Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Slootweg over het bericht ‘Fastfood rondom scholen neemt sterk toe.’

Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
8 juli 2022).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de resultaten van het data-onderzoek van journalistiek onderzoeksplatform
Pointer, waaruit blijkt dat alleen al in het afgelopen decennium het aantal fastfoodlocaties
binnen vijf minuten lopen van scholen met veertig procent is gestegen?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat de opkomst van ongezond eten in de buurt van jongvolwassenen
problematisch is, omdat dit bijdraagt aan het oplopende overgewicht en ziektes als
diabetes type 2, hart- en vaatziekten en kanker? Bent u het er tevens mee eens dat
je niet meer kan spreken van een eigen keuze als je als jongere op elke straathoek
wordt verleid om ongezond te eten?

Antwoord 2

Ik deel de mening dat de opkomst van ongezond eten in de buurt van jongvolwassenen
problematisch is. Een groot aanbod van ongezond voeding maakt het lastiger om de gezonde
keuze te maken. Hoewel overgewicht en ziektes als diabetes meerdere oorzaken kennen,
heeft ongezond aanbod inderdaad een aandeel in de toename van overgewicht en gerelateerde
ziektelast.

Vraag 3

Hoe verklaart u dat het fastfoodaanbod het sterkst groeit rond scholen met veel achterstandsleerlingen?
Deelt u de mening dat dit zeer onwenselijk is, aangezien hiermee gezondheidsachterstanden
alleen maar verder vergroot dreigen te worden?

Antwoord 3

Ik vind de gezondheid van alle jongeren heel belangrijk en daarmee ook dat ze in een
gezonde omgeving op kunnen groeien. Een gezonde eetomgeving hoort daarbij. Kinderen
en jongeren worden in de huidige voedselomgeving voortdurend op allerlei manieren
verleid om ongezonde producten te eten. En dat moet echt anders. De omgevingen die
het ongezondst zijn, hebben daarbij prioriteit. Ik heb geen volledige verklaring voor
het feit dat het fastfoodaanbod het sterkste groeit rondom scholen met veel achterstandsleerlingen.
De uitdaging waar we met elkaar voor staan is om de voedselomgeving van de jongeren
weer gezonder te maken. En daar ga ik me vol voor inzetten samen met andere betrokkenen
zoals gemeenten en andere relevante partijen.

Vraag 4

Deelt u de mening van experts dat het verminderen van de verkooppunten van fastfood
binnen gemeenten – naast het afschaffen van de btw op Schijf van Vijf producten en
het invoeren van een belasting op suikerhoudende drank – een van de meest effectieve
maatregelen is om de doelstellingen uit het deelakkoord «overgewicht» van het Nationaal
Preventieakkoord te behalen?2

Antwoord 4

Ik ben van mening dat de voedselomgeving gezonder moet worden en betrek bij mijn aanpak
onder andere het rapport van het RIVM waaraan in de vraag gerefereerd wordt. Experts
geven aan dat de omgeving in sterke mate bepaalt wat we eten, er is zoveel (ongezonde)
verleiding dat zelfs iemand die echt gezonder wil eten hier maar moeilijk in slaagt.
De situatie rondom verkooppunten van fastfood is één van de aspecten in de voedselomgeving
waar ik onder meer samen met andere deelnemers aan het Nationaal Preventieakkoord
naar kijk. Na de zomer zal ik uw Kamer informeren over de aanpak op overgewicht en
voeding.

Vraag 5

Op welke termijn komt u met aanvullende maatregelen om de doelstellingen van het deelakkoord
«overgewicht» van het Nationaal Preventieakkoord binnen bereik te brengen?

Antwoord 5

Op dit moment wordt aan de thematafel Overgewicht/voeding in gezamenlijkheid gesproken
over het aanscherpen van bestaande acties en het formuleren van nieuwe acties om de
ambities uit het NPA 2018 te behalen. Ik zal uw Kamer na de zomer informeren over
de aanpak van het kabinet op het thema overgewicht/voeding. De uitkomsten van de gesprekken
aan de Thematafel vormen hier een onderdeel van.

Vraag 6

Wanneer krijgt de Kamer uiterlijk de wettelijke maatregelen toegestuurd waarmee de
omgeving gezonder gemaakt kan worden, bijvoorbeeld door gemeenten handhavingsinstrumenten
in handen te geven?3

Antwoord 6

Ik ben voornemens de Kamer na de zomer via een brief te informeren over de preventieaanpak
op overgewicht en voeding. In deze brief zal ik ingaan op de stand van zaken van een
beoogd pakket aan maatregelen, waaronder mogelijke wettelijke maatregelen met betrekking
tot het gezonder maken van de voedselomgeving.

Vraag 7

Welke mogelijkheden hebben scholen om er voor te zorgen dat de leerlingen geen gebruik
maken van het aanbod aan fastfood? Op welke wijze kan de overheid scholen hierbij
ondersteunen?

Antwoord 7

In en rond scholen is er ook nog veel winst te halen als het gaat om een gezonde voedselomgeving.
Er zijn programma’s als de Gezonde School, de Gezonde Schoolkantine en het Akkoord
Gezonde Voeding op Scholen waar scholen gebruik van kunnen maken. Daarnaast werken
JOGG en het Voedingscentrum samen aan de Aanpak eetomgeving scholen vo en mbo. Er
is een pilot geweest in een aantal steden. Met die resultaten is een Raamwerk opgesteld
om de Aanpak eetomgeving scholen vo en mbo verder landelijk uit te rollen. Dit zijn
allemaal voorbeelden van zelfregulering. Ik verken op dit moment wettelijke maatregelen
om tot een gezonde(re) voedselomgeving te komen. Dat betekent niet dat ik al het ongezonde
aanbod wil verbieden; er moet een balans zijn. Ik zal uw Kamer na de zomer informeren
over de uitkomst van deze verkenning.

Vraag 8

Zijn er naar uw mening gemeentelijke preventieakkoorden waarin goede afspraken vastgelegd
zijn over het aanbod van fastfood binnen de gemeente? Kunt u hier voorbeelden van
geven?

Antwoord 8

Er zijn een aantal gemeenten die in hun verordeningen afspraken hebben over voedselaanbod
rondom scholen. Over het algemeen staan in de preventieakkoorden vooral ambities en
verkenningen, maar zijn nog geen concrete (juridische) afspraken opgenomen. Zo had
Rotterdam als eerste een lokaal preventieakkoord «Gezond010: het akkoord» (december
2019) en heeft Amsterdam een lokaal preventieakkoord dat zich volledig richt op de
gezondheid van MBO’ers, waarin ook aandacht is voor gezonde leefstijl, gezonde voedselkeuzes
en een gezonde kantine. Om echter meer beleids- en regelruimte te krijgen op het aanbod
van fastfood zijn beide steden lid van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving.

Vraag 9

Op welke wijze kan de overheid invloed uitoefenen op de samenstelling van het aanbod
in fastfoodrestaurants, waarbij valt te denken aan de hoeveelheden suiker, verzadigd
vet en zout, bewerkt vlees en portiegrootte? Welke rol ziet u daarbij voor uzelf?

Antwoord 9

De overheid heeft onlangs de Nationale Aanpak Productverbetering gelanceerd. Deze
aanpak moet ertoe leiden dat er in 2030 over de gehele breedte van productgroepen
én in alle kanalen, zowel in supermarkten als in horeca en catering, verbetering is
gerealiseerd in de samenstelling van bewerkte producten. De nieuwe aanpak stimuleert
bedrijven om productverbetering door te voeren. De overheid ondersteunt daarbij door
een informatiecampagne en bijeenkomsten, het stellen van doelen, het monitoren van
de voortgang en het uitvoeren van tussentijdse evaluaties.

Vraag 10

Op welke wijze zou geregeld kunnen worden dat de overheid eventueel regulerend zou
kunnen handelen als het gaat om de samenstelling van het aanbod in fastfoodrestaurants?
Ziet u bijvoorbeeld meerwaarde in het opstellen van een gedragscode voor de fastfoodsector,
met als stok achter de deur mogelijke wettelijke maatregelen als er geen verbeteringen
zijn voor een bepaalde datum?4

Antwoord 10

Ik ben op dit moment bezig met een juridische verkenning voor een gemeentelijk instrumentarium
ten behoeve van een gezonde voedselomgeving. Hiermee zouden we gemeenten instrumenten
kunnen geven om de toename van aanbieders van ongezond voedsel tegen te gaan, maar
ook eventuele regels kunnen stellen met betrekking tot ongezonde drank-, snoep- en
snackautomaten in bijvoorbeeld de schoolomgeving of het beperken van marketing van
ongezonde producten gericht op kinderen. Ook maken we bindende afspraken met de industrie
over gezondere voedingsmiddelen. Ik zal u de komende maanden informeren over de maatregelen
die ik voor ogen heb en de uitwerking van deze maatregelen.