Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over het bericht dat grote steden extra hulp willen bij onderwijs aan asielkinderen

Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs) (ontvangen 29 november
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat grote steden extra hulp willen bij onderwijs aan
asielkinderen1?

Antwoord 1

Ja, dat bericht is mij bekend.

Vraag 2

Deelt u de mening dat de gevolgen van ongebreidelde bevolkingsgroei ook neerdalen
op het onderwijs? Zo nee, hoe duidt u het dan dat scholen in grote steden er al jaren
wekelijks honderden kinderen met een nieuwkomersachtergrond bijkrijgen?

Antwoord 2

Ja, bevolkingsgroei zorgt ervoor dat het aantal kinderen in het onderwijs toeneemt.
Voor een belangrijk deel komt deze bevolkingsgroei door immigratie. Zolang de instroom
aan asielzoekers dermate hoog blijft en de tekorten in het onderwijs zo groot blijven,
moeten we alle zeilen bijzetten om ervoor te zorgen dat er voor ieder kind die naar
Nederland komt een onderwijsaanbod is.

Vraag 3

Bent u ervan op de hoogte dat scholen in grote steden al jaren kampen met gigantische
lerarentekorten, een enorm hoge werkdruk, taal-, gedrags- en aanpassingsproblemen,
etnische spanningen en een sterk verminderde sociale cohesie?

Antwoord 3

Ja, ik ben mij ervan bewust dat veel scholen op dit moment problemen ervaren, onder
andere vanwege het lerarentekort. De problemen die u benoemt, spelen in verschillende
mate een rol daarbij. Om de tekorten aan te pakken wordt een pakket aan maatregelen
genomen, waarover ik u onder andere heb geïnformeerd in de Kamerbrief Lerarenstrategie
van juli jl. en de Kamerbrief update Lerarenstrategie van oktober jl.2 Ook zet ik in op de ondersteuning van scholen, bijvoorbeeld bij het burgerschapsonderwijs.
Om scholen in het funderend onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs hierbij
te ondersteunen heb ik samen met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
per 1 juli 2022 het Expertisepunt Burgerschap (EB) in het leven geroepen. Het EB bestaat
uit vier partijen, die hun krachten hebben gebundeld: Stichting School en Veiligheid,
Kennispunt MBO Burgerschap, SLO en ProDemos. Zij ondersteunen docenten, schoolleiders,
besturen en lerarenopleiders met onder andere kennisbijeenkomsten, een overzicht van
aanpakken en methodes en een professionaliseringsaanbod. De helpdesk van het EB stelt
scholen in staat vragen te stellen over hun specifieke situatie. Het EB breidt haar
activiteiten de komende maanden verder uit. Een volgende stap is de inzet van burgerschapsexperts
die scholen individueel bijstaan bij de vormgeving van het burgerschapsbeleid.

Vraag 4

Bent u op de hoogte van het feit dat er in grote steden plannen zijn voor een vierdaagse
schoolweek, waar keihard wordt beknibbeld aan het aantal lesuren, dus aan kennisoverdracht?3

Antwoord 4

Ik vind het zorgwekkend dat het lerarentekort voor deze scholen de aanleiding is om
een vierdaagse schoolweek te overwegen. Leerlingen horen namelijk gewoon vijf dagen
per week naar school te gaan. Gezien de tekorten, zie ik dat het, ondanks hun inzet,
scholen niet altijd lukt om dat te realiseren. Dat is uiteraard niet wenselijk. Er
wordt op dit moment al erg veel gevraagd van leraren, juist ook op scholen waar er
iedere dag gaten dichtgelopen moeten worden in het rooster. Na de coronapandemie die
al veel impact had op het onderwijs, kwam vrijwel gelijk de vluchtelingenstroom uit
Oekraïne op gang die wederom veel vroeg van zowel nieuwkomersonderwijs als regulier
onderwijs. Daar komt nu de verhoogde asielinstroom ten opzichte van voorgaande jaren
bij. Dit alles draagt niet bij aan een stabiele omgeving waarin je onderwijs voor
leerlingen wil verzorgen en een extra beroep doet op scholen.

Vraag 5

Heeft u de bereidheid om binnen het kabinet direct te gaan pleiten voor het remmen
van bevolkingsgroei om verder uitpuilende scholen te voorkomen, de gigantische problemen
binnen scholen op te lossen en de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen? Zo neen,
waarom niet?

Antwoord 5

De grootte en samenstelling van de bevolking zijn van invloed op de onderwijsarbeidsmarkt
en het benodigde onderwijsaanbod. In ieder scenario geldt dat alle kinderen recht
hebben op kwalitatief onderwijs. Dit geldt ook voor nieuwkomers, die zo snel mogelijk
na aankomst in Nederland naar school gaan. De Staatscommissie Demografische ontwikkelingen
die dit najaar van start is gegaan, brengt 1 november 2023 advies uit over scenario’s,
mogelijke beleidsopties en handelingsperspectieven van de regering in relatie tot
de maatschappelijke gevolgen van de demografische ontwikkelingen, in het bijzonder
van vergrijzing en migratie, tot tenminste 2050, tegen de achtergrond van de brede
welvaartsbenadering. Daarbij gaat de staatscommissie ook expliciet in op het onderwijsdomein.