Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Erkens en Peter de Groot over het bericht ‘Gekkenhuis op markt voor zonnepanelen en warmtepompen’

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 9 mei 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Gekkenhuis op markt voor zonnepanelen en warmtepompen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Welke verdere toename, naast de in het artikel beschreven piek in het aantal aanvragen
van zonnepanelen van de afgelopen weken, verwacht u naar aanleiding van de geopolitieke
situatie?

Antwoord 2

De huidige geopolitieke situatie en de stijging van de gas- en elektriciteitsprijzen
die mede daaruit voortvloeit, veroorzaken een stijging in de vraag naar onder andere
zonnepanelen. Particulieren zien hun energierekening stijgen en proberen daar wat
aan te doen. Door de hoge elektriciteitsprijzen, veroorzaakt door de hoge prijzen
voor gas, is de businesscase van zonnepanelen verbeterd. Het artikel waar u naar verwijst,
signaleert een groei in het aantal aanvragen van zonnepanelen. Ik verwacht dat deze
verhoogde vraag zal aanhouden zolang de elektriciteitsprijzen hoger dan gemiddeld
zijn. Het verdere verloop van de vraag naar zonnepanelen is lastig te voorspellen,
omdat de toekomst van de geopolitieke situatie onzeker is. Naast de stijging van de
vraag naar zonnepanelen, stijgt ook de vraag naar (hybride) warmtepompen en isolatiemaatregelen.
Deze verduurzamingsopties kunnen ook op relatief korte termijn het energieverbruik
verminderen. Mijn beeld is dat op energiegebied de verhoogde vraag naar verduurzamingsopties
voorlopig aan zal houden, omdat deze opties op langere termijn gunstig kunnen zijn
voor huishoudens.

Vraag 3

Welke concrete acties kan de overheid nemen om de lange levertijden voor zonnepanelen
en warmtepompen, als gevolg van een tekort aan grondstoffen en chips, te verminderen?

Antwoord 3

Het tekort is een gevolg van een wereldwijde verstoring van de markt, veroorzaakt
door sterke schommelingen in de vraag en in de transportketen. Deze wereldmarkt is
zich nu aan het herstellen, maar het zal nog enige tijd duren voordat grondstoffen
en chips weer voldoende beschikbaar zijn. Bij een sterke vraagstijging binnen een
korte termijn zijn lange levertijden niet onverwacht. Eventuele oplossingen voor de
levertijden van verduurzamingsopties zoals zonnepanelen liggen echter hoofdzakelijk
bij de markt. Grondstoffen en benodigde onderdelen, zoals chips, zijn onderhevig aan
vraag en aanbod, waarbij op dit moment voor veel producten de vraag hoog is en het
aanbod niet altijd toereikend. Daardoor kunnen de levertijden toenemen. Voor de lange
termijn onderzoekt de overheid verschillende manieren om meer onafhankelijkheid te
creëren op energiegebied. Dit gebeurt tevens in Europese context. Op het gebied van
zonnepanelen onderzoekt Nederland in Europees verband de mogelijkheden voor het (opnieuw)
opbouwen van Europese productie, teneinde de afhankelijkheid van Azië te verminderen.
Verder relevant in dit kader is de aankondiging van Nederlandse zonnepanelenfabrikant
Solarge om een nieuwe fabriek op te zetten in Weert, die naar verwachting al in 2023
honderdduizend zonnepanelen kan produceren. Voor hybride warmtepompen heeft de branchevertegenwoordiger
van de fabrikanten (De Nederlandse Verwarmingsindustrie) aangekondigd dat er op korte
termijn in Nederland nieuwe productiefaciliteiten voor hybride warmtepompen worden
gerealiseerd.

Vraag 4

Welke concrete acties kan de overheid nemen om de lange wachttijden voor de daadwerkelijke
installatie van deze zonnepanelen en warmtepompen door installateurs te versnellen?

Antwoord 4

De wachttijden voor installatie zijn onder andere afhankelijk van het aantal beschikbare
installateurs en de door hen benodigde materialen. Het vergroten van het arbeidsaanbod
van installateurs is een kwestie van lange adem. Werkgevers en werknemers zelf spelen
een belangrijke rol om te investeren in om- en bijscholing en het zorgen voor banen
waar op de arbeidsmarkt vraag naar is. Het Rijk helpt hierbij waar nodig en mogelijk.
Een voorbeeld van een maatregel op dit gebied is het Techniekpact, een afspraak van
bestuurders uit het onderwijs, bedrijfsleven, van werkgevers en werknemers, de regio’s
en het Rijk. De ambitie van het Techniekpact is om door een structurele aanpak zorg
te dragen voor een goed opgeleide beroepsbevolking met voldoende vakbekwame technici
voor de banen van nu en morgen. Daarnaast is er ook dit jaar budget vrijgemaakt voor
een nieuwe openstelling van de regeling «Omscholing naar kansrijke beroepen in de
ICT of techniek». Op verzoek van uw Kamer2 werkt het kabinet samen met regio's, sociale partners en branches aan een aanvalsplan
om de inzet op dit onderwerp uit te breiden. Uw Kamer is onlangs geïnformeerd over
de inzet van de Minister voor Klimaat en Energie om aanvullend beleid op te nemen
in een Actieplan Groene Banen (Kamerstuk 32 813, nr. 974).

Vraag 5

Voor welke type woningen zijn hybride warmtepompen het best geschikt? Voor welke woningen
werkt een elektrische warmtepomp het beste? Hoe kan de overheid ervoor zorgen dat
de warmtepompen terecht komen bij de huishoudens die er het meeste baat van hebben?

Antwoord 5

De inzet van een hybride warmtepomp is voor de consument in veel gevallen een goede
keuze en de eenmalige investering verdient zich in verreweg de meeste gevallen terug.
De terugverdientijd is afhankelijk van de hoogte in het gasverbruik, de mate van isolatie
en aanwezigheid van het type afgifte systeem. Dit is anders voor de volledig elektrische
warmtepomp. Voor deze techniek is er in elke situatie goede isolatie nodig, een laagtemperatuurafgiftesysteem
en een goed functionerend ventilatiesysteem om de woning op een betaalbare en robuuste
manier te verwarmen. Dit geldt vooral voor woningen die relatief nieuw zijn (bouwjaar
na 2000), of bij woningen die zelfstandig hebben geïnvesteerd in isolerende maatregelen
in combinatie met de juiste ventilatie en afgiftesysteem. Het kabinet ondersteunt
beide ontwikkelingen via de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing
(ISDE). Daarnaast is o.a. op de website Verbeterjehuis.nl, ontwikkeld door Milieu
Centraal, informatie te vinden over de inzet van zowel de hybride als de volledige
elektrische warmtepomp waarbij huishoudens inzicht krijgen in de baten die de warmtepompen
voor hen hebben.

Vraag 6

Hoe zorgt de overheid ervoor dat ook woningcoöperaties en particuliere verhuurders
hun woningen sneller gaan verduurzamen, de geschikte maatregelen kiezen en dat vóór
deze winter nog doen?

Antwoord 6

De overheid gaat met een programmatische aanpak woningen sneller, slimmer en socialer
isoleren. De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) zal de Kamer
eind mei informeren over het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving
en heeft de Kamer begin april het Nationaal Isolatie Programma gestuurd. Er zijn reeds
afspraken gemaakt met Aedes over het beter isoleren van sociale huurwoningen met een
slechte energieprestatie, vanwege de verlaging van de verhuurderheffing met 500 miljoen
euro3.

Er zullen aanvullende afspraken worden gemaakt over de afschaffing van de verhuurderheffing,
zoals die in het Coalitieakkoord is afgesproken. Een woningrenovatie vereist instemming
van huurders en vormt meestal onderdeel van een meerjarig onderhoudsplan. Particuliere
verhuurders met gereguleerde huurwoningen kunnen vanaf 1 april 2022 een subsidie krijgen
voor energiebesparing, onderhoud en ook energieadvies (zodat zij weten welke maatregelen
logisch en geschikt zijn).

Met kleinere bespaarmaatregelen en advies, kunnen huishoudens veelal ook al worden
geholpen. Via de gemeenten loopt een aanpak energiearmoede (veelal in samenwerking
met corporaties) om voor komende winter zoveel mogelijk kwetsbare huishoudens te bereiken.

Vraag 7

Kunt u de vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 7

Ja.