Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Minhas over het artikel 'Nederlands datacenter Microsoft verbruikte vier keer meer water dan gedacht'

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 26 september
2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3862.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nederlands datacenter Microsoft verbruikte vier keer
meer water dan gedacht»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het bericht dat het het datacenter van Microsoft ruim vier keer
zoveel drinkwater verbruikt dan eerder werd genoemd door de gemeente?

Antwoord 2

Het is niet wenselijk dat datacenters drinkwater, geleverd door een drinkwaterbedrijf,
gebruiken om te koelen. Met de verwachte bevolkingsgroei en de toenemende vraag naar
drinkwater, en mede in het licht van de klimaatverandering, is het belangrijk om het
juiste water voor het juiste gebruik te bestemmen. Dit laagwaardig gebruik van drinkwater
past daar niet in. Dat geldt voor alle watergebruikers, ook voor de informatie- en
communicatiesector, waartoe de datacenters behoren.

Over het drinkwatergebruik van individuele bedrijven wordt door het betrokken drinkwaterbedrijf
(PWN) geen informatie verstrekt. Wel is eerder, in antwoord op eerdere Kamervragen
van het lid Van Dijk, aan de Kamer gemeld dat uit gegevens van PWN blijkt dat 0,6%
van de totale hoeveelheid drinkwater in het gehele voorzieningsgebied (650.000 m3/jaar in 2020) wordt gebruikt als koeling door verschillende bedrijven (waaronder
datacenters).2

De afweging of een datacenter voor het watergebruik aangesloten moet worden op het
drinkwaternet ligt bij het drinkwaterbedrijf. Een drinkwaterbedrijf kan hierbij de
gevraagde aansluiting of levering weigeren op basis van zijn algemene voorwaarden.
PWN geeft daarbij aan dat zij als uitgangspunt hebben om in de toekomst geen grote
hoeveelheden drinkwater te leveren als dat voor het gebruik niet passend is. De aansluit-
en leveringsplicht uit de Drinkwaterwet geldt namenlijk niet voor drinkwater als dat
water niet is bestemd om te worden gebruikt als drinkwater.

Vraag 3

Klopt het dat het betreffende datacenter alleen waterkoeling gebruikt bij een temperatuur
hoger dan 24 graden Celsius? Indien ja, hoeveel hoger verwacht u dat het drinkwaterverbruik
over 2022 en de komende jaren zal uitvallen?

Antwoord 3

Ja, het betreffende datacenter wordt primair met lucht gekoeld. Bij temperaturen boven
de 25 graden Celsius is die lucht te warm en is aanvullend (drink)water nodig voor
de koeling van de servers. PWN onderzoekt of er alternatieven zijn voor de watervraag
waar niet direct drinkwaterkwaliteit benodigd is.

De verwachting is dat het totale drinkwaterverbruik door huishoudens en bedrijven
samen de komende jaren zal stijgen. Verwezen wordt naar de prognose van VEWIN hierover.3

Vraag 4

Hoe plaatst u het toegenomen drinkwaterverbruik door datacenters in het licht van
de toegenomen droogte en uw eerdere oproep aan burgers om minder drinkwater te gebruiken?

Antwoord 4

Zoals beschreven in de Beleidsnota Drinkwater 2021–2026 is de inzet om, net als bij
burgers, het bewust en zuinig drinkwatergebruik door zakelijke gebruikers te stimuleren.
Het «juiste water voor het juiste gebruik» is het motto om zo laagwaardig gebruik
van drinkwater terug te dringen. Via de Implementatie en uitvoeringsagenda wordt daar,
samen met de partners, invulling aan gegeven.

Vraag 5

Weet u wat de consequenties voor het milieu zijn als datacenters gebruikt koelwater
lozen?

Antwoord 5

Het afvalwater kan niet zomaar worden geloosd. Hiervoor is een vergunning of een melding
nodig. Voor het lozen op oppervlaktewater is het waterschap of Rijkswaterstaat, namens
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de vergunningverlener. Voor lozen op
een riool is dit de Omgevingsdienst namens de gemeente of provincie. Bij de aanvraag
of melding wordt gekeken welke stoffen er in het te lozen water zitten, welke temperatuur
het water heeft en hoe groot het debiet is. Zo wordt beoordeeld of de kwaliteit van
het ontvangende water niet achteruit gaat. Als er stoffen in het afvalwater zitten
met concentraties die schadelijk zijn voor het ontvangende water zal de vergunninghouder
of melder maatregelen moeten nemen, bijvoorbeeld door het realiseren van een waterzuivering.
Als dat niet mogelijk is, zal geen vergunning kunnen worden verleend. Dit geldt ook
voor de koelwaterlozingen van een datacenter.

Vraag 6

Hoe is het drinkwaterverbruik van andere datacenters in Nederland? En is het drinkwaterverbruik
van andere datacenters ook hoger dan ingeschat?

Antwoord 6

Het CBS houdt de gegevens van drinkwaterverbruik van datacenters bij voor heel Nederland:
het drinkwaterverbruik van de sector «informatie en communicatie» (waar datacenters
onder vallen) was in de periode 2018–2020 steeds ongeveer 1 miljoen m3 per jaar. Dit is minder dan 0,1% van het totaal van drinkwaterverbruik in Nederland4. De statistieken over 2021, 2022 en verder zullen door de drinkwaterbedrijven en
het CBS nog worden verzameld.

Vraag 7

Klopt het dat datacenters makkelijk gebruik kunnen maken van een grijs watersysteem
en geen kostbaar drinkwater hoeven te gebruiken voor het koelen? Indien ja, bent u
bereid om het gebruik van drinkwater bij nieuw af te geven vergunningen voor datacenters
te verbieden?

Antwoord 7

Er lopen verschillende beleidstrajecten die ervoor kunnen zorgen dat (toekomstige)
datacenters minder of ander water gaan gebruiken. In de Beleidsnota Drinkwater 2021–2026
wordt ingezet op het juiste water voor het juiste gebruik en het circulair maken van
waterstromen. Dit moet tevens laagwaardig gebruik van drinkwater – zoals voor het
koelen van datacenters – tegengaan. In het Deltaprogramma Zoetwater wordt samen met
regio’s in maatregelen geïnvesteerd die gericht zijn op waterbesparing en hergebruik
van grijs water. Dit water kan ook voor koeling van datacenters worden gebruikt. De
vestiging van hyperscale datacentra, die veel ruimte, energie en water vragen, wordt
strikt gereguleerd en is op slechts op enkele plekken in Nederland nog mogelijk5.

Ten slotte is de branche ervan op de hoogte dat het gebruik van koelwater door datacenters
onder categorie 4 van de verdringingsreeks is opgenomen. Deze categorie kan tijdens
watertekorten als eerste worden afgekoppeld. De initiatiefnemer zal dus afhankelijk
van de lokale situatie op zoek moeten gaan naar een alternatief. Dit kan industriewater,
grijs water, regenwater of een WKO-installatie zijn.