Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over misbruik datalek IMG en bedrijven die verdienen aan schadeafhandeling

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
14 december 2022).

Vraag 1

Is het u bekend dat de schadeafhandeling een verdienmodel is voor bedrijven die, in
ruil voor een percentage van de schadeloosstelling, schademeldingen doen?

Antwoord 1

Ja, dat is mij bekend.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is dat dit soort bedrijven bestaan? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Antwoord 2

Ja. De dienst die commerciële bedrijven verlenen is mijns inziens namelijk overbodig,
maar kost gedupeerden wel een percentage van de schadeloosstelling. Ik hoop mensen
er daarom van te kunnen overtuigen dat zij deze bedrijven niet nodig hebben. Ik begrijp
dat er mensen zijn die opzien tegen het doen van een schademelding, omdat zij vrezen
dat dit veel tijd of energie kost. Bewoners die kiezen voor een maatwerkaanpak voor
de afhandeling van fysieke schade, krijgen daarom een persoonlijke zaakbegeleider
die zij vragen kunnen stellen. Het aanvraagformulier is ook zo eenvoudig mogelijk
gemaakt. Ook kunnen bewoners terecht bij één van de IMG-steunpunten. Het IMG poogt
het melden van schade al laagdrempelig te maken. Voor mensen die behoefte hebben aan
hulp bij het doorlopen van een schademelding en die liever niet bij IMG zoeken, is
bovendien kosteloos steun beschikbaar via Stut & Steun.

Vraag 3

Is het u bekend dat dit soort bedrijven al langere tijd actief Groningers benaderen?

Antwoord 3

Ja, dat is mij bekend.

Vraag 4

Is u het voorbeeld bekend van Kamerlid Beckerman die een brief kreeg van het bedrijf
«loket bevingsschade» waarin zowel haar naam als adres vermeld stonden alsmede het
gegeven dat zij nog geen schade heeft gemeld en nog geen gebruik heeft gemaakt van
de (SNN) subsidieregeling voor waardevermeerdering?

Antwoord 4

Ja, dat is mij bekend.

Vraag 5

Herkent u dat het bedrijf «loket bevingsschade» aan de gegevens over schademeldingen
is gekomen door zich op de website van het Instituut Mijnbouwschade (IMG) voor te
doen als gemachtigde terwijl ze dat niet zijn? Welke mogelijkheden heeft u om dit
aan te pakken?

Antwoord 5

Ja. Naar aanleiding van de berichten over een mogelijk datalek heeft EZK direct contact
opgenomen met het IMG. Zij hebben aan mij bevestigd dat het inderdaad om een lek ging
en dat zij maatregelen hebben genomen om dit te dichten.

Het IMG betreurt dat er onterecht gegevens van mensen zijn gedeeld en heeft inmiddels
bekend gemaakt aangifte te doen tegen het bedrijf in kwestie.

Vraag 6

Herkent u dat het bedrijf «loket bevingsschade» aan de adresgegevens is gekomen door
raadpleging van het kadaster maar zij deze persoonsgegevens niet op deze manier mag
gebruiken? Welke mogelijkheden heeft u om dit aan te pakken?

Antwoord 6

Ja. EZK heeft dit onder de aandacht van het kadaster gebracht, een reactie op mogelijk
misbruik van hun diensten is in eerste instantie aan hen.

Vraag 7

Herkent u dat het IMG de gegevens over of op een adres reeds schade is gemeld niet
op deze manier aan derden had mogen verstrekken? Is hier sprake van het tweede datalek
bij het IMG in een maand tijd? Wat gaat u doen om te zorgen dat de kans op datalekken
vanuit het IMG wordt geminimaliseerd?

Antwoord 7

Ja, hier is inderdaad sprake geweest van twee datalekken bij het IMG in relatief korte
tijd. Het eerste datalek vond plaats medio oktober. Hierbij waren gedurende 48 uur
voor maximaal 60 aanvragers ten onrechte de gegevens van andere aanvragers inzichtelijk.
Dit vond plaats door een fout in een nieuwe versie van software waar het IMG op haar
bewonersportaal gebruik van maakt. Om dit in de toekomst te voorkomen heeft het IMG
een verbetering doorgevoerd in de tests die worden uitgevoerd voorafgaand aan de implementatie
van nieuwe software.

Het tweede lek kwam voort uit het feit dat mensen informatie konden opvragen over
de schadegeschiedenis van een pand waar zij niet de eigenaar van waren. Deze situatie
bestond sinds de introductie van de vaste vergoeding in november 2021. Inmiddels heeft
het IMG maatregelen genomen om dit lek te dichten. Het IMG heeft extern laten valideren
of er afdoende maatregelen getroffen waren bij het oplossen van dit datalek. Dit bleek
het geval. Tenslotte heeft het IMG het datalek gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Dergelijke lekken schaden het vertrouwen van mensen in de achterliggende ICT-systemen
die gebruikt worden voor de schadeafhandeling. Ik ben hierover in contact met het
IMG en zal blijven benadrukken dat ik er van uit wil kunnen gaan dat zij werken met
veilige en betrouwbare ICT-systemen.

Vraag 8

Herkent u dat de huisstijl van het bedrijf «loket bevingsschade» veel lijkt op de
huisstijl van het Instituut Mijnbouwschade Groningen? Herkent u dat ook dit misleidend
kan zijn?

Antwoord 8

Ja, dat herken ik. Er bereiken mij verhalen van bewoners die dachten een schademelding
te doen bij het IMG, om er later achter te komen dat zij te maken hadden met een commerciële
partij en geconfronteerd te worden met een forse rekening. Dit wekt bij mij de schijn
dat bureaus doelbewust onduidelijkheid bij bewoners laten bestaan over de partij waarmee
zij in zee gaan en welke financiële verplichtingen hier aan vast zitten. Zoals ik
ook in mijn beantwoording van vraag 2 heb aangegeven ben ik van mening dat het bestaan
van commerciële schadebureaus overbodig is voor het doen van een aanvraag voor schadevergoeding
bij het IMG. Met het IMG ben ik van mening dat het niet wenselijk is dat bedrijven
zich presenteren met een service waarbij van tevoren niet in alle gevallen duidelijk
is dat deze services geld kosten.

Vraag 9

Bent u met ons van mening dat het misleidend is dat in de brief onvermeld blijft dat
het bedrijf «loket bevingsschade» 15% (exclusief BTW) commissie rekent over het vastgestelde
schadebedrag?

Antwoord 9

Zie het antwoord op vraag 8.

Vraag 10

Is inzichtelijk hoeveel dit soort bedrijven hebben verdiend aan de schadeafhandeling?

Antwoord 10

Nee. Een schatting van hoeveel geld dergelijke bedrijven hebben verdiend aan de schadeafhandeling
is niet te geven. Het IMG registreert bij het afhandelen van schademeldingen namelijk
niet of deze worden gedaan door een bemiddelingsbureau. Ook indien het IMG dit wel
zou doen is een precies bedrag niet te geven. Dit is namelijk afhankelijk van de financiële
overeenkomsten tussen deze bedrijven en de bewoners die zij vertegenwoordigen. Deze
overeenkomsten zijn niet inzichtelijk voor het IMG.

Vraag 12

Welke wettelijke mogelijkheden zijn er om dit soort verdienmodellen te stoppen?

Antwoord 12

Deze bedrijven bieden een dienst aan waarvan bewoners gebruik mogen maken. Indien
dit sterk lijkt op de wijze waarop IMG zich presenteert, raad ik aan om dit te melden
bij het IMG. In het geval dat er misbruik van gegevens optreedt door deze bureaus,
is het aan het IMG om hierop actie te ondernemen. IMG informeert en adviseert bewoners
over hoe zij om kunnen gaan met deze bureaus1. Indien er sprake lijkt van strafbare feiten, kan IMG aangifte doen. Zie ook het
antwoord op vraag 5. Ik houd via gesprekken met de maatschappelijke organisaties een
vinger aan de pols en zal hier ook met IMG contact over onderhouden.

Vraag 13

Deelt u de mening dat wanneer gedupeerden meer gebruik kunnen maken van onafhankelijke
ondersteuning tijdens het melden en beoordelen van schade er minder noodzaak is om
gebruik te maken van bedrijven zoals «loket bevingsschade»?.

Antwoord 13

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 14

Welke stappen wilt u zetten om te zorgen dat er meer onafhankelijke ondersteuning
voor gedupeerden komt? Bent u bereid deze mogelijkheid ook breder bekend te maken?

Antwoord 14

Zie het antwoord op vraag 2 voor de ondersteuning die momenteel geboden wordt. IMG
correspondeert o.a. via huis- aan huisbladen over de locaties van de steunpunten.
Dit geldt ook voor Stut en Steun. Beide organisaties besteden reeds veel moeite en
aandacht aan hun vindbaarheid door bewoners.

Met de novelle bij de Tijdelijke wet Groningen (Kamerstuk 36 094) wordt bewoners tevens vergoeding voor juridische, bouwkundige en financiële bijstand
geboden in die gevallen waarbij bewoners bezwaar maken of in beroep gaan tegen het
besluit tot schadevergoeding of het versterkingsbesluit. Conform het amendement van
lid Beckerman (Kamerstuk 36094–21, vergaderjaar 2022–2023) kunnen bewoners ook aanspraak maken op deze vergoeding vanaf
de aanvraag om een schadevergoeding en tijdens de afwikkeling van schade alsook bij
de voorbereiding van het versterkingsbesluit en de fase waarin de versterkingsmaatregelen
worden uitgevoerd.