Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Jasper van Dijk en Hammelburg over Nederlandse kennis over Australische oorlogsmisdaden in Uruzgan, Afghanistan

Antwoord van Minister Ollongren (Defensie) (ontvangen 10 oktober 2022).

Vraag 1

Hebt u kennisgenomen van het artikel in NRC waarin gesteld wordt dat Nederlandse militairen
al in 2010 wisten van een mogelijke Australische oorlogsmisdaad in Uruzgan, Afghanistan?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Is het juist dat een Special Report over dit voorval zoek is? Zo nee, wat zijn dan
de feiten?

Antwoord 2

Defensie zoekt nog naar een rapport dat volgens de melder zou zijn opgemaakt. De zoekslag
is nog niet voltooid. Op dit moment kan het bestaan van dit vermeende rapport niet
worden bevestigd.

Vraag 3

Herinnert u zich uw toezegging op 15 december 20202 om een inventarisatie uit te voeren om na te gaan of er «naar Nederlands oordeel
geen aanleiding is om betrokkenheid bij de misstanden van Australische speciale eenheden
aan te nemen»? Wat is de stand van zaken van deze inventarisatie? Wilt u deze inventarisatie
met de Kamer delen?

Antwoord 3

Ja.

De Kamer is op 19 mei 2021 geïnformeerd over de stand van zaken van de inventarisatie
naar Nederlandse betrokkenheid bij de geconstateerde misstanden onder Australische
speciale eenheden. Uit de inventarisatie zijn geen aanwijzingen van betrokkenheid
van Nederlandse militairen bij de misstanden van de Australische speciale eenheden
naar voren gekomen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2812). Dit komt overeen met Australische bevindingen uit 20203, waaruit blijkt dat er geen aanwijzingen zijn van Nederlandse betrokkenheid. Mocht
er bij het ordenen van de archieven nieuwe, relevante informatie naar boven komen,
zal de Kamer daarover worden geïnformeerd.

Vraag 4

Wat is de stand van het onderzoek naar een binnengekomen mededeling?

Antwoord 4

Eerdere digitale zoekslagen en gesprekken met direct betrokkenen hebben niet geleid
tot de vondst van het vermeende rapport. Voor vervolgacties verwijs ik u graag naar
het «Actieplan missie-archieven Afghanistan»4 dat gelijktijdig aan uw Kamer is aangeboden.

Vraag 5

Is het juist te concluderen dat deze kennis niet is gedeeld met Australische onderzoekers
die in Nederland zeker vier mensen hebben gesproken over hun kennis van de feiten?
Zo nee, wat hebben zij aan de Australische onderzoekers meegedeeld?

Antwoord 5

Defensie heeft destijds haar medewerking verleend aan het Australische onderzoek,
maar is niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de inhoud ervan. Inmiddels
heeft recent contact met Australië5 geleid tot het opstarten van een onderzoek naar deze zaak.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat Nederland altijd medewerking moet verlenen aan onderzoek
naar (mogelijke) oorlogsmisdaden?

Antwoord 6

Ja, met inachtneming van de kaders voor internationale rechtshulp in strafzaken.

Vraag 7

In welke mate vindt u dat de Kamer proactief geïnformeerd moet worden als er mogelijk
sprake is van oorlogsmisdaden waar de Nederlandse krijgsmacht van op de hoogte was?

Antwoord 7

Voor Nederland staat naleving van het humanitair oorlogsrecht centraal en dit beperkt
zich niet alleen tot het eigen militaire optreden. Daarom moeten meldingen over mogelijke
schendingen hiervan, ook door een partnerland, altijd serieus worden onderzocht. Hierbij
is van belang dat er duidelijkheid bestaat over het rapport om te voorkomen dat partijen
ten onrechte worden beschuldigd.