassen, omdat de geuite woonwensen in de praktijk niet altijd realiseerbaar
bleken. Deze moeten namelijk passen binnen het bestemmingsplan en de welstandsnota
van de gemeente en worden daarom getoetst door de bouwmeester aardbevingsgebied en
de welstandscommissie van de gemeente. Daarnaast heeft de aannemer meer tijd nodig
gehad voor het berekenen van de kosten van de Bewoners Gebonden Budgetten. De NCG
verwacht dat de bewoners rond de zomer van dit jaar naar tijdelijke huisvesting kunnen
verhuizen, waarna de sloop en aansluitend de bouw van de nieuwe woningen begint.

Vraag 5 en 6

Welke concrete stappen gaan er nu gezet worden om te zorgen dat het project zonder
verdere vertraging goed gaat verlopen?

Kunt u een tijdsplanning geven voor alle concrete stappen tot en met de oplevering
van de woningen?

Antwoord 5 en 6

De NCG verwacht dat bewoners voor de zomer naar tijdelijke huisvesting kunnen verhuizen.
Hierna wordt gestart met het verwijderen van asbest en met het slopen van de woningen,
en aansluitend wordt de herbouw gestart. De verwachting is dat de woningen in de tweede
helft van 2024 opgeleverd zullen worden.

Om het versterkingsproject goed uit te voeren is tijdens een gesprek tussen de NCG
en bewoners op 25 januari jl., waarbij ook de algemeen directeur van de NCG aanwezig
was, afgesproken dat de communicatie van zowel de NCG als van de aannemers richting
bewoners wordt verbeterd. Zo heeft de NCG inmiddels contactgegevens op de website
uitgebreid en contactgegevens van de directeuren toegevoegd. Op 8 februari jl. is
een volgend overleg georganiseerd met bewoners, waar is gesproken over de planning.
Ook is de NCG in gesprek gegaan met de gemeente over wat er mogelijk is rondom het
ontwerp en over hoe bewoners beter betrokken kunnen worden in het proces. De NCG heeft
de gemeente uitgenodigd om bewoners hierover uitleg te geven tijdens een bijeenkomst
van de bewoners op 8 maart a.s.

Vraag 7

Herkent u dat deze bewoners ook veel financiële zorgen hebben over de versterking?
Weet u dat de herbouwwaarde nog steeds niet is vastgesteld en de inhoud van de taxatie
mogelijk weer verouderd is?

Antwoord 7

Ja. In de gesprekken tussen de NCG en de bewoners is hier aandacht voor. De herbouwwaardes
van de woningen komen volledig voor rekening van de NCG. De budgetten krijgen een
prijspeildatum mee en rond de oplevering van de nieuwe woning worden ze geïndexeerd
voor de inflatie. De bewoners zijn hier persoonlijk over geïnformeerd.

Vraag 8

Klopt het dat er ongelijkheid ontstaat doordat de bewoners in deze straten anders
worden behandeld dan bewoners uit eerdere fase(s) van de versterking in Ten Post?
Waarom heeft een deel van de bewoners te horen gekregen dat door hun gewenste aanpassingen,
zoals het verplaatsen van de voordeur of het verhogen/verlagen van het dak, niet mogen
plaatsvinden?

Antwoord 8

De bouwplannen en dus ook daarin opgenomen wensen van bewoners moeten voldoen aan
geldende welstandseisen en bestemmingsplannen. Voor alle bewoners gelden dezelfde
welstandseisen, maar de specificaties van de bestemmingsplannen kunnen per situatie
verschillen. De NCG gaat hierover met de gemeente in gesprek.

Vraag 9

Erkent u dat doordat deze bewoners nu door de jarenlang vertraagde versterkingsoperatie
een veel hogere energierekening hebben? Snapt u dat zij zeggen dat de kosten de pan
uit rijzen en dat zij daar grote zorgen over hebben?

Antwoord 9

Ik begrijp dat de toegenomen energieprijzen tot grote zorgen leiden onder bewoners.
De nieuwe woningen worden zonder aansluiting op aardgas gebouwd, voorzien van een
warmtepomp en zonnepanelen. Dit zal tot financiële voordelen leiden voor de bewoners.

Vraag 10 en 11

Waarom heeft u negatief geadviseerd op een motie om bewoners te compenseren voor een
hogere energierekening, ontstaan door de vertraagde versterking?1

Bent u alsnog bereid deze bewoners te compenseren voor de hoge energiekosten die ze
moeten maken doordat de overheid haar beloftes bij de versterking niet nakomt? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 10 en 11

In het tweeminutendebat Mijnbouw Groningen van 20 december 2022 heb ik deze motie
onderbouwd ontraden. Er zijn verschillende regelingen die voorzien in compensatie
van de hoge energiekosten in Nederland, en in steun bij verduurzaming van woningen
in Groningen. Ik kijk bovendien momenteel naar de mogelijkheden om de groep bewoners
die door de vertraagde versterkingsopgave een hogere energierekening heeft te identificeren.

Vraag 12

Deelt u de mening dat de communicatie tussen de Nationaal Coördinator Groningen (NCG)
en deze bewoners niet goed verloopt? Erkent u dat het uitermate pijnlijk is om op
vrijdagmiddag voor de kerstvakantie nieuwe vertraging aan te kondigen en vervolgens
onbereikbaar te zijn voor commentaar? Snapt u dat bewoners daarvan concluderen dat
het «vooropgezet» is en «geen stijl» heeft?

Antwoord 12

Ik ben het met u eens dat de timing ongelukkig was. Zoals ik in mijn antwoord op vraag
6 heb toegelicht, is afgesproken om de communicatie en het persoonlijke contact tussen
de NCG, de aannemers en de bewoners te verbeteren.

Vraag 13

Snapt u dat deze bewoners na al deze ellendige jaren stellen dat het vertrouwen in
de NCG ver te zoeken is en ze naar hun gevoel alleen maar worden voorgelogen?

Antwoord 13

Ik zet mij ervoor in het vertrouwen in de overheid van de Groningers te herstellen.
Om het besluitvormingsproces transparanter te maken, maakt de NCG voortaan de reden
waarom er veranderingen worden doorgevoerd die impact hebben op realisaties voor inwoners
openbaar. Bovendien verbetert de NCG de communicatie met bewoners en samenwerking
tussen verschillende partijen en overheden.

Vraag 14

Bent u bereid met deze bewoners op korte termijn in gesprek te gaan over het door
de overheid vernielde vertrouwen en de concrete daden die nodig zijn?

Antwoord 14

Ja. Tijdens het commissiedebat Mijnbouw Groningen van 1 februari jl. heb ik uw Kamer
toegezegd met deze bewoners in gesprek te gaan en uw Kamer over de uitkomst hiervan
te informeren. Ook is de algemeen directeur van de NCG met de bewoners in gesprek
om te kijken wat zij voor hen kan betekenen.

Vraag 15

Herkent u dat deze twee straten niet op zichzelf staan maar het zoveelste voorbeeld
zijn van een slecht verlopende versterkingsoperatie? Klopt het dat er bij veel projecten
in de planvormingsfase tot jarenlange vertraging ontstaat mede door financiële discussies?

Antwoord 15

Er kunnen meerdere oorzaken zijn voor vertragingen in bouwtrajecten. Iedere vertraging
brengt voor bewoners nieuwe onzekerheid met zich mee en zorgt er voor dat ze hun eigen
planning moeten aanpassen. Dit is niet goed voor het vertrouwen in de instanties en
daarom moet dit zo veel mogelijk worden voorkomen.

De NCG vereenvoudigt momenteel haar werkprocessen, zowel intern als tussen betrokken
partijen. Zo werkt de NCG aan een verbeterplan om de interne processen te optimaliseren,
waarbij de planvorming en mogelijk te bureaucratische (financiële) processen worden
meegenomen.

Vraag 16

Wat is er gedaan met de, herhaalde, oproep van toezichthouder Kockelkoren van het
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) uit juni 2023 dat de versterkingsoperatie tot drie
keer sneller moet om te garanderen dat de operatie in 2023 klaar is?2

Antwoord 16

Naar aanleiding van de oproep van het SodM heeft de NCG diverse processen verbeterd
of verbeteringen in gang gezet om hieraan te werken, zoals ik in mijn antwoord op
vraag 15 heb toegelicht. Het kalenderjaar 2023 staat in het teken van het afronden
van de opnames en beoordelingen. Hierdoor is in 2024 duidelijk hoeveel en welke woningen
versterkt moeten worden, en kan de NCG dit gericht plannen. Daarnaast heeft de NCG
de afgelopen jaren geïnvesteerd in meer capaciteit intern en in de markt, en zal dit
de komende jaren ook blijven doen om ervoor te zorgen dat de beoordelingen die klaar
liggen zo goed en voorspelbaar mogelijk worden opgepakt. Aan de hand van de aanbevelingen
uit het advies van de heer Wientjes wordt gewerkt aan het verder verbeteren en versnellen
van de versterkingsoperatie.

Vraag 17

Herkent u dat het SodM in haar rapportage ook concludeert dat juist de fases na opname
en beoordeling nu (veel) te traag verlopen? Bent u het eens met de terecht harde woorden
dat de al jaren beloofde versnelling in de uitvoering nog niet waarneembaar is?

Antwoord 17

Ik ben het met u eens dat de versterkingsoperatie nog niet snel genoeg gaat. Zoals
ik uw Kamer heb toegelicht in mijn brief over de voortgang van de versterkingsopgave
van de NCG van 30 januari 2023 (Kamerstuk 33 529, nr. 1118), is het aantal woningen dat jaarlijks bouwkundig is versterkt toegenomen ten opzichte
van eerdere jaren. Wel moet het tempo in de komende jaren verder worden opgevoerd
om afronding van de versterking in 2028 in beeld te houden. Het meerjaren versterkingsplan
(MJVP) gaat ook uit van een hoger aantal te versterken woningen in de komende jaren:
de doelstelling voor 2023 is 1.100 bouwkundig versterkte adressen te realiseren, en
vanaf 2024 schaalt de NCG stapsgewijs op naar meer dan 2.000 per jaar. Aan de hand
van de aanbevelingen uit het advies Wientjes wordt hieraan gewerkt.

Vraag 18

Wat heeft u gedaan met de conclusie van SodM dat het aantal adressen waarvan de fase
van de planvorming is gestart in een jaar tijd is gehalveerd, van bijna 3.200 naar
1.400?

Antwoord 18

De NCG is gestart met een verbeterplan dat onder meer belemmeringen in de planvorming
moet wegnemen. De NCG screent het hele proces op zoek naar verbeteringen en zal de
administratieve afwikkeling vereenvoudigen voor inwoners.

Vraag 19

Wat heeft u gedaan met de conclusie van SodM dat in het eerste kwartaal van 2022 slechts
aan 440 adressen werd gebouwd en dat dat aantal jaren niet zo laag is geweest?

Antwoord 19

Het aantal adressen waaraan getimmerd werd, is later in het jaar fors gestegen. Zo
werd in het vierde kwartaal van 2022 aan ruim 1.600 adressen gebouwd. De doelstelling
van de NCG om van minimaal 1.000 woningen de bouw af te ronden in 2022 is behaald.

Vraag 20

Welke stappen zijn gezet en welke gaan gezet worden om te zorgen dat het ontstane
stuwmeer van adressen van de fase Planvorming naar de hierop volgende fase van uitvoering
wordt aangepakt?

Antwoord 20

Ik verwijs u naar mijn antwoord op de vragen 15 en 16.

Vraag 21

Kent u het bericht «VEH: Vertrouwen Groningers in gaswinningsgebied bereikt dieptepunt»?3 Herkent u dat het vertrouwen nog nooit zo lag was en dat de bovenstaande problemen
bij de versterkingsoperatie daar sterk aan bijdragen?

Antwoord 21

Ik ken dit bericht. Ik verwijs u naar mijn antwoord op vraag 13.

Vraag 22

Kent u de open brief van de directeur NCG aan de inwoners van Groningen? Deelt u onze
mening dat de in deze brief gedane beloftes zeer sterk lijken op beloftes die door
voorgangers werden gedaan die daarna vak niet zijn waargemaakt? Wat is er nu concreet
anders? Wat maakt dat de beloftes nu wel ingelost zullen worden?

Antwoord 22

In de open brief gaat de directeur van de NCG in op de verbetering van de handelwijze
en acties die reeds in gang zijn gezet bij de NCG en in 2023 tot ontwikkeling moeten
komen. Zo heeft de NCG de eerste 50 bezwaren inmiddels versneld afgehandeld, zijn
de contactgegevens van de directie van de NCG beschikbaar gesteld op de website van
de NCG, en worden de bezoeken aan de steunpunten en ronde door het aardbevingsgebied
van de directie van de NCG op dit moment gepland. Ten slotte is het bureau dat de
planningen gaat doornemen gestart en de eerste resultaten worden in maart verwacht.
Daarmee zijn de eerste verbeteringen die in de open brief worden genoemd gezet.