Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vestering over de procedurele verlenging van de werkzame stof glyfosaat

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 20 oktober
2022).

Vraag 1

Kunt u bevestigen dat Nederland tijdens de Standing Committee on Plants, Animals,
Food and Feed (SCoPAFF) vergadering van 13 en 14 oktober 2022 vóór het voorstel zal
stemmen om de toelating van glyfosaat met een jaar te verlengen, zonder dat de wettelijk
verplichte veiligheidstoetsen zijn afgerond?

Antwoord 1

Ja, het gaat hier om de procedurele verlenging van de werkzame stof glyfosaat met
maximaal één jaar. De reden hiervoor is dat de wetenschappelijke beoordeling meer
tijd kost doordat de grote hoeveelheid reacties uit de publieke consulatie die moeten
worden verwerkt. Alvorens de herbeoordeling zorgvuldig te kunnen afronden.

Vraag 2

Zo ja, waarom kiest u hiervoor? Kunt u uitsluiten dat hier economische belangen meewegen?

Antwoord 2

Verordening (EG) 1107/2009 voorziet in het procedureel verlengen van de goedkeuring
van een werkzame stof op het moment dat de herbeoordeling niet tijdig is afgerond
buiten de schuld van de toelatinghouder. Dit is hier het geval (zie ook vraag 1).

Ik hecht eraan dat alle wetenschappelijke inzichten, ook die tot een andere conclusie
komen, worden betrokken, omdat dit de afweging voor het al dan niet hernieuwen van
de goedkeuring beter mogelijk maakt. In mijn stemverklaring heeft Nederland aangedrongen
op snelheid, want hoe eerder het volledige inzicht beschikbaar is, hoe eerder een
besluit genomen kan worden. De economische belangen zijn niet in deze afweging meegenomen
(Kamerstuk 27 858, nr. 581).

Tijdens de stemming bleek geen gekwalificeerde meerderheid van lidstaten te zijn voor
het Commissievoorstel (64,73% voor; een gekwalificeerde meerderheid is er vanaf 65%).
De Europese Commissie zal het voorstel binnenkort opnieuw voorleggen aan het zogenoemde
beroepscomité. Mocht ook dan geen gekwalificeerde meerderheid voor of tegen het voorstel
zijn, dan is de Europese Commissie gemachtigd om een eigenstandig besluit op het voorstel
te nemen. In eerdere beroepscomités is gebleken dat de Europese Commissie dan haar
eerdere voorstel volgt.

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft geoordeeld dat glyfosaat
«waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens» is? Is dit oordeel meegenomen in de
nieuwe risicobeoordeling?1

Antwoord 3

Ja, dat klopt. Echter, uit de recente classificatie van ECHA blijkt dat er voldoende
wetenschappelijk bewijs is dat de werkzame stof glyfosaat niet aan te merken is als
kankerverwekkend.2

Vraag 4

Kunt u bevestigen dat wetenschappers en de Parkinson Vereniging glyfosaat aanwijzen
als één van de meest verdachte landbouwgiffen die de ziekte van Parkinson kunnen veroorzaken,
ook op jonge leeftijd? Kunt u bevestigen dat er in de huidige herbeoordeling niet
op de lange-termijn neurologische effecten (zoals Parkinson) is getoetst?3

Antwoord 4

Er zijn verschillende wetenschappelijke inzichten over het al dan niet veroorzaken
van neurologische aandoeningen door het gebruik of de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen.
In de lopende herbeoordeling van glyfosaat is de beschikbare wetenschappelijke informatie
over mogelijke neurologische effecten meegenomen.

Ik heb uw Kamer recent geïnformeerd over het rapport van het RIVM «Gewasbeschermingsmiddelen
met mogelijke neurologische effecten: een analyse van werkzame stoffen op basis van
de chemische structuur». Volgens dit rapport heeft glyfosaat geen chemische structuur
die lijkt op die van stoffen die met neurologische effecten in verband worden gebracht.
Dit neemt niet weg dat de datavereisten op het gebied van neurologische aandoeningen
aangescherpt kunnen worden. Daar span ik mij actief voor in. EFSA werkt op Europees
niveau aan het verbeteren van de beoordelingsmethodiek voor neurologische aandoeningen
(Kamerstuk 27 858, nr. 573).

Verordening (EG) nr. 1107/2009 gaat uit van het voorzorgsprincipe. Dit betekent dat
werkzame stoffen alleen goedgekeurd worden als uit de Europees geharmoniseerde beoordeling
blijkt dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn voor mens, dier en milieu.

De Europees geharmoniseerde toelatingsprocedure voorziet op dit moment in een getrapte
benadering voor het aspect «toxiciteit voor mensen». Dit betekent dat er standaard
(proefdier)studies en openbare wetenschappelijke literatuur opgenomen dienen te worden
in het aanvraagdossier. In deze proefdierstudies wordt ook naar mogelijke neurotoxische
effecten gekeken. Als tijdens de beoordeling hiervan blijkt dat er aanwijzingen zijn
voor mogelijke motorische en neurologische aandoeningen, dan dient de aanvrager aanvullende
specifieke (proefdier)studies uit te voeren, gericht op neurotoxische effecten. Gelet
op het belang heeft Nederland bij de Europese Commissie gepleit de datavereisten voor
neurologische aandoeningen voortaan standaard op te nemen in de goedkeuringsprocedure
voor werkzame stoffen en in de toelatingsprocedure voor gewasbeschermingsmiddelen
(Aanhangsel van de Handelingen, 2020–2021, nr. 3261).

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat er restanten van glyfosaat en het afbraakproduct aminomethylfosfonzuur
(AMPA) worden gevonden op ons voedsel, maar dat er niet wordt getest op de «veilige»
normen van AMPA? Kunt u bevestigen dat langdurige blootstelling aan lage doses AMPA
in verband wordt gebracht met diverse vormen van kanker, nierschade, ADHD, autisme,
Alzheimer, Parkinson, miskramen en huidziekten? Is dit meegenomen in de nieuwe risicobeoordeling?4
,
5

Antwoord 5

Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan ertoe leiden dat er restanten daarvan
worden aangetroffen in of op ons voedsel. De mogelijke risico’s voor de consument
worden echter afgedekt door onder andere het vaststellen en controleren van maximale
residulimieten.

De mogelijke risico’s van blootstelling aan het afbraakproduct AMPA door consumenten
via de inname van voedingsmiddelen zijn onderdeel van de lopende herbeoordeling van
de werkzame stof glyfosaat.

Vraag 6

Kunt u bevestigen dat de Europese Unie glyfosaat reeds heeft geclassificeerd als (chronisch)
toxisch voor het waterleven en dat in Nederland op veel plekken glyfosaat in het water
wordt aangetroffen? Kunt u bevestigen dat op zeker 30 drinkwaterinnamepunten de normen
voor glyfosaat worden overschreden? Heeft u dit meegewogen in uw oordeel over de verlenging
van de toelating?6

Antwoord 6

Ja, het is al vele jaren bekend dat de werkzame stof schadelijk is voor de ogen (categorie
1) en chronisch gevaar oplevert voor het aquatisch milieu (categorie 2). Het Ctgb
houdt hier rekening mee bij het beoordelen van aanvragen voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen
op basis van de werkzame stof glyfosaat.

In de publicatie van het PBL waar het lid Vestering naar verwijst wordt gemeld dat
in de periode 2014–2017 jaarlijks gemiddeld ca. 30 normoverschrijdingen bij drinkwaterinnamepunten
werden gemeten en dat glyfosaat de belangrijkste probleemstof was. Op basis van de
monitoringdata heeft het Ctgb bij de recente herbeoordeling van middelen op basis
van glyfosaat maatregelen genomen om het drinkwater te beschermen7.

Het consortium dat de herbeoordeling uitvoert (waaronder het Ctgb), EFSA en ECHA ziet
momenteel nog onvoldoende aanwijzingen dat de werkzame stof glyfosaat niet zou voldoen
aan de goedkeuringsvoorwaarden van Verordening (EG) 1107/2009 (Kamerstuk 27 858, nr. 581). Dit is waarom ik heb besloten nu in te kunnen stemmen met een procedurele verlenging,
in afwachting van de definitieve herbeoordeling. Dit neemt niet weg dat ik uw zorg
deel over de toxiciteit voor het waterleven, en daarom hecht aan verdere verlaging
van emissies.

Vraag 7

Heeft u de wetenschappelijke studie over het schadelijke effect van glyfosaat op hommels,
in combinatie met de voedselschaarste voor hommels – die in veel landbouwgebieden
een feit is – meegewogen in uw oordeel over de verlenging van de toelating?8

Antwoord 7

Ja. Het consortium dat de herbeoordeling uitvoert (waaronder het Ctgb), EFSA en ECHA
ziet momenteel nog onvoldoende aanwijzingen dat de werkzame stof glyfosaat niet zou
voldoen aan de goedkeuringsvoorwaarden van Verordening (EG) 1107/2009 (Kamerstuk 27 858, nr. 581). Dit neemt niet weg, dat ik dit artikel onder de aandacht zal brengen van EFSA.

Vraag 8

Kunt u bevestigen dat uit de Monsanto Papers (die openbaar zijn geworden tijdens Amerikaanse
rechtszaken tegen glyfosaat) is gebleken dat toenmalige producent Monsanto gigantisch
lobbyde en zelfs fraudeerde om ervoor te zorgen dat glyfosaat in 2017 als niet-kankerverwekkend
zou worden geclassificeerd? Kunt u uitsluiten dat dergelijke lobby- en fraudepraktijken
momenteel niet gaande zijn? Zo ja, hoe?9

Antwoord 8

Uw Kamer is geïnformeerd over de (inter)nationale ontwikkelingen rond de werkzame
stof glyfosaat. Hierin is ook stilgestaan bij de «Monsanto papers» en het feit dat
EFSA tot de conclusie is gekomen dat er geen reden is om aan te nemen dat de chemische
industrie de Europese beoordeling van de werkzame stof glyfosaat heeft beïnvloed (Kamerstuk
27 858, nr. 394).

Vraag 9

Wat bedoelt u met de zin «Het consortium dat de herbeoordeling uitvoert (waaronder
het Ctgb), EFSA en ECHA zien momenteel nog onvoldoende aanwijzingen dat de werkzame
stof glyfosaat niet zou voldoen aan de goedkeuringsvoorwaarden van Verordening (EG)
1107/2009»? Betekent dit dat het ernaar uitziet dat glyfosaat een nieuwe toelating
zal krijgen? Zo ja, voor hoeveel jaar?10

Antwoord 9

Het consortium dat de herbeoordeling uitvoert (waaronder het Ctgb), EFSA en ECHA ziet
momenteel nog onvoldoende aanwijzingen dat de werkzame stof glyfosaat niet zou voldoen
aan de goedkeuringsvoorwaarden van Verordening (EG) 1107/2009 (Kamerstuk 27 858, nr. 581). Dit is waarom ik heb ingestemd met een procedurele verlenging.

Ik hecht eraan dat bij de (her)beoordeling van een werkzame stof alle wetenschappelijke
inzichten mee worden gewogen, ook inzichten die tot een andere conclusie komen. Op
basis hiervan kan de afweging worden gemaakt over het al dan niet (hernieuwd) goedkeuren
van een werkzame stof op het niveau van de Europese Unie. Het is aan de Europese Commissie
om met een voorstel te komen voor het al dan niet hernieuwen van de goedkeuring van
de werkzame stof glyfosaat. Ik kan niet vooruitlopen op de inhoud van dit voorstel.

Vraag 10

Kunt u bevestigen dat op het gebied van landbouwgif het voorzorgsprincipe geldt, waarbij
stoffen niet toegelaten moeten worden tenzij bewezen is dat ze veilig zijn? Zo ja,
waarom stemt u in het licht van bovenstaande dan voor de verlenging van de toelating
van glyfosaat?

Antwoord 10

Ja. Verordening (EG) nr. 1107/2009 gaat uit van het voorzorgsprincipe. Dit betekent
dat werkzame stoffen alleen goedgekeurd worden als uit de Europees geharmoniseerde
beoordeling blijkt dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn voor mens, dier en milieu.

Ik verwijs u voor het antwoord op het 2e deel van de vraag naar het antwoord op vraag 2.

Vraag 11

Herinnert u zich de motie van het lid Vestering die de regering verzoekt zich in te
zetten voor een aanpassing van de Europese regelgeving om de toelating voor pesticiden
te laten vervallen bij het verstrijken van de goedkeuringsperiode, in plaats van deze
procedureel te verlengen? Deelt u het inzicht dat de Tweede Kamer zich hiermee kritisch
heeft uitgelaten over procedurele verlengingen in het algemeen? Waarom neemt u dit
niet mee in uw besluit over de procedurele verlenging van glyfosaat?11

Antwoord 11

Ik herinner me deze motie en de reactie daarop. Uw Kamer is geïnformeerd over het
feit dat de inzet gericht is op het verruimen van de beoordelingscapaciteit van de
bevoegde autoriteiten in de verschillende lidstaten in de Europese Unie, omdat deze
bevoegde autoriteiten de wetenschappelijke risicobeoordeling uitvoeren voor de goedkeuring
van werkzame stof. Dit kan ertoe leiden dat de noodzaak om over te gaan tot procedurele
verlenging van de goedkeuring van werkzame stoffen veel kleiner wordt. EFSA heeft
niet de taak om wetenschappelijke risicobeoordelingen uit te voeren. Het aanpassen
van Verordening (EG) 1107/2009 om EFSA een extra taak te geven, zou ten koste gaan
van de reguliere taken van EFSA (de ontwikkeling van het toetsingskader voor de risicobeoordelaars
van lidstaten en de organisatie van een peer review en extra toets op het rapport
van de rapporterende lidstaat).(Kamerstuk 21502-32, nr. 1337).

Ik begrijp dat uw Kamer kritisch is op het procedureel verlengen van de goedkeuring
van werkzame stoffen. Ik verwijs uw Kamer voor het derde deel van de vraag naar het
antwoord op vraag 2.

Vraag 12

Kunt u deze vragen één voor één en met spoed beantwoorden?

Antwoord 12

Ja.