Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman en Boulakjar over het IMG die de wachttijd voor schadeafhandeling laat oplopen naar 21 maanden

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
1 december 2022).

Vraag 1

Herkent u dat gedupeerden met mijnbouwschade die eerder 15 maanden moesten wachten
op een beslissing op hun schademelding nu een brief krijgen dat ze nog zes maanden
extra moeten wachten?

Antwoord 1

Ja, ik herken dit.

Vraag 2

Deelt u de mening dat 21 maanden moeten wachten op een beslissing ontoelaatbaar lang
is?

Antwoord 2

Ja. Ik deel uw mening dat een wachttijd van 21 maanden voor een besluit ontoelaatbaar
lang is. Een lange wachttijd tot besluiten en bijbehorende onzekerheid maakt het proces
voor gedupeerden te belastend. Het IMG streeft ernaar schademeldingen binnen een half
jaar (26 weken) af te handelen. De gemiddelde gerealiseerde doorlooptijd (mediaan)
voor fysieke schades van 2022 tot nu toe, ligt met 23 weken onder de streeftermijn
(=26 weken). Het IMG geeft echter aan dat, als er sprake is van complexe dossiers,
de beslistermijn kan oplopen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om midden- en kleinbedrijven
of om monumenten met tot wel 400 schades. Helaas is het aantal langlopende dossiers
van méér dan twee jaar oud het afgelopen jaar toegenomen. Zo lang moeten wachten op
een besluit is ontoelaatbaar en kan redelijkerwijs niet van bewoners gevraagd worden.

Vraag 3

Is het (nog verder) verlengen van de beslistermijn door het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) overlegd met het ministerie?

Antwoord 3

Over het verlengen van de beslistermijn in individuele situaties, zoals meegedeeld
in de door het IMG verstuurde brieven, wordt niet overlegd met het Ministerie van
EZK. Sinds de inwerkingtreding van de Tijdelijke wet Groningen is het IMG als zelfstandig
bestuursorgaan een onafhankelijk instituut. Door de onafhankelijkheid waarmee het
IMG zijn procedures vormgeeft, wordt met het Ministerie van EZK niet overlegd over
de invulling van procedures. Zoals ook in het antwoord op vraag 2 aangegeven zijn
wij het erover eens dat 21 maanden moeten wachten op een besluit redelijkerwijs niet
van bewoners gevraagd kan worden. Juist in complexe situaties, is het belangrijk dat
bewoners snel perspectief op een oplossing wordt geboden.

Vraag 4

Hoeveel gedupeerden hebben de brief van het IMG ontvangen dat de beslistermijn verlengd
is? Hoe vaak betrof het een materiële schademelding? Hoe vaak betrof het een immateriële
schademelding?

Antwoord 4

Het IMG houdt niet separaat bij in hoeveel gevallen zij een brief met een verlenging
van beslistermijnen hebben verstuurd. Het IMG houdt wel bij hoeveel schademeldingen
er worden gedaan en hoe lang deze meldingen in behandeling zijn. Het aantal dossiers
van meer dan één jaar oud is op peildatum 15 november 3.206. Het aantal dossiers van
meer dan twee jaar oud is op peildatum 15 november 1.459. 45% van de reguliere schademeldingen
wordt binnen een half jaar afgehandeld.

Vraag 5

Herkent u dat het weer oprekken van de beslistermijn en het 21 maanden moeten wachten
op een beslissing op een schademelding niet bijdraagt aan het herstel van vertrouwen?

Antwoord 5

Ja. Ik heb de afgelopen maanden met mensen in het aardbevingsgebied gesproken, en
de lange wachttijden waren vaak een centraal thema waardoor gedupeerden zich gefrustreerd
voelen. Het onderzoek «Gronings Perspectief» van Rijksuniversiteit Groningen concludeerde
dat bewoners met langdurige en/of meervoudige schades meer stress ervaren dan bewoners
waarvan het IMG de schades spoedig afhandelt. Daarnaast hebben deze gedupeerden minder
vertrouwen in instanties zoals gemeenten, IMG/NCG of de overheid in het algemeen.
Het zijn dus juist de complexe dossiers met een moeizaam verloop en lange doorlooptijd
die niet bijdragen aan het herstel van vertrouwen. Om het vertrouwen onder bewoners
te vergroten, is het dus van belang dat de behandeling van vastgelopen situaties meer
prioriteit krijgt en hier spreekt EZK met IMG over.

Vraag 6

Herkent u dat het lang moeten wachten op schadeloosstelling ook voor andere problemen
zorgt bij eigenaren? Herkent u bijvoorbeeld de verhalen van gedupeerden die onnodig
veel moeten stoken omdat ze verduurzaming uitstellen nu de schadeafhandeling niet
geregeld is?

Antwoord 6

Zie het antwoord op vraag 5 voor problemen die bewoners ervaren bij langdurige procedures.
Signalen over andere problemen als gevolg van het lang moeten wachten op schadeloosstelling
zijn bij mij niet bekend. Het IMG geeft aan hier ook niet bekend mee te zijn.

Vraag 7

Welke stappen gaat u zetten om te garanderen dat de beslistermijn op schademeldingen
omlaag gaat?

Antwoord 7

Ik zal de ontwikkeling van het aantal langlopende dossiers blijven monitoren en zal,
door middel van gesprekken met het bestuur van het IMG, aansturen op snellere behandeling
van complexe en/of vastgelopen situaties.

Het blijkt moeilijk voor het IMG om bij complexe dossiers, waarbij schade en andere
problematiek samenkomen, snelle resultaten te bieden: deze dossiers lost IMG nadrukkelijk
samen met bewoners op. Het IMG heeft bijvoorbeeld een speciaal programma opgezet voor
deze dossiers. Dit leidde ertoe dat het afgelopen jaar het aantal schademeldingen
van tussen de 1 en 2 jaar oud vrijwel is gehalveerd, van circa 6.400 naar circa 3.200
aanvragen op dit moment (peildatum 15 november). Daarnaast is er een speciaal team
dat zich bezighoudt met Impactvolle Dossiers. De voortgang hiervan wordt wekelijks
door het bestuur besproken en waar nodig wordt de casus doorgeleid naar het interventieteam.
Door eenvoudige schades af te handelen met een vaste vergoeding heeft het IMG extra
capaciteit vrijgemaakt om complexe dossiers te behandelen. Het IMG zet dus al langer
in op het voorkomen van lange doorlooptijden en geeft aan dit te prioriteren.

Vraag 8

Herkent u dat de schadeafhandeling juist ook traag verloopt doordat er veel mechanismen
zijn ingebouwd om gedupeerden te controleren (wantrouwen)?

Antwoord 8

Ten algemene geven bewoners aan zich zorgen te maken over de procedures en juridisering
bij het IMG. Dit heeft mijn aandacht en ik laat daarom uitzoeken hoe een eventueel
ander schademodel hierin kan helpen. Het IMG werkt ook mee aan dit onderzoek. Ik herken
echter niet dat het IMG moedwillig meer controlerende stappen inbouwt in de procedures
dan strikt noodzakelijk zijn voor de uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor verschillende
regelingen zijn er werkwijzers ontwikkeld waarbij IMG vooraf zo ver mogelijk ingevulde
formulieren klaar zet, met als doel de aanvraag voor bewoners te vergemakkelijken.
Dit geldt bijvoorbeeld voor waardedaling en immateriële schade. Bij de regeling waarbij
IMG, na aanvraag van een bewoner, een vaste vergoeding uitkeert bij een eerste melding
van fysieke schade wordt de aanvrager gevraagd foto’s te uploaden of neemt een deskundige
schade op. Als een aanvrager foto’s heeft geüpload, beoordeelt het IMG uiteraard wel
of daarop schade is te zien. Dit soort mechanismen resulteren juist in een sneller
verloop van de schadeafhandeling.

Vraag 9

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het wetgevingsoverleg Groningen?

Antwoord 9

Ja.