Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over de aanzwellende protesten in Iran na de dood van de vrouw Mahsa Amini

Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 11 oktober 2022).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van de toenemende protesten in Iran naar aanleiding van de dood
van de Iraanse vrouw Mahsa Amini na haar gewelddadige arrestatie door de religieuze
politie?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe oordeelt u over de dubieuze omstandigheden rondom de dood van de vrouw en het
handelen van de religieuze politie hierbij?

Antwoord 2

Ik heb de Iraanse autoriteiten opgeroepen om een gedegen en onpartijdig onderzoek
in te stellen naar de dood van Mahsa Amini. Deze boodschap heb ik gedeeld in gesprek
met de Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken tijdens de AVVN in New York en sindsdien
ook publiekelijk herhaald. Diezelfde boodschap is tevens in heldere bewoordingen kenbaar
gemaakt in gesprekken op hoog-ambtelijk niveau met de Iraanse Ambassadeur in Den Haag
als ook door de Nederlandse Ambassadeur in Iran in zijn gesprekken met de Iraanse
autoriteiten aldaar. Ook heeft Nederland hiervoor gepleit in multilateraal verband,
waaronder in de VN-Mensenrechtenraad.

De uitkomsten van een eerste Iraanse onderzoek zijn afgelopen vrijdag gepubliceerd,
waarin geconcludeerd werd dat Mahsa Amini zou zijn overleden aan onderliggende medische
klachten. Haar familie heeft aangegeven dat de uitkomsten van dat onderzoek niet aansluiten
bij de zichtbare verwondingen op het lichaam van Mahsa Amini. Dit roept kritische
vragen op over de onpartijdigheid van het uitgevoerde onderzoek. Nederland blijft
de Iraanse autoriteiten dan ook onverminderd oproepen tot een gedegen en onpartijdig
onderzoek naar de dood van Mahsa Amini.

Conform motie van het lid Kuzu c.s. (Kenmerk 21 501-20 nr. 1833, aangenomen op 6 oktober 2022) zal ik dit pleidooi tevens nogmaals herhalen bij de
aanstaande Raad Buitenlandse Zaken van 17 oktober 2022.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat deze protesten eigenlijk gaan over een veel breder ongenoegen
van burgers over de politieke en economische situatie van het land?

Antwoord 3

De protesten lijken zich te richten op zowel de repressie als ook de slechte economische
situatie van het land. Het is van fundamenteel belang dat de Iraanse bevolking het
recht heeft om vreedzaam te protesteren, ongeacht de aanleiding of beweegredenen.
Burgers hebben immers het recht om te demonstreren voor vrouwenrechten en andere mensenrechten.

Vraag 4

Bent u op de hoogte van het feit dat de Duitse Minister van Buitenlandse Zaken zich
heeft uitgesproken over de omstandigheden van de dood van de Iraanse vrouw en een
oproep heeft gedaan aan de Iraanse overheid om gehoor te geven aan de protesten?2

Antwoord 4

Ja.

Vraag 5

Bent u bereid namens Nederland ook een dergelijk signaal af te geven en een oproep
te doen aan Iran om gehoor te geven aan de protesten?

Antwoord 5

Nederland heeft reeds bij herhaling grote bezorgdheid uitgesproken richting de Iraanse
autoriteiten over de huidige situatie in Iran en het geweld van de Iraanse veiligheidsdiensten
bij de (pogingen tot) beëindiging van de vreedzame protesten sterk veroordeeld. Zo
heb ik de Iraanse autoriteiten opgeroepen om het recht op vreedzaam protest te respecteren.
In een gesprek met de Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken heb ik tevens benadrukt
dat vrouwenrechten mensenrechten zijn en gerespecteerd moeten worden, net als het
recht op vreedzaam protest. Deze boodschappen heb ik zelf publiekelijk herhaald en
zijn ook in heldere bewoordingen kenbaar gemaakt in gesprekken op hoog-ambtelijk niveau
met de Iraanse Ambassadeur in Den Haag als ook door de Nederlandse Ambassadeur in
Teheran in zijn gesprekken met de Iraanse autoriteiten aldaar. Nederland heeft hier
ook in een gezamenlijke verklaring aandacht voor gevraagd in de VN-Mensenrechtenraad.

Vraag 6

Welke overige mogelijkheden ziet u om de mensen die vechten voor hun vrijheid in Iran
te ondersteunen, bilateraal of via multilaterale overleggen?

Antwoord 6

Nederland heeft zich sterk uitgesproken over het recht op vreedzaam protest, zowel
in bilaterale gesprekken als ook in multilateraal verband. Nederland zet zich voorts
in voor het instellen van EU-Mensenrechtensancties – ook conform motie van de leden
Sjoerdsma en Agnes Mulder (Kenmerk 21 501-20 nr. 1826, aangenomen op 6 oktober 2022). Iran zal tevens worden besproken in de Raad Buitenlandse
Zaken op 17 oktober 2022, waarbij ik zal pleiten voor een gezamenlijke EU-verklaring
om mensenrechtenschendingen van de Iraanse autoriteiten te veroordelen.- conform motie
van het lid Kuzu c.s. (Kenmerk 21 501-20 nr. 1834, aangenomen op 6 oktober 2022).

Vraag 7

Zou u gezien de urgentie van deze zaak deze vragen zo spoedig mogelijk, en een voor
een willen beantwoorden?

Antwoord 7

De vragen zijn zo spoedig mogelijk en een voor een beantwoord.