Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Westerveld over de eetstoornis ARFID

Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
6 februari 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1208.

Vraag 1

Is bekend hoeveel kinderen en volwassenen in Nederland kampen met de eetstoornis Avoidant/Restrictieve
Food Intake Disorder (ARFID)?

Antwoord 1

ARFID is pas relatief recent, in 2013, erkend als eetstoornis. Het wordt nog niet
altijd erkend en herkend door kinderen, ouders en professionals. Het is niet bekend
hoeveel kinderen en volwassenen er aan ARFID lijden. In het adviesrapport van de Gezondheidsraad
over eetstoornissen, dat u van de zomer ontvangen heeft, wordt geschat dat zo’n 3%
van de kinderen ARFID heeft1. Schattingen gaan verder uit van ca. 1% van de volwassenen in Nederland.

Vraag 2

Hoeveel kinderen en volwassenen krijgen momenteel een behandeling voor ARFID? Hoeveel
kinderen en volwassenen staan op een wachtlijst voor een behandeling?

Antwoord 2

Het is niet bekend hoeveel kinderen en volwassenen momenteel een behandeling voor
ARFID krijgen of op een wachtlijst staan specifiek voor een behandeling van ARFID.

Vraag 3

Hoeveel behandelplekken zijn er in Nederland voor ARFID? Bij hoeveel klinieken en
zorginstanties kunnen jongeren en volwassenen met deze aandoening terecht? Hoe is
de spreiding over het land?

Antwoord 3

Er is geen landelijk inzicht in het aantal instellingen dat behandelingen voor ARFID
aanbiedt. Er zijn in Nederland 4 zeer gespecialiseerde centra op het gebied van eetstoornissen
zoals ARFID: de SEYS-centra. Maar ook reguliere GGZ-instellingen bieden behandelingen
aan voor eetstoornissen, zoals ARFID. Op de website eetstoornissenkaart2 kunnen ouders en zorgprofessionals zorgaanbieders vinden die behandelingen aanbieden
voor eetstoornissen en bekijken of ze ook behandelingen hebben voor ARFID.

Vraag 4

Is er volgens u voldoende (specialistische) kennis in Nederland over ARFID? Zijn er
opleidingen die specifiek aandacht besteden aan de behandeling van ARFID? Zo ja, waar
kunnen (aankomende) hulpverleners deze opleidingen volgen?

Antwoord 4

In de meeste opleidingen voor psychologen en psychiaters wordt aandacht besteed aan
eetstoornissen, waaronder ARFID. De GGZ zorgstandaard noemt ARFID ook als één van
de vier eet-en voedingsstoornissen. ARFID is sinds 2013 erkend als eetstoornis en
opgenomen in de DSM-53. De DSM-5 wordt gebruikt door verschillende professionals, zoals psychologen, artsen,
kinderartsen en specialisten.

Vanuit VWS wordt de ketenaanpak eetstoornissen (K-EET) gesubsidieerd. K-EET heeft
zich o.a. als doel gesteld om meer kennis over eetstoornissen, zowel bij ouders als
professionals te verbeteren. Daartoe is K-EET o.a. bezig om de eerdergenoemde zorgstandaard
eetstoornissen bekend te maken. Ook is er een website, de First Eet Kit, opgezet met
informatie voor ouders, jongeren en professionals over eetstoornissen.

Verschillende instellingen bieden daarnaast (aanvullende) cursussen aan over eetstoornissen,
waar ARFID onder valt. Zo geeft o.a. de Nederlandse Academie voor Eetstoornissen regelmatig
scholingen over eetstoornissen, waaronder ARFID. Hun opleiding in het voorjaar begint
eind februari. Het advies van de Gezondheidsraad over eetstoornissen, dat u afgelopen
zomer ontvangen heeft, schetst dat er nog relatief weinig onderzoek gedaan is naar
ARFID. Dit zal in de komende jaren verder ontwikkeld moeten worden.

Vraag 5

Op welke manier worden toekomstige huisartsen voldoende voorbereid op het herkennen
van eetstoornissen als ARFID?

Antwoord 5

De huisartsgeneeskundige opleidingen bepalen ieder hun eigen curriculum, zij doen
dit volgens het landelijk opleidingsplan van Huisartsopleiding Nederland. In dit opleidingsplan
is onder andere opgenomen dat huisartsen eetstoornissen bij kinderen en jongeren moeten
kunnen signaleren en de diagnose en behandelmogelijkheden met patiënten (en evt. ouders)
moeten kunnen bespreken. Stichting Kiem heeft daarnaast een signalenkaart gemaakt
over eetstoornissen die huisartsen kunnen gebruiken4. Wanneer huisartsen zich afvragen of een jongere een eetstoornis heeft en wat de
juiste behandeling daarvoor is, kunnen zij op werkdagen bellen met experts op het
gebied van eetstoornissen om te overleggen.

Vraag 6

Is er bij consultatiebureaus voldoende kennis aanwezig op het gebied van (beginnende)
eetstoornissen? Worden ouders hier actief op gewezen? Worden er bij consultatiebureaus
gebruik gemaakt van vragenlijsten zoals NIAS (Nine Item Avoidant/restrictive food
intake disorder Screen)?

Antwoord 6

Consultatiebureaus vallen onder de jeugdgezondheidszorg. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
(NCJ) ontwikkelt – in werkgroepen bestaande uit professionals – richtlijnen voor professionals
in de jeugdgezondheidszorg. Er is een richtlijn voeding en eetgedrag. ARFID is op
dit moment nog niet opgenomen in deze richtlijn. Herziening van de richtlijn is voorzien
voor 2024. Betrokkenen kunnen – voorafgaand aan deze herziening – een mail sturen
naar de betreffende mailbox met vragen en/of suggesties voor aanvullingen over deze
richtlijn. De werkgroep bepaalt dan of ARFID wordt opgenomen in de richtlijn, en wat
er over opgenomen wordt.

Op dit moment wordt – voor zover bekend – bij consultatiebureaus geen gebruik gemaakt
van vragenlijsten zoals het NIAS. Voor kinderen is op dit moment de vragenlijst EDY-Q
beschikbaar. Deze is onlangs vertaald naar het Nederlands.

Vraag 7

Is er voorlichtingsmateriaal om ouders bekend te maken met eetstoornissen zoals ARFID,
die zich vaak op jonge leeftijd al ontwikkelen?

Antwoord 7

De website First Eet Kit is – met behulp van subsidie van het Ministerie van VWS –
door K-EET ontwikkeld. Op deze website kan informatie gevonden worden over verschillende
eetstoornissen, waaronder ARFID. Er staan eveneens linkjes naar (animatie) video’s
met meer informatie over ARFID en een filmpje voor ouders met tips wat zij kunnen
doen als hun kind op een wachtlijst staat voor de behandeling van ARFID. Er wordt
een nieuwe animatiefilm in het Nederlands gemaakt.

Ook op de website van het voedingscentrum is algemene informatie over eetstoornissen
waaronder ARFID vindbaar.

Vraag 8

Is er een moment in de opleiding waarin pedagogisch medewerkers in de kinderopvang
en leraren in het basisonderwijs geattendeerd worden op eetstoornissen zoals ARFID?

Antwoord 8

Pedagogisch medewerkers worden opgeleid om kinderen van 0 tot 12 op te vangen en te
verzorgen. Eetstoornissen of andere psychische problemen of ziektes vormen geen onderdeel
van de opleiding tot pedagogisch medewerker. Pedagogisch medewerkers volgen de kinderen
in hun ontwikkeling en hebben een signalerende functie. Ze kunnen met ouders in gesprek
wanneer hen dingen opvallen en hen doorverwijzen naar de juiste instanties, en ouders
kunnen bij problemen ook het gesprek met hen aangaan. Er kan van pedagogisch medewerkers
niet verwacht worden dat zij kennis hebben van alle mogelijke (psychische) aandoeningen.

De Pabo’s zijn in Nederland zelf verantwoordelijk voor het curriculum op hun instellingen.
Ook voor basisschoolleraren geldt dat zij niet op de hoogte kunnen zijn van alle mogelijke
aandoeningen. In algemene zin is er op de Pabo’s wel aandacht voor een gezonde leefstijl.
Binnen het project «Gezonde Kinderopvang» en «Gezonde School» is er op kinderdagverblijven
en scholen ook aandacht voor een gezonde leefstijl van kinderen.

Vraag 9

Hoe wordt in de plannen voor gratis schoolmaaltijden rekening gehouden met kinderen
die een (beginnende) eetstoornis hebben? Is de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap ervan op de hoogte dat dwang om bepaalde producten te eten zeer schadelijke
gevolgen kan hebben? Zo ja, hoe wordt dit meegenomen in de plannen?

Antwoord 9

Bij de organisatie van maaltijden op school zal geen sprake zijn van dwang om bepaalde
producten te eten, het eten van maaltijden op school zal op vrijwillige basis geschieden.
Omdat het ingewikkeld is om vanuit één centraal punt met alle mogelijke voedselvoorkeuren
rekening te houden, bijvoorbeeld voorkeuren in verband met ARFID, maar ook bepaalde
voedselallergieën en religieuze voedselvoorschriften, vereist dit maatwerk op school-
en/of kindniveau. In de huidige plannen voor gratis schoolmaaltijden heeft de school
daarom ook de uiteindelijke regie in de keuze voor een passende invulling van de schoolmaaltijden.
In het geval van een leerling met een (beginnende) eetstoornis, kan er middels overleg
tussen de school en ouders/leerling naar een passende oplossing voor de leerling worden
gezocht.