Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kröger en Westerveld over het bericht 'Meer sterfgevallen door Groningse aardbevingsstress'

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
29 juni 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Meer sterfgevallen door Groningse aardbevingsstress»?1

Antwoord 1

Ja, daar ben ik mee bekend.

Vraag 2

Wat is uw reactie op dit onderzoek waaruit blijkt dat er jaarlijks mogelijk 16 sterfgevallen
te betreuren zijn als gevolg van stress door de aardbevingsproblematiek in Groningen?

Antwoord 2

Ik ben geschrokken van deze cijfers en ga in juli met de onderzoekers in gesprek.
Dit onderstreept het belang de gaswinning zo snel mogelijk te beëindigen en de bewoners
die te maken hebben met onveiligheid, schade of versterking aandacht en ondersteuning
te bieden. Mijn uitgangspunt is in 2023 of 2024 tot het beëindigen van de gaswinning
over te gaan.

Vraag 3 en 4

Welke acties zijn er de afgelopen jaren ondernomen om dit te voorkomen? Hoe zijn de
onderzoeken van de Rijksuniversiteit Groningen op dit gebied vertaald naar beleid?

Hoe reageert u op de constatering van voormalige onderzoeksleider Tom Postmes dat
er lange tijd beleid ontbrak om deze mensen te helpen? Klopt het dat ambtenaren van
het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat niet in gesprek zijn gegaan met onderzoekers
over dit onderwerp?

Antwoord 3 en 4

De Rijksuniversiteit Groningen brengt sinds 2016 rapporten uit onder de naam «Gronings
Perspectief». De resultaten uit de rapporten zijn steeds serieus genomen en hebben
bijgedragen aan het kabinetsbeleid, zoals aan de beslissing van het kabinet in 2018
om zo snel als mogelijk de gaswinning af te bouwen, de versnelling van de versterkingsoperatie
en schade-afhandeling, het ontzorgen van bewoners en het terugdringen van moeilijk
uitlegbare verschillen.

Het Rijk en het NPG hebben in 2019 € 5,4 mln. geïnvesteerd in sociaal-emotionele ondersteuning
door gemeenten. Dat is in de bestuurlijke afspraken van 6 november 2020 aangevuld
met € 10 mln. voor de periode tot en met 2024. De gemeenten hebben daarvan veelal
aardbevingscoaches aangenomen die mensen begeleiden of doorverwijzen naar gespecialiseerde
hulp. Ook financiert het Ministerie van EZK al sinds 2018 de organisatie Geestelijke
verzorging aardbevingsgebied (GVA). Deze organisatie gaat op locatie in gesprek met
bewoners over de impact van de aardbevingsproblematiek op hun welbevinden. Bij de
Voorjaarsnota 2022 is additioneel € 2,2 mln. aan GVA beschikbaar gesteld voor de periode
2022 tot en met 2025. Het Ministerie van VWS heeft € 2,75 mln. extra budget aan de
GGD Groningen toegekend. Hiervan heeft de GGD onder meer geïnvesteerd in de begeleiding
van de aardbevingscoaches en samen met de Hanze Hogeschool Groningen een online «Aardbevingsacademie»
ingericht voor extra scholing voor zorgprofessionals.

De suggestie in het NOS-artikel dat ambtenaren van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat niet in gesprek zijn gegaan met onderzoekers over dit onderwerp,
kan ik niet meer achterhalen. Zelf ben ik kort na mijn aantreden in gesprek gegaan
met dhr. Postmes, in juli vindt er een vervolggesprek plaats.

Vraag 5

Kunnen deze psychische klachten ook worden meegenomen bij de beoordeling of een huis
veilig is of niet?

Antwoord 5

In de versterkingsoperatie vindt de beoordeling of een huis al dan niet veilig is
plaats aan de hand van de Meijdam-norm voor fysieke veiligheid2. Psychische klachten zijn geen onderdeel van het besluit om al dan niet te versterken.
De NCG beschikt over budget om eventuele knelpunten op te lossen binnen de versterking.
Hierbij kunnen sociaal-emotionele aspecten een rol spelen. Ook bij de schade-afhandeling
kunnen psychische klachten een rol spelen. Bij de afhandeling van immateriële schade
betrekt het IMG naast de omvang van de fysieke schade en de doorlooptijd, onder andere
ook de veiligheidssituatie op het betreffende adres. Het IMG kijkt naar deze gegevens,
omdat het IMG weet dat ze vaak gepaard gaan met leed en verdriet. Daarnaast bestaat
de Commissie Bijzondere Situaties (CBS), die als vangnet dient voor mensen die niet
alleen met de gevolgen van de gaswinning hebben te maken, maar ook met andere – vaak
complexe, meervoudige – problematiek kampen, zoals schulden of (mentale) gezondheidsproblemen.
Binnen de bestaande regels is voor hen niet altijd een passende oplossing beschikbaar.
Voor deze groep voert de CBS de regeling Bijzondere Situaties uit. De hulp kan variëren
van het inschakelen van praktische ondersteuning tot het toekennen van een financiële
vergoeding.

Vraag 6

Deelt u de zorg dat deze gevolgen ook langere tijd doorwerken op de gezondheid van
kinderen?

Antwoord 6

Ja, deze zorg deel ik. In mijn brief aan uw Kamer van 1 juni jl. ben ik uitgebreid
ingegaan op mijn plan waarmee we mentale gevolgen van aardbevingen bij kinderen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek zo veel mogelijk kunnen voorkomen (Kamerstuk
33 529, nr. 1030). Als start van het plan van aanpak ga ik in september met kinderen in gesprek om
te horen wat hen het meeste helpt. Kort daarna zal ik een werkprogramma met uw Kamer
delen.

Vraag 7

Hoe is de met algemene steun aangenomen motie-Van der Lee c.s.3 over de gevolgen van mijnbouwschade op het welzijn van kinderen uitgevoerd?

Antwoord 7

In deze motie wordt de regering verzocht een opdracht te verstrekken aan een wetenschappelijk
instituut om onafhankelijk te onderzoeken wat de gevolgen zijn van de mijnbouwschade
voor het welzijn van kinderen, zoals het sociaal-emotioneel welbevinden van kinderen
en mogelijke invloed op schoolprestaties. Ook wordt de regering verzocht, tevens op
basis van dit onderzoek, mogelijke handelingsadviezen te laten opstellen, deze serieus
te overwegen en te bezien welke daarvan tot uitvoering kunnen worden gebracht. Deze
motie heeft ertoe geleid dat de NCG in 2018 een onderzoeksopdracht heeft versterkt
aan de vakgroep Orthopedagogiek van de Rijksuniversiteit Groningen. Deze heeft het
onderzoek »Een veilig huis, een veilig thuis?» uitgevoerd in samenwerking met het
UMCG en de regionale jeugd-GGZ instelling Jonx, als onderdeel van het bredere onderzoekstraject
«Gronings Perspectief». Uw Kamer is over de uitkomst van dit onderzoek op 1 april
2019 geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/2019, 33 529, nr. 592). Uw Kamer is op 11 december 2020 in de brief over de evaluatie van de activiteiten
op het terrein van sociaal-emotionele ondersteuning geïnformeerd over hoe gevolg is
gegeven aan de resultaten uit het onderzoek (Kamerstuk 33 529, nr. 833).

Vraag 8

Kunt u deze vragen voor het eerstvolgende commissiedebat Mijnbouw/Groningen beantwoorden?

Antwoord 8

Ja.