Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Inge van Dijk over het bericht ‘De Kamer van Koophandel moet meer doen aan fraudebestrijding’

Antwoord van Minister Kaag (Financiën) (ontvangen 31 augustus 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «De Kamer van Koophandel moet meer doen aan fraudebestrijding»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

In hoeverre kan het feit dat op één adres heel veel bedrijven zijn ingeschreven bij
de Kamer van Koophandel een indicatie zijn dat sprake is van illegale trustdienstverlening?

Antwoord 2

Het enkel beroeps- of bedrijfsmatig een (post)adres ter beschikking stellen (domicilieverlening)
zonder aanvullende werkzaamheden is geen trustdienst als geregeld in de Wet toezicht
trustkantoren 2018 (Wtt 2018). Domicilieverlening valt wel onder de Wet ter voorkoming
van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Domicilieverleners zijn zodoende
poortwachters in het kader van de Wwft en moeten aan de eisen in de Wwft voldoen.
Bureau Toezicht Wwft (BTWwft) van de Belastingdienst houdt toezicht op domicilieverleners.

Als naast het beschikbaar stellen van een post- of bezoekadres er bepaalde aanvullende
werkzaamheden worden verleend zoals opgenomen in de Wtt 2018, is sprake van een trustdienst
(de zogenoemde trustdienst «domicilie plus»). Deze aanvullende werkzaamheden zijn
vaak administratief van aard, zoals het verzorgen van belastingaangiften of het verrichten
van werkzaamheden in verband met het opstellen, beoordelen of controleren van de jaarrekening.2 Het beroeps- of bedrijfsmatig verlenen van trustdiensten, waaronder de trustdienst
domicilie plus, is in Nederland alleen toegestaan wanneer hiertoe een vergunning is
verleend door de Nederlandsche Bank (DNB). Uit het onderzoek naar illegale trustdienstverlening
van SEO Economisch Onderzoek bleek dat er domicilieverleners zijn die zich schuldig
maken aan illegale trustdienstverlening.3 Uit de toezichtspraktijk en uit voorgenoemd onderzoek blijkt dat het voorkomt dat
er ondernemingen zijn die bovenop het verlenen van een (post)adres aanvullende werkzaamheden
verlenen zonder over een trustvergunning te beschikken: dit kwalificeert als illegale
trustdienstverlening.

De constatering dat op één adres heel veel bedrijven staan ingeschreven kan een aanleiding
zijn voor onderzoek naar illegale trustdienstverlening, maar vormt niet per se een
indicatie daarvan. Immers, een veelvoud aan bedrijven ingeschreven op een adres kan
kwalificeren als domicilieverlening: waarvoor geen vergunning of registratie is vereist,
maar waarbij men zich wel dient te houden aan de eisen in de Wwft, zoals cliëntenonderzoek
en de meldingsplicht van ongebruikelijke transacties. Een toenemend aantal eenmanszaken
waarvan het woonadres zou samenvallen met het adres van de onderneming maakt om privacy-redenen
gebruik van de diensten van domicilieverleners. Daarnaast zijn er verschillende andere
redenen waarom op één adres een groot aantal bedrijven staat ingeschreven, zo kan
er sprake zijn van een bedrijfsverzamelgebouw waar daadwerkelijk een groot aantal
bedrijven is gevestigd, of kan het gaan om het adres van een groot concern met meerdere
dochterondernemingen (zo gebruiken grote projectontwikkelaars soms per project een
afzonderlijke B.V.).

Vraag 3

Houdt de Kamer van Koophandel systematisch bij hoeveel bedrijven staan ingeschreven
op één adres? Zo ja, wordt deze informatie gedeeld met toezichthouders en opsporingsinstanties?

Antwoord 3

De Kamer van Koophandel (KVK) houdt niet systematisch bij hoeveel bedrijven er staan
ingeschreven op één adres. Deze gegevens kunnen wel uit het Handelsregister worden
gehaald. De informatie in het Handelsregister is overwegend openbaar. Daarnaast hebben
bevoegde autoriteiten ook toegang tot bepaalde niet openbare data. Zo beschikt de
Belastingdienst over een Bronkopie van het Handelsregister. BTWwft kan als toezichthouder
op domicilieverleners zoekslagen laten maken waarbij een deel van de gegevens van
de KvK kan worden gecombineerd met gegevens uit andere bronnen zoals het Basisregistratie
Adressen en Gebouwen register (BAG register of kadaster).

Vraag 4, 5 en 6

Wordt op dit moment door De Nederlandsche Bank (DNB) gebruik gemaakt van dergelijke
data van bijvoorbeeld de Kamer van Koophandel om onderzoek te doen naar illegale trustdienstverlening?

Klopt het dat DNB alleen onderzoek doet naar illegale trustdienstverlening op basis
van meldingen?

Is DNB voldoende toegerust om te handhaven op illegale trustdienstverlening?

Antwoord 4, 5 en 6

DNB heeft als bevoegde autoriteit toegang tot de gegevens in het Handelsregister waaronder
de besloten gegevens. DNB houdt alleen toezicht op trustkantoren en houdt geen toezicht
op domicilieverleners. Dit laatste wordt gedaan door BTWwft. Door gegevens van de
KvK te combineren met gegevens uit het Basisregistratie Adressen en Gebouwen register
(BAG register of kadaster) krijgt BTWwft inzicht op welke adressen domicilieverleners
actief zouden kunnen zijn en kan zij haar controles hierop inrichten.

DNB handhaaft overwegend op basis van signalen van illegale trustdienstverlening die
zij ontvangt. Het aantal signalen dat DNB ontvangt van illegale trustdienstverlening
is de afgelopen jaren toegenomen. Tevens zoekt DNB samenwerking met verschillende
ketenpartners om de informatie over illegaliteit breder te delen en te verbeteren.
DNB spreekt hierover met onder meer de Belastingdienst, de FIOD, het Openbaar Ministerie
en de collega-toezichthouders van de Belastingdienst zoals BTWwft. Belangrijk te vermelden
is dat handhaven op basis van signalen resultaat oplevert: in 2021 heeft DNB twintig
onderzoeken naar illegale trustdienstverleners opgestart. In tien gevallen leidde
het onderzoek tot de conclusie dat sprake was van illegale dienstverlening en is deze
beëindigd. Daarnaast heeft DNB in 2021 een bestuurlijke boete en een last onder dwangsom
opgelegd aan illegale trustdienstverleners. Deze formele maatregelen hadden betrekking
op signalen die DNB voor 2021 ontvangen heeft. Het proactief optreden, zonder signalen,
tegen illegale trustdienstverlening doet DNB op beperkte schaal. Een voorbeeld hiervan
is het project illegale trustdienstverlening van het Financieel Expertise Centrum,
waarin DNB participeert. Van belang is dat het toezicht risicogebaseerd, doelmatig
en kostenefficiënt plaatsvindt, waarbij de aandacht voor illegalen in verhouding staat
tot de toezichtactiviteiten op vergunninghoudende partijen.

DNB geeft aan voldoende toegerust te zijn om het toezicht op trustkantoren risicogebaseerd
uit te voeren: toezichtcapaciteit wordt ingezet waar de hoogste integriteitsrisico’s
worden gesignaleerd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van diverse data uit verschillende
bronnen om zo tot een goede afweging in het toezicht te komen. DNB heeft een afdeling
toezicht financiële criminaliteit waarbij één team van 10 fte zich specifiek bezighoudt
met trustkantoren. Daarnaast beschikt DNB over een team dat zich toelegt op de handhaving
van illegale marktpartijen, waaronder illegale trustdienstverleners. Verder heeft
DNB verschillende afdelingen die ondersteunen bij het toezicht op de trustsector zoals
de afdelingen juridische zaken, expertisecentrum handhaving en markttoegang en toetsingen.

Vraag 7, 8 en 9

Ziet u een signalerende rol weggelegd voor de Kamer van Koophandel bij het bestrijden
van illegale trustdienstverlening, maar ook breder bij de bestrijding van fraude en
witwassen? Is de Kamer van Koophandel hier voldoende voor toegerust?

Bent u bereid om te onderzoeken hoe relevante data van de Kamer van Koophandel kunnen
worden ontsloten voor bevoegde instanties om op te treden tegen bijvoorbeeld illegale
trustdienstverlening?

Hoe kunt u de Kamer van Koophandel ondersteunen om deze signalerende rol te versterken?

Antwoord 7, 8 en 9

De KVK levert met het beheer van het Handelsregister een bijdrage aan de handhaving
door de overheid. De KVK heeft echter geen zelfstandige signalerende rol aangezien
de KVK geen toezichthouder is. Het toezicht op domicilieverleners is belegd bij BTWwft.
BTWwft heeft als onderdeel van de Belastingdienst toegang heeft tot bepaalde informatie
van de KVK. Ook heeft de toezichthouder op trustdienstverleners, DNB, via een datakoppeling
toegang tot de gegevens in het Handelsregister. Hetzelfde geldt voor andere bevoegde
autoriteiten, waaronder de opsporingsautoriteiten.

In de brief aan uw Kamer inzake het onderzoek naar illegale trustdienstverlening zijn
zes aanvullende maatregelen aangekondigd waaronder onderzoek naar een registratieplicht
voor domicilieverleners.4 De mogelijkheid is onderzocht of een registratieplicht voor domicilieverleners is
in te richten op basis van het Handelsregister om zo scherp in beeld te krijgen welke
partijen daadwerkelijk enkel een adres aanbieden (domicilieverleners) en welke partijen
feitelijk trustdiensten verlenen (domicilieverlening en aanvullende werkzaamheden).
In de praktijk is dit moeilijk. Verkend is of gebruik gemaakt kan worden van de SBI-codes
in het Handelsregister waarmee bedrijfsactiviteiten worden gedefinieerd. Dit is een
getal van vier of vijf cijfers die de activiteit van een onderneming classificeert.
De SBI-code wordt uitgegeven door het Centraal Bureau voor de Statistiek en afgestemd
met de Europees NACE-codes: het Europese equivalent van SBI-codes. Momenteel bestaat
er geen SBI-code voor domicilieverlening. Het introduceren van een nieuwe SBI-code
voor domicilieverlening moet in afstemming gebeuren met het Europese equivalent en
betekent een traject van rond de vier jaar. Daarbij geldt dat de juridische entiteit
alsdan bij oprichting nog zelf zal moeten aangeven welke SBI-code op diens organisatie
van toepassing is. Er gaan dan nog jaren overheen om uiteindelijk een betrouwbaar
beeld te kunnen krijgen op grond van een bevraging van het Handelsregister.

Ten aanzien van het bestrijden van fraude en witwassen geldt dat de KVK hier geen
zelfstandige rol in heeft. Tegelijkertijd is het Handelsregister van de KVK, waar
het register met gegevens van uiteindelijk belanghebbenden (UBO-register) eveneens
deel van uitmaakt, wel een belangrijke bron van informatie voor bevoegde autoriteiten,
meldingsplichtige instellingen en andere partijen, zoals bijvoorbeeld onderzoeksjournalisten.
Deze partijen gebruiken de informatie vanuit hun respectievelijke rol in het voorkomen
van witwassen en financieren van terrorisme en het aanpakken van misstanden. De informatie
in het Handelsregister, waaronder de UBO-informatie, is in dat kader openbaar, wat
breed maatschappelijk onderzoek mogelijk maakt. Bepaalde privacygevoelige gegevens
zoals het BSN en het adres van UBO’s zijn echter niet openbaar, en zijn enkel in te
zien voor bevoegde autoriteiten.

Vraag 10

Wat is de status van het onderzoek naar de toekomst van de trustsector?

Antwoord 10

Het onderzoek is inmiddels opgeleverd. Ik zal het onderzoek inclusief mijn appreciatie
op korte termijn aan uw Kamer sturen.