Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Hijink over de financiële crisis bij het Ikazia ziekenhuis

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 13 september
2022).

Vraag 1

Hoe oordeelt over de financiële crisis bij het Ikazia ziekenhuis?1, 2

Antwoord 1

Het is altijd zorgelijk als een zorginstelling in financieel zwaar weer verkeert.

Het Ikazia ziekenhuis werkt momenteel aan een herstelplan samen met de stakeholders.
Het is nu niet aan mij om een oordeel te hebben over de financiële situatie. De Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) en ook de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) volgen de situatie
nauwgezet en informeren mij daar actief over.

Vraag 2

Met welke redenen heeft het Ikazia te weinig compensatie gekregen voor de covidkosten
over 2020? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 2

De NZa heeft mij laten weten dat het Ikazia ziekenhuis een beroep heeft gedaan op
de hardheidsclausule, dat is een extra compensatie naast de reguliere COVID-19 compensatieregelingen
tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Het moet dan gaan om bijzondere omstandigheden,
waardoor het ziekenhuis niet uit komt met de reguliere COVID-19 compensatieregelingen.

De Commissie Hardheidsclausule (hierna Commissie) beoordeelt of een ziekenhuis in
aanmerking komt voor extra financiële compensatie. De Commissie is een gedifferentieerde
commissie met afgevaardigden vanuit de zorgaanbieders en zorgverzekeraars. De Commissie
is ook een initiatief van deze voornoemde partijen.

Op de aanvraag van het Ikazia ziekenhuis heeft de Commissie besloten een gedeeltelijke
toekenning te geven voor de door zorgverzekeraars in de contracten van 2020 geaccommodeerde
groei die bij de oorspronkelijke vaststelling van de compensatie niet meegenomen kon
worden. Hiervoor heeft de Commissie gebruik gemaakt van een geobjectiveerde kwantificering
door een onafhankelijk bureau.

Vraag 3

Het resultaat van het Ikazia ziekenhuis werd vorig jaar onder andere negatief beïnvloed
door het hoge ziekteverzuim, maar ook door lage tarieven en tegenvallende volumeafspraken
met zorgverzekeraars, kunt u nagaan met welke redenen er lage tarieven zijn gehanteerd
en waarom de volumeafspraken met zorgverzekeraars tegenvielen?

Antwoord 3

De NZa heeft aangegeven dat het Ikazia ziekenhuis voorafgaand aan COVID-19, tijdens
de contractering voor het jaar 2020 met een aantal zorgverzekeraars een volumevrij
contract heeft afgesloten waarin groei mogelijk is tegen een lager tarief. Dit was
destijds op basis van de verwachte groei een logische keus, maar heeft verkeerd uitgepakt
gezien de onverwachte intrede van COVID-19 en de daardoor uitgebleven groei. De Commissie
Hardheidsclausule heeft in de extra toekenning voor 2020 gecompenseerd voor de in
de contracten geaccommodeerde groei.

Vraag 4

Welke andere ziekenhuizen hebben ook financiële problemen door tegenvallende coronacompensatie
en afspraken met zorgverzekeraars? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 4

Bij de NZa zijn er geen andere ziekenhuizen bekend die financiële problemen hebben
mede vanwege een nadelig besluit door de Commissie. De situatie bij het Ikazia ziekenhuis
lijkt daarmee een unieke situatie. Er zijn andere ziekenhuizen die voor de Commissie
zijn gekomen omdat ze het oneens zijn met de toekenning, maar hier is geen sprake
van financiële problemen zoals het Ikazia ziekenhuis die nu kent. Er zijn bij de NZa
ook geen ziekenhuizen bekend waarbij door afspraken met zorgverzekeraars financiële
problemen zijn ontstaan.

Vraag 5

Welke consequenties heeft het voorgenomen besluit van de ING om het rekening- courantkrediet
en de lening per 1 oktober stop te zetten en het voorgenomen besluit van zorgverzekeraars
om tijdelijke financiële ondersteuning per 1 oktober te stoppen? Kunt u uw antwoord
toelichten?

Antwoord 5

De NZa geeft aan dat als zorgverzekeraars en de banken per 1 oktober 2022 de financiering
stopzetten er sprake zal zijn van een faillissement. De NZa heeft daarom nauw contact
met zorgverzekeraar Zilveren Kruis (als representant namens de andere zorgverzekeraars)
over een oplossing voor de liquiditeit vanaf 1 oktober. De banken en zorgverzekeraars
zijn in gesprek met het Ikazia ziekenhuis en werken nauw samen aan een plan voor de
toekomst. Op basis van de huidige berichten hieromtrent verwacht de NZa dat de financiering
niet per 1 oktober stopgezet zal worden. De verwachting is dat partijen hierover begin
september met een gezamenlijk standpunt naar buiten treden.

Vraag 6

Wilt u informeren welke bezuinigingen het Ikazia ziekenhuis voornemens is in te stellen
en de Kamer hierover informeren?

Antwoord 6

Momenteel werkt het Ikazia ziekenhuis samen met zorgverzekeraars en banken aan een
gezamenlijk herstelplan. Op de korte termijn hopen zij te kunnen bezuinigen door verzuimreductie
en een efficiëntere planning. Daarnaast worden investeringen uitgesteld. Ook wordt
er aan zorgverzekeraars gevraagd om een deel van het verwachte verlies te compenseren.

Een extern bureau is ingeschakeld door het Ikazia ziekenhuis om naast deze korte termijn
oplossingen, ook te kijken naar mogelijkheden die meer toekomstbestendig zijn, zoals
betere samenwerking in de regio. In september zal hierover meer duidelijkheid komen.
Wanneer nodig zal ik uw Kamer hierover informeren.

Vraag 7

Op welke wijze wordt de kwaliteit van zorg en de patiëntveiligheid geborgd met de
huidige financiële verliezen van het Ikazia ziekenhuis? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 7

De raad van bestuur van het Ikazia ziekenhuis heeft zicht op de mogelijke risico’s
voor kwaliteit en veiligheid van zorg en treft indien nodig maatregelen. De IGJ ziet
hier op toe. De financiële situatie van het Ikazia ziekenhuis heeft op dit moment
geen gevolgen voor de kwaliteit en veiligheid van zorg, heeft de IGJ mij laten weten.

Vraag 8

Hebben de financiële verliezen consequenties voor het personeel in het Ikazia ziekenhuis?
Kunt u ervoor zorgen dat zorgverleners hun baan behouden bij eventuele bezuinigingsrondes?
Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 8

Aan een herstelplan wordt nog gewerkt en daar ken ik de inhoud niet van, maar ik ga
ervan uit dat het Ikazia ziekenhuis dit uiterst zorgvuldig zal doen. Daarbij volgen
zowel de NZa en de IGJ de situatie nauwgezet en houd ik via hen vinger aan de pols.

Vraag 9

Welke maatregelen kunt en/of gaat u treffen om te voorkomen dat het Ikazia ziekenhuis
omvalt? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 9

Wanneer de continuïteit van zorg in het geding is geldt het continuïteitsbeleid (dat
ook aan de Tweede Kamer is gemeld)3, waarbij in de eerste plaats de zorgaanbieder en zorgverzekeraars de verantwoordelijkheid
hebben om de problemen die mogelijk leiden tot discontinuïteit van zorg op te lossen.
De zorgverzekeraar heeft hierbij een zorgplicht in de richting van de verzekerden
om te zorgen voor goede en passende zorg en continuïteit van zorg. De NZa en de IGJ
houden daarbij toezicht op de situatie vanuit het oogpunt van deze zorgplicht en de
kwaliteit van zorg.

Het beleid is gericht op continuïteit van zorg en niet op continuïteit van een zorgaanbieder.
Hoe vervelend het ook is voor alle betrokkenen, een ziekenhuis is een private instelling
en kan failliet gaan. Wat wel helder is, is dat ongecontroleerde faillissementen,
welke tot chaotische situaties leiden, voorkomen moeten worden. Het Ministerie van
VWS, de NZa, de IGJ en zorgverzekeraars hebben de afgelopen tijd veel stappen gezet
om zo’n situatie in de toekomst te voorkomen. Zo is het systeem van vroegsignalering,
dat via de toezichthouders NZa en IGJ loopt, versterkt. We zien het nu eerder als
een belangrijke zorgaanbieder, zoals een ziekenhuis, in financiële problemen komt.
En eerder zien betekent, indien nodig, eerder handelen, met het oog op de continuïteit
van zorg voor patiënten.

Dat betekent niet dat we een zorgaanbieder in financiële problemen koste wat kost
overeind zullen houden. Het kan ook betekenen, dat de zorg op een gecontroleerde manier
wordt overgedragen aan een andere instelling. Zoals uit eerdere antwoorden blijkt
is dit op dit moment niet aan de orde bij het Ikazia ziekenhuis.

Vraag 10

Welke lessen zijn te trekken over de wijze waarop de covidkosten voor ziekenhuizen
zijn geregeld, maar ook de problemen die ziekenhuizen ervaren met afspraken met zorgverzekeraars?
Wilt u uw analyse hierop geven?

Antwoord 10

Allereerst wil ik benoemen dat vanaf het moment dat de corona pandemie uitbrak er
door verschillende partijen onder hoge druk en met man en macht gewerkt is om de continuïteit
van zorg zo goed mogelijk te waarborgen. De regelingen die zorgverzekeraars en ziekenhuizen
hebben getroffen voor de omgang met COVID-kosten in 2020, en in aangepaste vorm in
2021 en 2022, hebben daar zeker ook in grote mate aan bijgedragen. Ik ben ziekenhuizen
en zorgverzekeraars erkentelijk voor hun inspanningen.

Ik vind het niet passend om als Minister van VWS hieruit lessen te trekken. Het gaat
immers om regelingen tussen private partijen, namelijk zorgverzekeraars en ziekenhuizen.
Uiteraard staan binnen het Ministerie van VWS wel de algemene lessons learned rondom
COVID-19 op de agenda als het gaat om de organisatie en inrichting van COVID-zorg;
regie en sturing in crisistijd en bijbehorende (crisis)financiering.