Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Stoffer over het bericht dat veel Oekraïense vluchtelingen geen Nederlandse bankrekening kunnen openen

Antwoord van Minister Kaag (Financiën) (ontvangen 20 oktober 2022). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3880.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nog steeds problemen bankrekeningen Oekraïners: nu
heeft één ambtenaar een oplossing»?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat veel Oekraïense vluchtelingen geen bankrekening kunnen openen,
doordat zij niet het juiste paspoort hebben en zo ja, heeft u inzicht in de mate waarin
dit voorkomt?

Antwoord 2

In mijn brief van 19 juli jl. schreef ik dat het merendeel van de ontheemden uit Oekraïne
kan beschikken over een bankrekening indien zij over een biometrisch identiteitsdocument
beschikken. Op 28 september zijn er bijna 55.000 volwassen ontheemden ingeschreven
in de Basisregistratie Personen (BRP). Uitgaande van ongeveer 48.000 verstrekte bankrekeningen,
blijven er ongeveer 7.000 volwassenen over zonder bankrekening. Dit zijn personen
met bijvoorbeeld een cyrillisch (handgeschreven) of verlopen paspoort. Op 30 september
hebben de banken bekend gemaakt dat zij vanaf 3 oktober ook personen met deze documenten
een bankrekening kunnen verstrekken. Daarmee is ook voor de laatste groep die nog
geen bankrekening kon openen een oplossing gevonden.

Vraag 3

Bent u het eens dat het openen van een bankrekening voor alle Oekraïense vluchtelingen
mogelijk moet zijn, zodat zij bijvoorbeeld ook een arbeidsrelatie kunnen aangaan?

Antwoord 3

Ja, ik vind het belangrijk dat alle ontheemden uit Oekraïne, ook zonder biometrisch
paspoort, een bankrekening kunnen openen, zodat zij zelfstandig deel kunnen nemen
aan de samenleving en bijvoorbeeld een arbeidsrelatie kunnen aangaan. Het ontbreken
van een bankrekening raakt niet alleen de volwassene zelf, maar ook het eventuele
gezin dat in Nederland verblijft. Ik ben blij dat dit nu eindelijk gelukt is en wil
mijn waardering uitspreken voor de moeite die banken genomen hebben op dit vlak. Desalniettemin
is duidelijk dat dit lange tijd op zich heeft laten wachten en kan ik mij voorstellen
dat het voor de betrokken personen onzekerheid en ongemak met zich heeft meegebracht.

Vraag 4

Waarom is een biometrisch paspoort nog steeds nodig voor het openen van een bankrekening,
terwijl dat voor bijvoorbeeld een inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP)
niet meer nodig is?

Antwoord 4

Het accepteren van niet-biometrische documenten door de banken vereist per type document
of combinatie van documenten een handmatig protocol en aanpassing van de systemen
dat bij elke bank individueel moet doorgevoerd worden. Dit was niet eenvoudig in een
kort tijdsbestek door alle banken volledig in te richten.

Vraag 5, 6 en 7

Op welke wijze kunnen belemmeringen worden weggenomen, zodat alle Oekraïense vluchtelingen,
ook degenen zonder biometrisch of anderszins ongeldig paspoort, een Nederlandse betaalrekening
kunnen openen?

Hoe gaat u, samen met betrokkenen zoals de banken, De Nederlandsche Bank en de Betaalvereniging,
deze belemmeringen wegnemen?

Herinnert u uw toezegging in de brief van 19 april jl. dat «eventuele knelpunten in
de uitvoering zo snel mogelijk gezamenlijk aangepakt kunnen worden»2 en bent u in dat licht bereid zo snel mogelijk, samen met stakeholders, het geschetste
probleem op te lossen?

Antwoord 5, 6 en 7

Zoals ik bij de beantwoording van vraag 4 heb aangegeven heeft de vertraging vooral
gelegen in het feit dat een aanzienlijke groep Oekraïense ontheemden niet beschikt
over reguliere documentatie en dat de banken hun systemen en processen moesten aanpassen
om deze documenten alsnog te kunnen accepteren. Ik heb DNB in het beginstadium reeds
verzocht om in haar handhavingsbeleid flexibel op te treden, zodat Oekraïense ontheemden
snel geholpen konden worden. Ik ben blij dat nu alle Oekraïense ontheemden toegang
kunnen krijgen tot een bankrekening.

Vraag 8

Kunnen Oekraïense vluchtelingen die jonger zijn dan 18 jaar ook een bankrekening openen,
en zo nee, bent u bereid dit wel mogelijk te maken?

Antwoord 8

De Betaalvereniging Nederland heeft aangegeven dat er banken zijn die ook betaalrekeningen
verstrekken aan personen die jonger zijn dan 18 jaar.