Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Podt en Boulakjar over de situatie rondom de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen

Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) (ontvangen
13 juni 2022).

Vraag 1

Kunt u een uitgebreide update geven over de huidige situatie wat betreft de voortgang
van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen en hoe gemeenten hierin een rol spelen
om passende woon- en verblijfsruimten te bouwen? In hoeverre bereikt de Regeling zijn
doel, namelijk het (zo snel mogelijk) realiseren van (zo veel mogelijk) huisvesting
voor verschillende aandachtsgroepen?

Antwoord 1

Eind juni zal ik per brief de uitkomsten van een tussenevaluatie op deze regeling
met u delen. In deze evaluatie wordt uitgebreid verslag gedaan over de aanvragen voor
de twee tranche van de regeling. Deze tranche is benut door 83 verschillende gemeenten
en vrijwel alle aanvragen zijn gehonoreerd. Met deze tranche worden 6.335 woonruimten
voor aandachtsgroepen en 1.751 verblijfsruimten voor arbeidsmigranten gerealiseerd.

Deze tussenevaluatie biedt het meest recente inzicht in de voortgang. Gemeenten geven
inzicht in de voortgang via hun jaarlijkse verantwoording voor de regeling. In het
zomerreces van 2022 verwacht ik de (financiële) verantwoording over 2021.

De regeling is zo vormgegeven dat het gehele subsidiebedrag aan gemeenten wordt uitgekeerd
na controle van de aanvraag. Gemeenten kunnen hiermee een bijdrage leveren aan de
ontwikkelende partij voor dit project, met inachtneming van de regels omtrent staatssteun.

De mate waarin de regeling zijn doel bereikt wordt pas zichtbaar rondom de geijkte
mijlpalen. Binnen twee jaar moeten onomkeerbare stappen in het project zijn gezet
en binnen vijf jaar moet het project volledig zijn gerealiseerd. Ik stuur op het behalen
van deze mijlpalen.

Vraag 2

Kunt u specifiek aangeven hoeveel van het aan gemeenten toegekende geld voor de Regeling
huisvesting aandachtsgroepen in 2021 nog niet is uitgegeven door de verschillende
gemeenten?

Antwoord 2

Zoals uit het antwoord op vraag 1 blijkt, zijn vrijwel alle aanvragen door gemeenten
gehonoreerd. De subsidieregeling is daarbij geheel uitgeput in overeenstemming met
het subsidieplafond. Het is momenteel nog niet zichtbaar of gemeenten op dit moment
aan alle voorwaarden hebben voldaan en de uitgekeerde subsidiebedragen conform de
tweede tranche van de regeling hebben benut. Jaarlijks leggen gemeenten hierop verantwoording
af. Daaruit zal blijken of gemeenten aan de termijnen en andere voorwaarden van de
regeling hebben voldaan. Als dat niet het geval is, dan kunnen de verstrekte bedragen
in het uiterste geval teruggevorderd worden. De (financiële) verantwoording van gemeenten
over 2021 verwacht ik in het zomerreces van 2022.

Vraag 3

Kunt u afzonderlijk aangeven om welke bedragen bij welke gemeenten dit gaat?

Antwoord 3

Deze informatie is openbaar beschikbaar via de website Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA) (rvo.nl)1. Op de hoofdpagina staat het overzicht weergegeven in een pdf-format.

Vraag 4

Kunt u aangeven hoeveel plaatsen voor welke aandachtsgroepen zijn gerealiseerd onder
deze Regeling? In het geval van (grote) verschillen; waardoor zijn deze te verklaren?

Antwoord 4

Zoals eerder aangegeven zal ik u per Kamerbrief informeren hoeveel woon- en verblijfsruimtes
er per aandachtsgroep zijn aanvraagt. Er is nog geen informatie beschikbaar over de
realisatie van deze plaatsen. De (financiële) verantwoording van gemeenten over 2021
verwacht ik in het zomerreces van 2022. Op dit moment beschik ik dus nog niet over
gerealiseerde woningaantallen van de gehonoreerde aanvragen.

Vraag 5

Wat zijn de achterliggende redenen waarom dit geld nog niet is uitgegeven? Speelt
hierin bijvoorbeeld het feit dat er geen sprake is van een wettelijke verplichting
op de startdatum van de projecten een rol?

Antwoord 5

De bedragen uit de regeling zijn eind 2021 uitgekeerd aan gemeenten. Gemeenten hebben
tot eind 2023 de tijd om met ontwikkelende partijen in het project tot onomkeerbare
stappen richting realisatie te komen. Hoogstwaarschijnlijk wordt het uitgekeerde geld
aan gemeenten pas uitgegeven tussen het zetten van onomkeerbare stappen en realisatie.

Vraag 6

In hoeverre spelen wettelijke verplichtingen als het feit dat de gemeenten binnen
twee jaar na de toekenning van de uitkering onomkeerbare stappen moet zetten en deze
binnen vijf jaar na toekenning gerealiseerd moeten zijn, een negatieve rol in dit
proces?

Antwoord 6

De verplichtingen om binnen twee jaar onomkeerbare stappen te zetten en binnen vijf
jaar de projecten te realiseren zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat projecten tijdig
worden opgeleverd. Mocht dit niet lukken dan kan ik besluiten om geld terug te vorderen.

Vraag 7

Deelt u de constatering dat deze termijnen bijgesteld zouden moeten worden om de huisvesting
van aandachtsgroepen sneller te realiseren?

Antwoord 7

In de tussenevaluatie, die u eind juni ontvangt, is onderzocht of de huidige termijnen
passend zijn.

Vraag 8

Deelt u de constatering dat er juist wel een wettelijke verplichting zou moeten zijn
voor een startdatum bij de uitkering van deze Regeling?

Antwoord 8

Met deze regeling wordt door gemeenten een bijdrage geleverd aan bouwprojecten die
(ten dele) huisvesting realiseren voor aandachtsgroepen. Met de gestelde voorwaarden
wordt de startdatum beoogd tussen de twee en vijf jaar, om tot realisatie van het
project te komen binnen de termijn van vijf jaar. Ik houd een vinger aan de pols op
de voortgang van de gehonoreerde aanvragen en stuur op tijdige realisatie binnen de
termijn van vijf jaar.

Vraag 9

Welke redenen worden er door de verschillende gemeenten zelf aangegeven voor mogelijke
problemen bij het uitgeven van dit geld?

Antwoord 9

Tot op heden zijn hierover geen formele signalen bij mij binnengekomen.

Vraag 10

In hoeverre speelt regelgeving (zowel lokaal als vanuit het Rijk) een belemmerende
rol als het gaat om het achterblijven van deze uitgaven? Zijn er voorbeelden van regelgeving
(lokaal of vanuit het Rijk) die (tijdelijk) kunnen worden losgelaten om realisatie
eenvoudiger te maken?

Antwoord 10

Ik heb geen nog formele signalen ontvangen over het achterblijven van uitgaven. Het
valt daarom nu niet te zeggen of regelgeving hierin een belemmerende rol speelt. Het
versnellen van het proces van initiatief naar realisatie is onderdeel van de uitwerking
van het programma Woningbouw. Ik informeer u periodiek over de voortgang op dit programma.

Vraag 11

In hoeverre spelen andere elementen als kennis- en capaciteitsproblemen binnen gemeenten
een rol in dit proces?

Antwoord 11

In het interbestuurlijke Programma «Een thuis voor Iedereen» staat beschreven dat
gemeenten, provincies, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties behoefte
hebben aan meer kennis, expertise en capaciteit om de gestelde doelen ten aanzien
van huisvesting voor aandachtsgroepen te realiseren. In welke mate deze problematiek
zich per gemeente voordoet, is afhankelijk van de lokale context. Samen met de betrokken
partijen werk ik een brede ondersteuningsstructuur uit rondom aandachtsgroepen. Daaronder
valt ook de inzet van middelen vanuit een nieuwe regeling flexpools en het inschakelen
van experts bij specifieke expertisevraagstukken.

Vraag 12

Kunt u aangeven welke maatregelen er worden ondernomen op rijksniveau om dit geld
alsnog versneld uit te kunnen geven en de gemeenten hierin te stimuleren?

Antwoord 12

Zoals uit het antwoord op vraag 1 blijkt zijn vrijwel alle aanvragen door gemeenten
gehonoreerd en is de subsidieregeling daarbij (in overeenstemming met het subsidieplafond)
geheel uitgeput. Het is aan gemeenten en ontwikkelende partijen om tijdig tot realisatie
van projecten te komen, conform de gestelde voorwaarden.

Vraag 13

Kunt u aangeven in hoeverre de oorlog in Oekraïne en de daarbij horende veranderde
situatie in Nederland impact heeft gehad op het huisvesten van aandachtsgroepen?

Antwoord 13

Op dit moment worden ontheemden uit Oekraïne voor het grootste deel ondergebracht
in nieuw daarvoor ingerichte opvanglocaties. Vooralsnog lijkt een eventuele impact
op de huisvesting van aandachtsgroepen beperkt, ondanks de druk die het vraagstuk
legt op de personele capaciteit bij gemeenten. Het kabinet bereidt zich echter voor
op de mogelijkheid dat grote aantallen ontheemden langdurig in Nederland moeten verblijven.
Het is ontegenzeggelijk dat de opgave om ontheemden opvang van betere kwaliteit en
uiteindelijke semipermanente huisvesting te bieden, bovenop alle bestaande uitdagingen
in de volkshuisvesting komt. Er zijn immers ook nog veel passende woningen nodig voor
diverse aandachtsgroepen, spoedzoekers en andere woningzoekenden. Daarom zet ik in
op het versneld realiseren van extra woonruimte door transformatie en flexibele bouw,
onder leiding van de Taskforce Versnelling Tijdelijke Huisvesting2. Denk daarbij aan het matchen van vraag en aanbod van locaties en bouwcapaciteit,
het uitwerken van haalbaarheidsstudies en business cases, hulp bij vergunningverleningstrajecten
en ondersteuning van gemeenten bij besluitvorming en uitvoering. Dit kan ook benut
worden voor de huisvesting van diverse aandachtsgroepen en spoedzoekers.

Vraag 14

In hoeverre heeft deze veranderde situatie geleid tot financiële belemmeringen onder
de verschillende gemeenten wat betreft het huisvesten van aandachtsgroepen in 2022?

Antwoord 14

Het kabinet heeft in de brief van 17 maart (Kamerstukken 2021–2022, 19 637, nr. 2834) als uitgangspunt benoemd dat de opvang van ontheemden uit Oekraïne niet tot gevolg
mag hebben dat gemeenten er financieel slechter voor komen te staan dan daarvoor.
Dit uitgangspunt is in samenwerking met onder meer gemeenten en veiligheidsregio’s
uitgewerkt in diverse regelingen en blijft aandachtspunt en onderwerp van gesprek.

Vraag 15

Kunt u aangeven, indien er sprake is van dergelijke financiële belemmeringen, hoe
u er alsnog voor zorgt dat gemeenten het doel van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen
goed kunnen uitvoeren?

Antwoord 15

Tot op heden heb ik geen signalen ontvangen dat dit problemen gaat opleveren.

Vraag 16

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 16

Bij (financiële) belemmeringen ga ik in gesprek met gemeenten. Ik monitor of de beloofde
prestaties binnen de daarvoor gestelde termijn wordt behaald.

Vraag 17

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 17

In dit verzoek is voorzien.