Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kuik, Mohandis en Bikker over het uitgesteld betalen bij het online afrekenen van alcoholische dranken

Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
12 december 2022).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de zorgen van experts als het gaat om webshops die «uitgesteld
betalen» aanbieden bij de online verkoop van alcohol?1

Antwoord 1

Ja, ik heb kennisgenomen van deze zorgen.

Vraag 2

Deelt u de mening dat verkopers van verslavende producten zoals alcohol een grote
maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben om te helpen voorkomen dat mensen deze
producten overmatig gebruiken? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ja, ik deel deze mening. Alcohol is geen «normaal product» en de verkoop ervan brengt
een verantwoordelijkheid met zich mee om overmatig en problematisch alcoholgebruik
te voorkomen.

Vraag 3

Deelt u de zorg dat de mogelijkheid van uitgesteld betalen overmatig alcoholgebruik
aanmoedigt, onder andere doordat het uitstellen van de betaling aanmoedigt dat consumenten
meer alcohol bestellen dan zij hadden bedacht? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Ik deel de zorgen dat deze betaalmethode (kwetsbare) doelgroepen kan aanmoedigen om
meer alcohol te bestellen en zo de kans op alcoholgebruik en alcohol gerelateerde
schade kan vergroten. Dit geldt in het bijzonder voor Buy Now, Pay Later (BNPL) betaaldiensten, omdat deze bijzonder laagdrempelig in gebruik zijn.

Vraag 4

Hoe kan het dat de Alcoholwet op het gebied van prijsacties en hoge kortingen allerlei
beperkingen oplegt aan de verkoop van alcoholische dranken, maar dat online krediet
daar tussendoor glipt?

Antwoord 4

Het is niet zo dat de Alcoholwet niet van toepassing is wanneer een consument kiest
om achteraf te betalen. Ook dan geldt o.a. het verbod op bepaalde prijsacties en hoge
kortingen. Consumenten kunnen hun online aankopen steeds vaker afrekenen via een BNPL-betaaldienst.
Dit is een relatief nieuw, snelgroeiend fenomeen waarvan de risico’s steeds duidelijker
zichtbaar worden.2 Recent zien we dat online slijterijen steeds vaker de consument de keuze geven om
te betalen via een BNPL-betaaldienst. Bij het opstellen van de Alcoholwet is dit onderwerp
niet als aandachtspunt naar voren gekomen.

Vraag 5

Welke alternatieven hebben webshops volgens u om klanten de mogelijkheid te bieden
om minimaal 50 procent van de rekening na ontvangst van het product te laten voldoen,
als er geen gebruik zou kunnen worden gemaakt van zogenaamde «buy now pay later»-apps?

Antwoord 5

Consumenten hebben geen recht om minimaal 50 procent van de rekening na ontvangst
van het product te betalen. Er bestaat dus niet zoiets als een recht op achteraf betalen.
Wel is het zo dat bij een (online) aankoop de verkoper de consument tot vooruitbetaling
van maximaal 50 procent van de koopprijs kan verplichten.3 De betaling moet in beginsel geschieden ten tijde en ter plaatse van de aflevering.
Enkele (web)winkels met eigen vervoer van de gekochte artikelen bieden consumenten
de mogelijkheid om te betalen op het moment van de bezorging aan huis. Achteraf betalen
is een andere manier om invulling te geven aan het recht van consumenten om niet het
hele bedrag vooruit te hoeven betalen, waar in de praktijk veel webshops voor kiezen.
Alternatieven voor achteraf betalen via een BNPL-betaaldienst zijn: het bedrag zelf
overmaken, betalen met een creditcard, betaling via een stichting derdengelden, de
digitale eenmalige incassomachtiging en de digitale acceptgiro.

Vraag 6

Bent u bereid om met online slijterijen in gesprek te gaan met als doel uitgesteld
betalen bij de online verkoop van alcoholische dranken te stoppen? Zo ja, op welke
termijn kunt u de Kamer hierover informeren?

Antwoord 6

Van een aantal slijterijen heb ik al signalen gekregen dat ze gaan kijken naar andere
mogelijkheden om binnen het wettelijke kader geen gebruik meer te maken van de BNPL-betaaldiensten.
Ik ben bereid dit ook bij andere partijen onder de aandacht te brengen.

Vraag 7

Bent u bereid met regelgeving te komen met als doel uitgesteld betalen bij de online
verkoop van alcoholische dranken te verbieden? Zo ja, op welke termijn kunt u de Kamer
hierover informeren?

Antwoord 7

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 6 schrijf, heb ik reeds signalen ontvangen dat
een aantal slijterijen al overwegen te stoppen met BNPL-betaaldiensten. Als slijterijen
niet stoppen, dan ben ik bereid om wettelijke maatregelen te onderzoeken en hierover
in gesprek te gaan met mijn collega’s binnen het kabinet.

Vraag 8

Kunt u zich inspannen deze vragen te beantwoorden voor het commissiedebat over leefstijlpreventie
op 8 december a.s.?

Antwoord 8

Ja.