Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Eppink over de brief Diversiteit en Inclusiviteit bij Defensie van 29 maart 2022

Antwoord van Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) (ontvangen 25 april 2022).

Vraag 1

Hoe komt het dat – juist nu er oorlog woedt aan de grens van het NAVO-gebied en er
ruim 8600 vacatures openstaan, het Nederlandse leger niet eens bij machte is het eigen
grondgebied te verdedigen en een soldaat minder verdient dan een werknemer van McDonalds
– u de tijd neemt om Defensie lastig te vallen met diversiteitsdictaten en daar een
brief over naar de Kamer stuurt?1

Antwoord 1

Voor Defensie geldt dat we nu al te weinig mensen hebben om alle vacatures te kunnen
vullen. Met het oog op de aanstaande groei van Defensie hebben we nóg meer mensen
nodig om de personele gereedheid op niveau te brengen. Ik constateer dat we vooral
een ondervertegenwoordiging aan vrouwen hebben, daar ligt dus een extra kans om meer
mensen aan ons te binden. Daar komt bij dat het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)
onderzocht heeft dat de arbeidsparticipatie van vrouwen de afgelopen jaren harder
is gestegen dan die van mannen en daarmee maken vrouwen dus een steeds groter deel
uit van de beroepsbevolking. We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven om aan deze
groep voorbij te gaan.

Los van de personele gereedheid zijn er twee andere belangrijke redenen waarom we
streven naar een groter aandeel vrouwen.

Ten eerste zijn diverse teams sterkere teams: een diversiteit aan perspectieven zorgt
voor betere besluitvorming. Een meer diverse samenstelling van de krijgsmacht leidt
er bovendien toe dat ook eenheden in een meer diverse samenstelling kunnen worden
ingezet. Een grotere aanwezigheid van vrouwen bij operationele inzet kan zo bijvoorbeeld
het wederzijdse begrip verhogen en de toegang tot de lokale bevolking verbeteren.
Hierdoor verbetert het resultaat van de operatie.

Ten tweede zorgt meer diversiteit binnen de organisatie voor een betere afspiegeling
van de maatschappij, dit is belangrijk voor het draagvlak van de krijgsmacht en de
verbinding met de samenleving.

Tot slot heeft Defensie baat bij een meer inclusieve cultuur waarin iedereen zich
veilig en gewaardeerd voelt, een grotere diversiteit aan medewerkers draagt hieraan
bij. Dit sluit ook aan bij de maatregelen die zijn genomen om de sociale veiligheid
binnen Defensie te vergroten als opvolging van het rapport Giebels uit 20182.

Al met al draagt deze inzet dus bij aan een betere en slagvaardigere organisatie die
juist in deze tijden hard nodig is. Diversiteit- en inclusiviteit beleid maken integraal
deel uit van de versterking van de krijgsmacht, waarvoor ook andere investeringen
in onder andere materieel en een nieuw loongebouw en HR-model onontbeerlijk zijn.

Vraag 2

Bent u van mening dat voorkeursbeleid bij sollicaties in strijd is met Artikel 1 van
de Grondwet over het gelijkheidsbeginsel?3

Antwoord 2

Nee, dat is niet het geval. Wanneer er sprake is van een stelselmatige en aanzienlijke
achterstand mag een werkgever voorrang geven aan de achterstandsgroep. Dit (voorkeurs)beleid
verandert de volgorde van het proces maar niet het inhoudelijke oordeel en dus worden
mannen en vrouwen niet verschillend beoordeeld ten aanzien van de kwaliteiten die
gesteld worden. Nadere informatie hierover is te vinden op rijksoverheid.nl4.

Vraag 3

Bent u van mening dat «positieve discrimatie» een vorm van «discriminatie» ofwel «ongelijke
behandeling» is en daardoor dus per wet verboden is?

Antwoord 3

Nee, zie ook het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Heeft u een analyse laten uitvoeren naar hoeveel extra vrouwen gaan solliciteren op
een baan bij Defensie naar aanleiding van deze maatregelen? Zo ja, kunt u deze met
de Kamer delen? Zo nee, waarom heeft u nog geen analyse laten uitvoeren?

Antwoord 4

Nee, dit is van vele factoren afhankelijk zoals ook de bredere arbeidsmarkt-ontwikkelingen
en economische trends. De inzet van Defensie is om aan onze zijde, de vraagkant, de
belemmeringen op te heffen en te zorgen dat vrouwen meer dan welkom zijn. De ontwikkelingen
in het aanbod op de arbeidsmarkt heeft Defensie niet in de hand.

Vraag 5

Deelt u de vrees dat vrouwen zich mogelijk ongemakkelijk kunnen gaan voelen als ze
het idee krijgen dat ze enkel een baan of promotie krijgen vanwege het zijn van een
vrouw?

Antwoord 5

Het invoeren van een streefcijfer voor vrouwen is één van de middelen om de ambitie
te realiseren. Dit laat onverlet dat het een instrument is dat ook negatieve reacties
kan oproepen. Het kan rolbevestigend werken en andere groepen voelen zich wellicht
minder gehoord en gezien. Ik erken deze nadelen. Echter, deze wegen op dit moment
niet op tegen de beoogde effecten zoals toegelicht in vraag 1. Daarbij wil ik nogmaals
bevestigen dat de kwaliteitseisen niet worden aangepast, er wordt dus niemand aangenomen
of bevorderd die niet geschikt is.

Vraag 6

Heeft u laten onderzoeken wat de uitwerking van dit beleid is op mannen die al langere
tijd bij Defensie werken en jonge mannen die een carrière bij Defensie overwegen?
Zo ja, kunt u deze met ons ons delen? Zo nee, waarom heeft u nog geen analyse laten
uitvoeren?

Antwoord 6

Nee, daar is geen specifiek onderzoek naar verricht. Ik heb er begrip voor dat deze
maatregelen verschillende sentimenten oproepen. De perspectieven binnen Defensie verschillen
daarin niet van die in de samenleving. Echter, dit beleid draagt in belangrijke mate
bij aan een sterkere Defensieorganisatie zoals ook toegelicht in het antwoord op vraag
1.

Vraag 7

Deelt u de mening dat het oneerlijk is dat een mannelijke soldaat, die al langere
tijd wacht op promotie, ingehaald kan worden door een vrouwelijke soldaat die hier
minder voor in aanmerking komt?5

Antwoord 7

Het voorkeursbeleid houdt in dat er bij gelijke geschiktheid de voorkeur aan een vrouw
gegeven kan worden. In het geval van een mindere geschiktheid gebeurt dat niet en
gaat het voorbeeld dus niet op. Het kan wel gebeuren dat de vrouwelijke kandidaat
een kortere wachttijd heeft voordat zij benoemd wordt, echter dan is er altijd sprake
van gelijke geschiktheid.

Vraag 8

Waarom neemt u een risico om mannelijke militairen en sollicitanten mogelijk te ontmoedigen
met dit voorkeursbeleid, terwijl 89 procent van het militaire personeel momenteel
man is en de meeste sollicitanten dit ook zijn?

Antwoord 8

Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 1 en vraag 6 ben ik er samen met de
Defensietop van overtuigd dat dit de Defensieorganisatie sterker maakt.

Daarnaast is de nieuwe wervingscampagne gestart, getiteld «Generatie D». Dit is nadrukkelijk
niet gericht op een specifieke doelgroep of functie maar is gericht op een gezamenlijke
mentaliteit. De campagne richt zich op iedereen; ook op mensen die nog niet eerder
een baan bij de krijsmacht hebben overwogen. De campagne Generatie D spreekt mensen
aan die werk willen doen dat ertoe doet, geloven in de kracht van samenwerking en
persoonlijk willen groeien. Wat je achtergrond ook is. Ook dit draagt bij aan een
grotere diversiteit van de krijgsmacht maar zonder de focus op een specifieke doelgroep.

Vraag 9

Bedoelt u, door te zeggen dat het momenteel niet haalbaar is dat 30% van bijvoorbeeld
het Korps Mariniers snel uit vrouwen zal bestaan omdat hier «meer tijd voor nodig»
is en dat de «profielen en eisen tegen het licht gehouden zullen worden», dat er plannen
liggen om de eisen voor onze gevechtseenheden te verlagen? Zo nee, hoe gaan er in
de toekomst dan wel meer vrouwen bij de fysiek zware gevechtseenheden komen?

Antwoord 9

Nee, we gaan de fysieke eisen voor het Korps Mariniers niet aanpassen. Wel gaan we
kijken of we de gestelde eisen voor een functie aansluiten bij de taken die onder
die functie vallen. Bijvoorbeeld in het geval van functies in het cyber commando waarbij
niet altijd fysieke taken gemoeid zijn. In geval iemand geen fysieke taken heeft hoeft
het ook niet nodig te zijn dat hij/zij aan de fysieke vereisten voldoet. Met het nader
bekijken van deze profielen en eisen ontstaat meer ruimte om te werken met specifiek
inzetbare profielen in plaats van de breed inzetbare profielen en dit biedt kansen
om dergelijke specialisten beter aan ons binden.

Vraag 10

U zegt in de brief dat u wilt gaan onderzoeken of in de toekomst streefcijfers ook
mogelijk zijn voor andere groepen, maar is het niet de bedoeling dat er gesolliciteerd
wordt op kwaliteit in plaats van op geslacht of afkomst?

Antwoord 10

Inderdaad, kwaliteit blijft leidend. Er is dan ook geen sprake van dat er verschillende
eisen gelden voor verschillende groepen medewerkers.

Vraag 11

Bent u op de hoogte van eerdere Diversiteit en Inclusiviteit wervingsacties in het
verleden en weet u ook dat deze vrijwel geen effect hebben gehad, aangezien het percentage
vrouwen bij defensie gelijk is gebleven de afgelopen 20 jaar? Waarom zouden uw nieuwe
maatregelen dan wel resultaat hebben?6

Antwoord 11

Er zijn veel activiteiten ingezet gericht op de werving van vrouwen en er zijn al
aanzienlijke resultaten geboekt in de werving en instroom van vrouwen voor bijvoorbeeld
de officiersopleiding, zo bedroeg de instroom bij de KMA in 2021 al 30% vrouwen. Echter
het aandeel vrouwen in het gehele personeelsbestand stijgt maar beperkt. Het is daarom
naast werving ook van groot belang om aandacht te besteden aan het behoud van vrouwelijke
medewerkers. Vandaar dat we met de gepresenteerde set aan maatregelen een sterkere
impuls geven die breder is dan de streefcijfers en bijvoorbeeld ook gericht is op
personeelsbeleid, talentmanagement en opleidingen en zo bijdraagt aan een beter werkklimaat
voor de huidige vrouwelijke medewerkers.

Vraag 12

Wordt er bij Defensie tijdens exitgesprekken gevraagd naar de redenen waarom bijvoorbeeld
vrouwen het voor gezien houden? Zo ja, kunt u enkele van de redenen delen? Zo nee,
zou dit van toegevoegde waarde kunnen zijn?

Antwoord 12

In het Doorlopend Dienstverlaters onderzoek Defensie (D3) wordt gevraagd naar de vertrekredenen.
De vertrekredenen van mannen en vrouwen komen grotendeels overeen. De meest genoemde
redenen voor het ongeplande vertrek zijn: «de wijze waarop de organisatie wordt bestuurd»,
«gebrek aan loopbaan- en ontwikkelingsmogelijkheden», en «onvoldoende nuttig en zinvol
werk». Een aantal van deze elementen is onderwerp van het nieuwe HR-model waarin meer
ruimte is voor flexibiliteit en maatwerk en strategisch talentmanagement één van de
programma onderdelen is.

De verdeling tussen mannen en vrouwen die de vragenlijst invullen, is gelijk aan de
verdeling man/vrouw in de populatie. Daarmee hebben we van een beperkt aantal vrouwen
antwoorden: circa 40 ingevulde vragenlijsten van vrouwen per jaar. We zien slechts
kleine, per jaar wisselende, verschillen in de vertrekredenen tussen mannen en vrouwen,
deze verschillen zijn niet significant genoeg om conclusies aan te verbinden.

Vraag 13

Kunt elk van deze vragen afzonderlijk beantwoorden en binnen de gebruikelijke termijn
van drie weken?

Antwoord 13

Ja.