Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden : Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden

Nr. 3 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Vastgesteld 1 juli 2022

De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend onderzoek van dit
voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van
vragen met de daarop gegeven antwoorden.

De vragen zijn op 25 mei 2022 voorgelegd aan de Minister van Financiën. Bij brief
van 29 juni 2022 zijn ze door de Minister van Financiën beantwoord.

Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

De voorzitter van de commissie, Tielen

De adjunct-griffier van de commissie, Lips

Vraag 1

Waarom is er gekozen voor een periode van vijf jaar voor de garantie aan Gasunie?

Antwoord 1

De looptijd van de garantie is gelijk aan de huurperiode van de drijvende terminal
van Exmar, een zogenaamde Floating Regassification and Storage Unit, ofwel FSRU.

Vraag 2

Houdt de dekking van 160 miljoen euro rekening met een eventuele Europese afspraak
om gasprijzen vast te leggen voor aankomende winter om consumenten en bedrijven te
ontzien? Zo ja, hoe?

Antwoord 2

Nee, de Europese afspraak is niet direct van invloed op de kosten van de terminal
of de benodigde garantie.

De kosten van de terminal worden grotendeels gedreven door de kosten van de vijfjarige
huur van de FSRU. Deze kosten liggen op voorhand vast. Daarnaast zijn er kosten die
moeten worden gemaakt voor de huur van de grond, de warmwatervoorziening en aansluiting
op het elektriciteitsnet.

Tegenover deze uitgaven staan inkomsten die eveneens niet direct in verbinding staan
met de gasprijs. De inkomsten worden bepaald door het tarief wat Gasunie vraagt voor
de gecontracteerde capaciteit (p*q). Het tarief is niet afhankelijk van de gasprijs
of eventuele Europese afspraken hierover. De gecontracteerde capaciteit staat hier
eveneens niet direct mee in verbinding.

Vraag 3

Welke afspraken of uitgesproken verwachtingen zijn er over hoe lang Gasunie LNG zal
opslaan in de nieuwe drijvende LNG-terminal?

Antwoord 3

Een LNG-terminal is geen opslaglocatie, maar een doorvoerlocatie. In de terminal wordt
het gas omgezet van vloeibaar naar gasvormig en daarna gelijk het gasnet ingebracht.
Er vindt dus beperkte opslag plaats. De terminal zal vijf jaar operationeel zijn.

Vraag 4

Zijn er al contracten afgesloten met partijen die deze nieuwe LNG-terminal gaan vullen?
Zo ja, wie zijn deze partijen?

Vraag 5

Voor welke duur zijn er contracten afgesloten en wat zijn de voorwaarden van deze
contracten?

Antwoord 4 en 5

Gasunie heeft op 23 juni jl. via een bericht op hun website laten weten dat er contracten
zijn gesloten met Shell en ČEZ. Op moment van schrijven is Gasunie nog met deze klanten
in gesprek over de geboekte capaciteit en voorwaarden.

Vraag 6

Welk percentage van de opslag is bestemd voor LNG uit de Verenigde Staten?

Antwoord 6

Het is op voorhand niet te zeggen welk percentage LNG uit de Verenigde Staten zal
komen. De LNG markt is een wereldmarkt die opereert op basis van vraag en aanbod.

Vraag 7

Hoeveel extra CO2- en methaanuitstoot zal er ontstaan bij de invoer van deze extra LNG bij de productie,
het vervoer en de opslag in vergelijking met het importeren van gas uit Rusland?

Antwoord 7

Gasunie geeft aan dat ze hier slechts een schatting van kunnen geven. De CO2-emissies van LNG zijn sterk afhankelijk van de afstand die de LNG moet overbruggen
en de liquefaction installatie.

Een grove schatting is dat, indien de Eemshaven terminal volledig volgeboekt is, dit
in een jaar tot circa 3,7 Mton extra uitstoot zal leiden ten opzichte van een situatie
waarbij dat gas uit Rusland geïmporteerd zou worden. Ik benadruk graag nogmaals dat
dit een hele grove schatting betreft en dat de extra uitstoot afhankelijk van de herkomst
van de LNG ook aanzienlijk lager of hoger zou kunnen uitvallen. Deze uitstoot zal
naar verwachting slechts voor een klein deel aan Nederland toe te berekenen zijn.
De grootste emissie-uitstoot treedt op bij het vloeibaar maken van het gas. Daarnaast
zal dit mede afhangen van het land waarin het gas uiteindelijk geconsumeerd wordt.

In deze berekening zijn de emissies van de terminal zelf nog niet meegenomen. Gasunie
zal de emissies van de Eemshaven terminal zoveel mogelijk beperken met behulp van
restwarmte en een aansluiting op het elektriciteitsnet. De ambitie is dat de uitstoot
van deze terminal uiteindelijk nihil zal zijn, net als de GATE terminal in Rotterdam.

Ik betreur de toename van CO2- en methaanuitstoot die ontstaat door de invoer van extra LNG. Het is daarom ook
belangrijk om deze maatregel in perspectief te plaatsen. In het verminderen van de
afhankelijkheid van Russisch gas, zet het kabinet zich allereest in op besparing en
verduurzaming, zoals toegelicht in de Kamerbrief van de Minister voor Klimaat en Energie
van 14 maart en 22 april 2022.1 De uitbreiding van de LNG-invoercapaciteit is een aanvullende maatregel die noodzakelijk
is om de leveringszekerheid te kunnen borgen en de afhankelijkheid van Russisch gas
op korte termijn te verminderen.

Vraag 8

Wat is de rol van het Belgische concern Exmar in de exploitatie van de gasterminal
in de Eemshaven?

Antwoord 8

Het Belgische concern Exmar heeft geen rol in de exploitatie. Exmar is enkel de verhurende
partij.

Vraag 9

In hoeverre is het mogelijk de capaciteit van de Gate terminal in Rotterdam uit te
breiden?

Antwoord 9

Gasunie heeft samen met Vopak reeds alle maatregelen genomen om de Gate terminal op
korte termijn maximaal uit te breiden. Door optimalisatie van de bestaande infrastructuur
zal de jaarlijkse invoercapaciteit toenemen van 12 bcm naar 16 bcm. In verband met
contractuele verplichtingen kan deze aanvullende invoercapaciteit alleen worden aangeboden
aan bestaande klanten.

Vraag 10

In hoeverre zou het bouwen van een nieuwe LNG-terminal kunnen helpen de energiecrisis
het hoofd te bieden?

Antwoord 10

Een nieuwe LNG-terminal of verdere uitbreiding van GATE terminal kan een belangrijk
middel zijn om de leveringszekerheid op lange termijn te borgen. Het verkleint de
afhankelijkheid van (Russisch) pijpleidingengas en flexibiliseert de import van aardgas.
Recentelijk heeft Duitsland om deze reden aangekondigd een nieuwe terminal te bouwen
in Brunsbüttel, nabij Hamburg. De bouw van een vaste terminal kost circa 3–4 jaar.
Dit biedt daarom geen uitkomst voor de leveringszekerheid op de korte termijn.

Vraag 11

Zijn er plannen om een LNG-terminal te bouwen?

Antwoord 11

Nee, in Nederland zijn er momenteel geen plannen voor de bouw van een vaste LNG-terminal.
Het staat partijen uiteraard vrij om hiertoe initiatieven te ontwikkelen. Momenteel
zien we vanuit de markt nu vooral initiatieven voor de ontwikkeling van waterstof
importterminals.

Vraag 12

In hoeverre zal Nederland in de toekomst kunnen rekenen op de capaciteit die wordt
gecreëerd met de bouw van de LNG-terminals in Duitsland?

Antwoord 12

De LNG-terminal in Brunsbüttel in Duitsland zal conform Europese regelgeving open
access en non-discriminatoir worden aangeboden. Het staat Nederlandse partijen vrij
om capaciteit te contracteren. Het is op voorhand niet te zeggen of dit ook het geval
gaat zijn. Mochten er geen Nederlandse partijen zijn die capaciteit in de terminal
contracteren draagt de LNG-terminal in Brunsbüttel ook bij aan de leveringszekerheid
in Nederland. De Noordwest-Europese energiemarkt is een geïntegreerde markt.

Vraag 13

Welke bedrijven zijn tot nu toe betrokken bij de exploitatie van de gasterminal in
de Eemshaven?

Antwoord 13

Gasunie is enig aandeelhouder van de LNG-terminal in de Eemshaven. Gasunie werkt momenteel
met verschillende partijen samen om de terminal operationeel te krijgen.

Vraag 14

Welke bedrijven zijn tot nu toe betrokken bij de exploitatie van de Gate terminal
in Rotterdam?

Antwoord 14

Gasunie en Vopak zijn allebei 50% eigenaar van de Gate terminal in Rotterdam.

Vraag 15

In hoeverre is Nederland afhankelijk van de capaciteit van gasterminals in het buitenland?

Antwoord 15

Gasgebruikers in Nederland zijn voor de leveringszekerheid niet direct afhankelijk
van de capaciteit van gasterminals in het buitenland. Het kabinet heeft diverse maatregelen
genomen om de leveringszekerheid te borgen voor beschermde afnemers. Zo zijn met Shell,
ExxonMobil en NAM in het zogenaamde Norg Akkoord afspraken gemaakt over de inzet van
de gasopslagen Alkmaar, Norg en Grijpskerk in de komende jaren.

Zoals ook aangegeven in de beantwoording op vraag 10 is Nederland echter onderdeel
van een geïntegreerde Noordwest-Europese energiemarkt. Nederland heeft er baat bij
dat de leveringszekerheid in omringende landen geborgd kan worden, onder andere vanwege
economische effecten in het geval van afschakeling en Europese solidariteitsafspraken
in het geval van gastekorten. LNG-terminals kunnen de gascapaciteit in het buitenland
vergroten en de gasleveringszekerheid daar faciliteren.

Daarnaast kunnen Nederlandse energieproducenten en -handelaren gebruik maken van LNG-terminals
in het buitenland en vice versa. Ook op deze manier kunnen buitenlandse terminals
helpen om de leveringszekerheid in Nederland te waarborgen.

Tot slot worden ook de gasprijzen die Nederlanders betalen beïnvloed door het aanbod
van de gas(capaciteit) in Europa.

In hoeverre buitenlandse gasterminals effect hebben op Nederland is sterk afhankelijk
van de locatie van de terminals en de fysieke transportmogelijkheden. De Nederlandse
gasmarkt is sterker verweven met de Duitse gasmarkt dan de Spaanse gasmarkt. Omdat
er fysiek niet veel gas tussen Spanje en Frankrijk vervoerd kan worden, kan de leegstaande
capaciteit in Spanje niet worden ingezet voor de Nederlandse gasmarkt. Zoals hierboven
aangegeven kan een Duitse terminal wel voor Nederlands gebruik benut worden, zoals
nu ook andersom de GATE-terminal gedeeltelijk door Duitse partijen wordt gebruikt.

Vraag 16

Op welke manier draagt de gasterminal in de Eemshaven bij aan het verminderen van
de afhankelijkheid van Rusland?

Antwoord 16

Zoals ook aangegeven in de Kamerbrief van de Minister voor Klimaat en Energie van
14 maart 2022 is het voor de leveringszekerheid cruciaal dat er, naast eigen productie
en import van pijplijngas uit andere landen dan Rusland, voldoende alternatieve bronnen
zoals LNG aangetrokken worden.2

Afgelopen winter (2021/2022) heeft LNG reeds een belangrijke rol gespeeld bij het
opvangen van het deels weggevallen aanbod van gas uit Rusland. Waar Russisch gas de
afgelopen jaren een aandeel van circa 40% had in de gasvoorziening van de EU en LNG
20%, lagen deze percentages begin 2022 omgekeerd. Hier dient wel een kanttekening
bij geplaatst te worden: een deel van het LNG kwam uit Rusland. Ook via de Gate-terminal
in Rotterdam kwam er veel gas in de vorm van LNG naar Nederland en de Europese Unie.
De bezettingsgraad van de Gate-terminal liep op van 70% in oktober tot 90% in december
en bedroeg de afgelopen maanden ca. 100%.

Met de uitbreiding van de Gate terminal en de aanleg van de LNG-terminal in de Eemshaven
groeit de jaarlijkse LNG-invoercapaciteit in Nederland van 12 bcm naar 24–26 bcm.
Ter vergelijking: 24–26 bcm is gelijk aan 60–65% van de totale Nederlandse vraag en
6–6,5% van de totale Europese vraag. Dit is een belangrijke maatregel om import te
kunnen diversifiëren en de Europese afhankelijkheid van Russisch pijplijngas te verminderen.