Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Wuite en Westerveld over de gevolgen van de stijgende gasprijzen voor de culturele en creatieve sector

Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 8 november
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten over de stijgende gasprijzen en de impact op verschillende
culturele instellingen, zoals bijvoorbeeld de musea?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de zorgen over de potentiële gevolgen van de stijgende gasprijzen voor de
sector?

Antwoord 2

Daar maak ik mij zeker zorgen over. De stijgende energieprijzen raken ons allemaal,
van huishoudens tot bedrijven en instellingen. Culturele instellingen, waaronder musea
zijn daarop geen uitzondering. Dit terwijl de cultuursector tegelijkertijd nog de
gevolgen ondervindt van de coronacrisis, zoals de achterblijvende bezoekersaantallen.

Vraag 3

Heeft u hier voldoende zicht op?

Antwoord 3

Ja, door veel gesprekken van mijzelf en mijn ambtenaren met partijen uit het veld
en brieven en e-mails die mij worden toegezonden denk ik dat ik hier in het algemeen
voldoende zicht op heb. Tegelijkertijd is de culturele en creatieve sector breed,
veelvormig en divers en zijn de energiecontracten en de huisvestingsomstandigheden
in deze sector dat natuurlijk ook. We werken daarom aan diverse sporen.

Op 4 oktober heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over de uitwerking van het tijdelijk
prijsplafond.2 Het prijsplafond zal niet alleen gaan gelden voor huishoudens, maar richt zich daarnaast
ook op zzp’ers, kleine ondernemers en bijvoorbeeld verenigingen en kleine maatschappelijke
organisaties. Hiermee heeft het prijsplafond ook betekenis voor de culturele sector.

Op 14 oktober jl. heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitwerking
van de aangekondigde compensatieregeling voor de energie-intensieve MKB: de Tegemoetkoming
Energiekosten (TEK). Voor de vereisten die gaan gelden voor deze regeling verwijs
ik graag naar bovengenoemde brief van de Minister van Economische zaken en Klimaat.3

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op donderdag 22 september is een motie
aangenomen van leden Paternotte, Kuiken en Klaver. De motie verzoekt het kabinet om
bij de zoektocht naar oplossingen voor energie-intensieve MKB ook te kijken naar gerichte
ondersteuning van scholen en culturele instellingen en te kijken of gemeenten daarbij
een rol kunnen spelen. 4 Op dit moment wordt de impact van de stijgende energiekosten op de OCW-sectoren,
waaronder de culturele sector, verder in beeld gebracht. Tot nu toe is het beeld dat
hoewel de gevolgen voor instellingen sterk kunnen verschillen, er wel sprake is van
aanzienlijk hogere kosten die ten koste kunnen gaan van het primaire proces. Over
de uitvoering van de motie Paternotte, c.s., waar dit onderdeel van uitmaakt, zal
de Kamer uiteraard worden geïnformeerd.

Vraag 4

Bent u bereid om in kaart te brengen waar de problemen precies zitten in de sector
en die informatie met de Kamer te delen?

Antwoord 4

Ik verwijs hierbij naar het antwoord op vraag 3. De Kamer zal worden geïnformeerd
over de uitvoering van de motie Paternotte c.s.

Vraag 5

Kunt u daarbij ook specifiek oog houden voor zzp’ers in de sector?

Antwoord 5

Ja, daarbij zal ik zeker oog houden voor de zzp’ers. Zoals ik heb aangegeven in het
antwoord op vraag 3 zullen zzp’ers ook onder het prijsplafond energie gaan vallen,
zodat schommelingen in de energieprijzen deels voor hen opgevangen worden.

Vraag 6

Welke stappen kunt u zo snel mogelijk zetten om de culturele en creatieve sector te
helpen verduurzamen, zodat zij de gasrekening omlaag kunnen brengen?

Antwoord 6

Ik werk intensief samen met de Ministeries van BZK en VWS om de verduurzaming van
maatschappelijk vastgoed te bevorderen. Hieronder vallen – naast monumenten en musea
– in den brede ook gebouwen met een culturele functie. Eigenaren van maatschappelijk
vastgoed kunnen – als zij voldoen aan de voorwaarden – een beroep doen op de Subsidieregeling
duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) die op 3 oktober is opengesteld en wordt
uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).5 Voor deze subsidie is in de eerste tranche (2022–2023) is 150 miljoen euro beschikbaar.
In 2024 zal de regeling opnieuw open gaan en wordt er een nieuw budget beschikbaar
gesteld. Daarnaast kunnen kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren voor het verduurzamen
van hun gebouwen terecht bij het ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed binnen
hun provincie. Via dit programma wordt advies en ondersteuning op maat geboden voor
verduurzaming. Culturele instellingen met of gelieerd aan een organisatie met een
culturele ANBI status (met maximaal 10 gebouwen) vallen onder de doelgroep van het
ontzorgingsprogramma van het Ministerie van BZK, dat wordt uitgevoerd door de provincies.
Dit geldt ook voor het vastgoed van kleinere gemeenten (tot 50.000 inwoners). Op 3 oktober
jl. is de tweede tranche van het programma van start gegaan.6

Daarnaast ontwikkelt de RCE een specifiek ontzorgingsprogramma voor monumenteigenaren.
Dit zal naar verwachting in de eerste helft van 2023 operationeel zijn.

Vraag 7

Bent u bezig met onderzoeken hoe makers, musea, theaters en podia beter geholpen kunnen
worden met het omlaag brengen van hun energie- en gasrekeningen?

Antwoord 7

De RCE onderzoekt op dit moment in hoeverre museale instellingen (en monumentenorganisaties)
energie kunnen besparen zonder dat dit ten koste gaat van de (wettelijke) collectiebeheertaak
of de instandhouding van het monument. De Boekmanstichting voert momenteel samen met
Bureau 8080 een onderzoek uit naar verduurzaming in de culturele sector. De resultaten
van het (kwantitatieve) eerste deel van het onderzoek worden dit najaar verwacht en
kunnen mogelijk inzichten bieden voor culturele instellingen om van elkaar te leren.
Tot slot heeft ook de Raad voor Cultuur in zijn «Werkplan 2022–2023» aangekondigd
een Verkenning Duurzaamheid uit te voeren met de betrekking tot de culturele en creatieve
sector.7

Vraag 8

Wat doet u nu al om de sector op korte termijn te helpen verduurzamen?

Antwoord 8

Zie hiervoor mijn antwoord op vraag 6. De komende tijd wil ik breder met de culturele
sector in overleg over de vraag hoe de sector verdere stappen kan zetten op het gebied
van verduurzaming.

Vraag 9

Kunt u toezeggen ook met gemeenten in gesprek te gaan om het verschralen van aanbod
in gemeenten tegen te gaan?

Antwoord 9

Ik ben het met u eens dat we de gevolgen van de stijgende energieprijzen op de culturele
(en museale) sector goed moeten volgen en bespreken in de bestaande overleggen met
de VNG en de cultuurregio’s.

Vraag 10

Kunt u toezeggen de gemeenten ook te ondersteunen op het gebied van verduurzaming
in de culturele en creatieve sector?

Antwoord 10

De Ministeries van BZK, VWS en OCW hebben in samenwerking het Kennis- en innovatieplatform
verduurzaming maatschappelijk vastgoed opgezet. Dit platform richt zich op het ontwikkelen
en delen van kennis over de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Verschillende
doelgroepen, waaronder de monumenten – en museale sector én gemeenten worden hiermee
ondersteund. Dit laatste is ook van belang in geval culturele instellingen een pand
huren van een gemeente. Gemeenten kunnen ook een beroep doen op de DUMAVA-regeling
voor verduurzaming van hun vastgoed.

Vraag 11

Welke mogelijkheden ziet u om met uw collega’s op EZK, Binnenlandse Zaken en Financiën
in gesprek te gaan om ook daar de verduurzamingsopgave van de culturele en creatieve
sector te bespreken?

Antwoord 11

De samenwerking met andere departementen op dit onderwerp is zeer intensief. Ik ga
deze samenwerkingen voortzetten en ik zal daarin ook nadrukkelijk de verduurzaming
van de culturele en creatieve sector meenemen. Vanuit deze samenwerking zijn onder
meer het ontzorgingsprogramma, de DUMAVA-regeling en het Kennis- en Innovatieplatform
verduurzaming maatschappelijk vastgoed tot stand gekomen.

Vraag 12

Kunnen musea en theaters bijvoorbeeld een beroep doen op de Minister voor Volkshuisvesting
voor financiële ondersteuning bij het verduurzamen van hun gebouwen?

Antwoord 12

Ja. Musea en theaters kunnen aanspraak doen op een aantal regelingen van BZK zoals
de DUMAVA-regeling. Hiermee kunnen culturele instellingen met een ANBI-status 30%
van de kosten van duurzaamheidmaatregelen vergoed krijgen en 50% van de kosten voor
het vergaren van energieadvies of een energielabel. De regeling wordt uitgevoerd door
RVO.

Vraag 13

Bent u bekend met het kennisplatform Duurzame Sportsector?8

Antwoord 13

Ja.

Vraag 14

Ziet u mogelijkheden om een vergelijkbaar platform in te richten voor de culturele
en creatieve sector?

Antwoord 14

Ik wil graag met de culturele sector in gesprek over hoe de sector verder kan verduurzamen.
Ik ben bereid om daarbij te kijken of een dergelijk platform behulpzaam kan zijn voor
de sector. Een andere optie is om het Kennis- en Innovatieplatform voor het verduurzamen
van maatschappelijk vastgoed uit te breiden met een kennisinstelling uit de culturele
sector.

De eerder genoemde verkenning van de Raad voor Cultuur en het onderzoek van de Boekmanstichting
en Bureau 8080 bieden naar verwachting ook belangrijke inzichten die ik kan betrekken
bij de gesprekken met de culturele sector over verduurzaming.

Vraag 15

Overweegt u om verduurzamingsafspraken op te nemen bij de financiering van het culturele
sector?

Antwoord 15

Zoals gesteld bij de beantwoording van vraag 14 wil ik in gesprek met de sector om
te kijken hoe ik hen kan ondersteunen in de verduurzamingsopgave. Ook de Boekmanstichting
betrek ik daar graag bij. Hierbij zal ik ook de overweging meenemen om verduurzamingsafspraken
op te nemen bij de financiering van de culturele sector. Maar ook de aanpak in de
monumentensector kan nadrukkelijk als voorbeeld dienen. Deze sector heeft de «Routekaart
verduurzaming monumenten» opgesteld en heeft zichzelf daarmee een doel gesteld dat
onderdeel uitmaakt van het Klimaatakkoord. Er zijn inmiddels 12 sectorale routekaarten
voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed, waaronder voor zorg, sport en
onderwijs.

Samen met het Ministerie van BZK zal ik bezien hoe de culturele sector beter kan aansluiten
bij de reeds in gang gezette initiatieven voor de verduurzaming van het maatschappelijk
vastgoed zoals het Kennis- en Innovatieplatform.

Vraag 16

Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk en afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 16

Ja.