Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Piri over het bericht ‘Moroccan authorities accused of trying to cover up Melilla deaths’

Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 augustus 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Moroccan authorities accused of trying to cover up
Melilla deaths»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op deze vreselijke gebeurtenissen waarbij tientallen mensen om het
leven zijn gekomen?

Antwoord 2

De gebeurtenissen in Melilla vind ik verschrikkelijk. Ik sluit mij aan bij de uitspraken
van Commissaris Johansson hierover die de situatie verontrustend noemt. Er zijn migranten
overleden en gewond geraakt. Eveneens zijn er veel gewonden gevallen bij grenswachten,
aan zowel de Marokkaanse als de Spaanse kant. Het is tevens zorgwekkend dat hier sprake
is van een gewelddadige bestorming van de grens, die georganiseerd lijkt te zijn met
betrokkenheid van mensensmokkelaars. De Europese Unie werkt met Marokko samen aan
grensmanagement en het bestrijden van mensensmokkel. Marokko is hierin een belangrijke
partner. Het verdedigen en bewaken van de grenzen dient te worden uitgevoerd conform
de geldende Europese en internationale wet- en regelgeving. Deze samenwerking richt
zich daarom mede op het toepassen en respecteren van mensenrechten en het beschermen
van migranten.

Vraag 3

Hoeveel mensen zijn er volgens uw informatie precies omgekomen bij hun poging Melilla
te bereiken?

Antwoord 3

Volgens officiële berichtgeving van de Marokkaanse autoriteiten zijn er 23 mensen
omgekomen bij de bestorming van het hekwerk op 24 juni.

Vraag 4

Bent u het eens dat de bewering van de «Moroccan human rights association» dat lichamen
door de Marokkaanse autoriteiten worden begraven zonder dat deze geïdentificeerd of
onderzocht zijn, onderzocht moet worden? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 4

Het kabinet beschikt niet over eigenstandige informatie die deze berichten bevestigt.
Het kabinet acht onderzoek naar de doodsoorzaak van slachtoffers van evident belang
evenals het vaststellen van de identiteit van de slachtoffers. De Marokkaanse Nationale
Mensenrechtenraad (CNDH) heeft op basis van initieel onderzoek geconcludeerd dat er
geen lichamen zijn begraven zonder te zijn onderzocht.

Vraag 5

Bent u bereid om zich achter het verzoek van Moussa Faki Mahamat, hoofd van de Afrikaanse
Unie, te scharen voor een onafhankelijk onderzoek? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
vindt u dat dit onderzoek eruit moet zien?

Antwoord 5

Zowel de Afrikaanse Unie als de VN hebben opgeroepen tot een onderzoek. De Spaanse
autoriteiten hebben inmiddels laten weten dat het Spaanse Openbaar Ministerie en de
Spaanse Ombudsman een onderzoek zijn gestart. Marokko heeft de Nationale Mensenrechtenraad
(CNDH) gevraagd een missie te sturen voor een onderzoek, waarvan de eerste bevindingen
inmiddels zijn gedeeld. Nederland verwelkomt deze stappen en wacht de uitkomst van
deze onderzoeken af.

Vraag 6

Bent u bereid om met uw Marokkaanse collega in contact te treden om het excessieve
geweld te veroordelen en aan te dringen op een onafhankelijk onderzoek? Zo ja, op
welke termijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

In recente gesprekken met de Marokkaanse autoriteiten zijn ook de gebeurtenissen in
Melilla aan de orde gekomen. Nederland heeft, aangegeven het zeer te betreuren dat
bij deze bestorming zoveel slachtoffers zijn gevallen. Marokaanse autoriteiten lieten
weten dit ook de betreuren. Marokko heeft de Nationale Mensenrechtenraad (CNDH) gevraagd
een missie te sturen voor een onderzoek. De eerste bevindingen zijn inmiddels gedeeld.
Wij wachten de resultaten van het volledige onderzoek af.

Vraag 7

Kunt u duidelijkheid verstrekken over de rol van de Spaanse autoriteiten of het Europese
agentschap Frontex bij de vreselijke gebeurtenissen?

Antwoord 7

Op dit moment beschikt het kabinet niet over informatie over wat zich precies heeft
afgespeeld tijdens de tragische gebeurtenissen op 24 juni, en op welke manier de Spaanse
autoriteiten of Frontex daarbij betrokken waren. Het Spaanse Openbaar Ministerie en
de Spaanse Ombudsman zijn een onderzoek gestart. Ik vertrouw erop dat dit onderzoek
meer duidelijkheid zal verstrekken over de gebeurtenissen in Melilla.

Vraag 8

Welke voorwaarden worden er gesteld aan EU-fondsen aan Marokko voor projecten op het
gebied van migratie? Kunt u uitsluiten of het buitensporige optreden van de Marokkaanse
autoriteiten direct of indirect daarmee gefinancierd is?

Antwoord 8

De EU werkt nauw samen met Marokko op het gebied van grensbeheer. Marokko is een belangrijke
en strategische partner als het gaat om het tegengaan van irreguliere migratie en
het bewaken van de buitengrenzen. Op 8 juli jl. kwamen de Europese Commissie en Marokko
overeen hun partnerschap te hernieuwen. Dit partnerschap is gericht op bestrijding
van mensensmokkelnetwerken, met name na de opkomst van nieuwe, gewelddadige methoden
die door dergelijke criminele netwerken worden toegepast.

Momenteel lopen er in Marokko projecten op het gebied van migratie die grotendeels
zijn gefinancierd uit het EU Emergency Trust Fund for Africa. Het betreft hier met name steun voor grensbeheer en het tegengaan van mensenhandel
en -smokkel. De EU draagt bij in de vorm van begrotingssteun en andere vormen van
financiële en in natura steun.2 In de algemene voorwaarden die de EU stelt aan het verstrekken van begrotingssteun
is opgenomen dat overheden EU fundamentele waarden op het gebied van mensenrechten,
democratie en de rechtsstaat moeten naleven.3 Voor wat betreft de programma’s onder het EUTF die toezien op geïntegreerd grensbeheer,
is respect voor mensenrechten ook expliciet opgenomen in de doelstellingen. Programma’s
uit het EUTF worden doorlopend onderworpen aan monitoring en evaluatie door implementerende
partners, de EU-delegatie ter plaatse en onafhankelijke experts. Programma’s voor
begrotingssteun worden daarnaast, net zoals alle ontwikkelingsprojecten met derde
landen, geëvalueerd door middel van audits door de Europese Rekenkamer.

Vraag 9

Bent u op de hoogte van de structurele mishandelingen van mensen door de Marokkaanse
autoriteiten in vluchtelingenkampen in de omgeving van Melilla?4 Bent u bereid dit ook aan te kaarten bij uw Marokkaanse collega?

Antwoord 9

Ik ben bekend met deze berichten uit de media. Ik beschik niet over eigenstandige
informatie die deze aantijgingen bevestigen. Het is bekend dat er irreguliere migranten
verblijven in de bossen rond Nador. Het beschermen van migranten voor criminele netwerken
is onderdeel van de dialoog tussen de EU en Marokko en onderdeel van de EU inzet in
Marokko.