Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over groeiende uitgaven van bedrijven voor de lobby in Brussel

Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 28 oktober 2022).

Vraag 1

Wat is uw oordeel over het rapport van lobbywaakhond Corporate Europe Observatory,
waaruit blijkt dat de 50 bedrijven met het grootste lobbybudget in 2022 nu reeds 120
miljoen euro hebben uitgegeven om beleid te beïnvloeden?1

Antwoord 1

Het rapport gaat met name in op de toename in 2022 van het totale lobbybudget van
de 50 bedrijven met het hoogste lobbybudget in de EU ten opzichte van het lobbybudget
in 2015. Het kabinet is van mening dat het individuele bedrijven vrij staat om te
bepalen of en hoe zij invulling geven aan lobbyactiviteiten als onderdeel van de bedrijfsvoering.
Het is voor het kabinet met name van belang dat interacties tussen EU-instellingen
en lobbyisten plaatsvinden volgens de bestaande regels, zoals bijvoorbeeld gedragscodes
en het verplichte transparantieregister.

Vraag 2

Erkent u dat dit een exorbitante stijging is ten opzichte van de uitgaven uit 2015
(van 90 naar 120 miljoen euro, een verhoging met een derde)?2

Antwoord 2

Het is niet aan het kabinet om hier een inhoudelijk oordeel over te vellen.

Vraag 3

Deelt u de mening dat deze toename uitwijst dat de bedrijvenlobby effectief en lonend
is?

Antwoord 3

De omvang van het lobbybudget als zodanig zegt niets over de effectiviteit van de
lobbyactiviteiten. De inbreng van bedrijven bij de totstandkoming van nieuwe wetgeving
en beleid is slechts een onderdeel van een traject met vele betrokkenen.

Vraag 4

Wat vindt u ervan dat met name Big Tech (Apple, Google en Meta) het lobbybudget heeft
opgekrikt?

Antwoord 4

Het staat individuele bedrijven vrij om te bepalen of en hoe zij invulling geven aan
lobbyen als onderdeel van hun werkzaamheden. Het is voor het kabinet met name van
belang dat interacties tussen EU-instellingen en lobbyisten plaatsvinden volgens de
bestaande regels, zoals gedragscodes en het verplichte transparantieregister. Het
naleven van deze regels zorgt dat de verschillende belangen transparant zijn en zorgvuldig
worden gewogen bij de totstandkoming van nieuw beleid.3

Vraag 5

Erkent u dat de invloed van NGO’s veel kleiner is dan het grootbedrijf (1867 tegenover
3266 lobbybijeenkomsten)? Wat onderneemt u om dit meer in balans te brengen, conform
de motie-Van Dijk (35 663, nr. 19)?

Antwoord 5

Op basis van het aantal georganiseerde lobbybijeenkomsten kan niet geconcludeerd worden
dat de invloed van het grootbedrijf groter zou zijn dan de invloed van NGO’s. Het
is voor het kabinet vooral van belang dat interacties tussen lobbyisten en EU-instellingen
plaatsvinden volgens de bestaande regels, zoals het verplichte transparantieregister
en gedragscodes.

In de motie van Dijk (35 663, nr. 19) wordt verwezen naar de gesprekken die de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland
bij de EU voert. In april jl. publiceerde de Permanente Vertegenwoordiging een gesprekkenlijst
over de periode 2020–2021 naar aanleiding van een WOB-verzoek.4 Verreweg de meeste gesprekken van de Permanente Vertegenwoordiging zijn met de EU-instellingen
of met vertegenwoordigers van andere lidstaten. Daarnaast staat de Permanente Vertegenwoordiging
ook open voor contacten met andere belanghebbenden wanneer zij daartoe het initiatief
nemen, zoals maatschappelijke organisaties, vakorganisaties, kennisinstellingen en
het bedrijfsleven.

Het kabinet acht het noodzakelijk dat de Nederlandse diplomaten in Brussel met verschillende
stakeholders spreken om een zo breed mogelijk beeld te krijgen van belangen die relevant
zijn voor besluitvorming. Dit is nadrukkelijk onderdeel van het takenpakket van de
Permanente Vertegenwoordiging. Nederlandse diplomaten zijn daarbij goed in staat om
de positie en achtergronden van de verschillende stakeholders op waarde te schatten
en daarmee rekening te houden.

Vraag 6

Hoe maakt u de lobby van het grootbedrijf transparanter en wat doet u om hun invloed
binnen de perken te houden?

Antwoord 6

Zoals bekend wordt door Nederland een actieve agenda gevoerd om het

transparantiebeleid van de EU te moderniseren en de EU besluitvormingsprocedure inzichtelijker
en toegankelijker te maken. Zo heeft het kabinet in het onderhandelingstraject rondom
het verplichte transparantieregister ingezet op het transparanter maken van de interacties
tussen belangenvertegenwoordigers en de Europese instellingen. Mede dankzij het verplichte
transparantieregister zijn er meer data beschikbaar over en inzage in deze interacties.
Dit maakt onderzoek naar de interacties mogelijk, zoals ook dit onderzoek van Corporate
Europe Observatory.