Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van leden Eppink en Jasper van Dijk over een lobbyregister voor hooggeplaatste militairen

Antwoord van Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) (ontvangen 25 mei 2022). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2463.

Vraag 1

Bent u ervan op de hoogte dat oud-militairen (vaak generaals) soms als lobbyisten
werkzaamheden verrichten voor de defensie-industrie?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u van mening dat het ethisch gepast is als oud-militairen hun netwerk aan contacten,
opgedaan tijdens hun beroepswerkzaamheden voor het Ministerie van Defensie, te gelde
maken als lobbyisten voor de defensie-industrie?

Antwoord 2

Voor oud-militairen geldt net als voor iedere Nederlandse burger dat «vrije arbeidskeuze»
en «eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer» grondrechten zijn (artikel 8 en
10 van de Grondwet). Dat betekent dat ook oud-militairen de vrijheid hebben zelf te
kiezen welke werkzaamheden zij willen verrichten, ook als dit lobbywerkzaamheden betreffen.

In het integriteitsbeleid van Defensie is vastgelegd dat Defensie oud-medewerkers
binnen twee jaar na het verlaten van de dienst niet accepteert als zakelijke gesprekspartner.
Hierbij moet de term «zakelijke gesprekspartner» breed uitgelegd worden; zo worden
oud-medewerkers bijvoorbeeld niet geaccepteerd bij bedrijfsbezoeken, zakelijke besprekingen
of als penvoerder namens een zakelijke partner.

Vraag 3

Gezien het feit dat het kabinet de komende jaren veel belastinggeld vrijmaakt voor
grootscheepse investeringen bij Defensie en dit proces grote transparantie en zorgvuldigheid
bij komende aanbestedingen vereist, bent u derhalve van mening dat het transparanter
zou zijn als lobbyende oud-militairen via een online transparantieregister hun behartiging
van specifieke belangen inzichtelijker maken?

Antwoord 3

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werkt aan de uitvoering
van de motie Dassen (Kamerstuk 35 896, nr. 12 van 8 september 2021), waarin gevraagd wordt om een verplicht lobbyregister voor
bewindspersonen, ambtenaren en politici. De motie Dassen wordt meegenomen in het proces
van een gedragscode bewindspersonen die medio 2022 gereed is. Defensie zal zich conformeren
aan de uitkomsten van de uitvoering van motie Dassen.

Vraag 4

Ziet u de noodzaak van een lobbyregister mede als vereiste waarborg voor de integriteit
van het politieke en bestuurlijke besluitvormingsproces bij komende miljardeninvesteringen?

Antwoord 4

Er is een regelgevend kader voor nevenwerkzaamheden waaraan uitvoering wordt gegeven2. Er bestaan voorts voldoende richtlijnen als afwegingskader. Rijksbreed is dit afwegingkader
opgenomen in de Gedragscode Integriteit Rijk en ministeries, zoals ook Defensie, hebben
daar soms nog eigen concretere invulling aan gegeven. Daarnaast zijn er andere waarborgen
hieromtrent, waaronder aanbestedingsprocedures.

Vraag 5

Bent u bereid deze vragen afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn van drie
weken te beantwoorden?

Antwoord 5

Uw vragen zijn zo zorgvuldig en snel als mogelijk beantwoord. U bent binnen de termijn
van drie weken geïnformeerd dat voor de beantwoording van de vragen meer tijd nodig
was, aangezien dit zorgvuldige interdepartementale afstemming vraagt.