Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het bericht 'The backdoor that keeps Russian oil flowing into Europe’

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 11 oktober 2022).

Vraag 1

Kent u het bericht «The backdoor that keeps Russian oil flowing Into Europe»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3, 4 en 5

Is het juist dat bedrijven als Shell, die publiek beweren zich uit Rusland te hebben
terug getrokken en miljarden euro’s zeggen te hebben afgeschreven, Russische fossiele
brandstoffen bijmengen met brandstof van een andere origine?

Wanneer is volgens u bijvoorbeeld een lading Russische diesel geen lading Russische
diesel meer?

Zijn er aanwijzingen dat Shell Plc, de grootste Europese oliemaatschappij, Russisch
fossiele brandstof omzet in wat handelaren een Letse blend noemen?

Is het feitelijk waar dat Shell vaten als «niet van Russische oorsprong» op de markt
brengt, waarin bijvoorbeeld wel 49,99% Russische brandstof zit, maar waarvan de overige
50,01 procent ergens anders vandaan komt?

Antwoord 2, 3, 4 en 5

Met het zesde sanctiepakket heeft de EU maatregelen ingesteld tegen de invoer van
ruwe olie en olieproducten uit Rusland. Het vaststellen van de oorsprong van olieproducten
vergt een case-by-case benadering. De oorsprong van goederen waarvoor sanctiemaatregelen gelden wordt vastgesteld
op basis van niet-preferentiële oorsprongsregels zoals vastgelegd in het Douanewetboek
van de Unie (Verordening (EU) Nr. 952/2013). De oorsprong van het olieproduct, in
dit geval diesel, hangt onder andere af van het productieproces alsook de relatieve
hoeveelheden van componenten van verschillende oorsprong die gebruikt zijn in het
productieproces.

Het is sowieso op basis van de sanctiemaatregelen niet toegestaan om ruwe olie of
olieproducten zoals diesel te betrekken van Russische partijen die gesanctioneerd
zijn, ook niet als deze partijen vanuit andere landen actief zijn.

Ik heb geen signalen dat Shell, of andere Europese partijen, zich niet aan de Europese
sanctieregels houden. Evenwel gelden deze regels alleen voor onder meer Amerikaanse
en Europese partijen, maar bijvoorbeeld niet voor Indiase of Chinese partijen. Ondanks
verschillende strenge bepalingen, waaronder het verzekerverbod op Russische olie,
kan het evenwel voorkomen dat Russische olie nog indirect in de mix van Europese partijen
zit. Daarom blijft het belangrijk om in te zetten op een zo streng mogelijke implementatie
en handhaving van het importverbod, en dient zoveel mogelijk ingezet te blijven worden
op het voorkomen van (abusievelijke) omzeiling. Dit is ook de inzet van het kabinet
bij eventuele volgende pakketten.

Vraag 6 en 7

Zo ja, wat vindt u van deze praktijk? En in hoeverre is dit in strijd met bestaande
regelgeving?

Wat kunt u ondernemen tegen het feit dat er al een snelgroeiende en ondoorzichtige
markt voor gemengde Russische diesel en andere geraffineerde aardolieproducten te
ontstaan, hoewel er formeel nog geen boycot van Russische olie is?

Antwoord 6 en 7

Voor olie is deze problematiek bekend, zoals in het geval van Iran en destijds Irak.
Wat er in zulke gevallen vaak gebeurt is dat er (aanvullende) antidumpingheffingen
worden ingesteld tegen de betrokken landen om de omzeiling tegen te gaan.

Ten tijde van de publicatie van het artikel, op 8 april jl., was er nog geen sprake
van een verbod op de invoer van Russische ruwe olie of olieproducten. De vaststelling
van de oorsprong van olieproducten zoals beschreven in het artikel was ten behoeve
van een zelf opgelegde beperking door marktpartijen op het gebruik van Russische ruwe
olie en olieproducten. Sindsdien is het zesde sanctiepakket aangenomen dat voorziet
in een gefaseerd verbod op de invoer van Russische ruwe olie en olieproducten. Marktpartijen
zijn nu gebonden aan wettelijk vastgestelde oorsprongsregels zoals vastgelegd in het
Douanewetboek van de Unie (Verordening (EU) Nr. 952/2013). De beschreven vaststelling
van Russische oorsprong in het artikel is niet in lijn met de vastgelegde oorsprongsregels
in het Douanewetboek.

Vraag 8

Hoe kan ook deze praktijk worden aangepakt als Nederland dan wel de EU tot een formele
boycot van Russische olie overgaat?

Antwoord 8

Tot op heden is er nog geen formele boycot van Russische olie door Nederland of de
EU. Het is nu niet aan de orde om in te gaan op de uitvoering van maatregelen die
nog niet genomen zijn.

Vraag 9

Bent u bereid, om net als Polen en de Baltische Staten over te gaan tot een boycot
van Russische olie en daarbij bijmengpraktijken ook aan te pakken?

Antwoord 9

De oorlog in Oekraïne maakt glashelder dat de EU haar afhankelijkheid van fossiele
energie uit Rusland zo snel mogelijk moet afbouwen. Uw Kamer wordt – conform de motie
van de leden Klaver c.s. over een concreet afbouwplan inclusief tijdpad van Russische
olie, gas en kolen (Kamerstuk 36 045 nr. 48) – eind deze maand middels een Kamerbrief van Minister voor Klimaat en Energie verder
geïnformeerd over een Nederlands afbouwplan voor Russische energie (kolen, olie en
gas).

Nederland pleit ervoor om verdere EU-sanctiemaatregelen tegen Rusland voor te bereiden,
inclusief op het terrein van olie. Het kabinet bestudeert potentiële maatregelen ter
beperking van de import van Russische olie en treedt hierover in overleg met andere
lidstaten, de Europese Commissie en de sector. Bij het voorbereiden van aanvullende
sancties, is het belangrijk om rekening te houden met de energieleveringszekerheid
en de EU-eenheid.

Vraag 10

Kunt u deze vragen met spoed beantwoorden en uiterlijk binnen 2 weken beantwoorden?

Antwoord 10

Het is toch mijn grote spijt niet gelukt om deze antwoorden binnen de gevraagde termijn
te beantwoorden.