Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over het subsidiëren van een oppositiekrant in Hongarije door de Nederlandse ambassade

Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 april 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Activisten gaan Orbáns mediamachine te lijf met hun
eigen krant: «Ik heb kinderen en kleinkinderen. Ik doe dit voor hen»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het bericht in dit artikel dat de Nederlandse ambassade een Hongaarse oppositiekrant
heeft gesubsidieerd? Hoe groot was het subsidiebedrag? Betreft dit een eenmalige of
structurele subsidie?

Antwoord 2

De Nederlandse ambassade heeft zowel in 2021 als 2022 financiële steun geleverd (10.000
euro per jaar), aan een project van de onafhankelijke, niet partij-gelieerde NGO eDemokracia.
Met het project «Nyomtass te is», vrij vertaald «print het zelf», worden nieuwsartikelen
verzameld van onafhankelijk media websites en verwerkt tot een document dat mensen
zelf kunnen printen en kunnen verspreiden. Het betreft dus geen oppositiekrant. Nederland
steunt dit initiatief, omdat Hongaren, met name op het platteland, zo verbeterde toegang
tot onafhankelijk nieuws hebben. Zoals bekend is onafhankelijke journalistiek een
prioriteit van het Nederlandse mensenrechtenbeleid en is het aanbod van onafhankelijke
traditionele media in Hongarije beperkt.

Vraag 3

Bent u het met ons eens dat het subsidiëren door een ander land van een oppositiekrant
een vorm is van buitenlandse inmenging in een soevereine democratie? Is dit een passende
rol voor een Nederlandse ambassade?

Antwoord 3

Zie het antwoord op vraag 2: het betreft geen oppositiekrant, maar een project van
een onafhankelijke, niet partij-gelieerde NGO, dat past binnen de prioriteiten van
het Nederlandse mensenrechtenbeleid.

Vraag 4

Kunt u toelichten wat u ervan zou vinden als bijvoorbeeld De Andere Krant zou worden
gesubsidieerd door een buitenlandse mogendheid? Is dat wel of geen vorm van «buitenlandse
inmenging»?

Antwoord 4

Zie het antwoord op vraag 2: de steun van de ambassade aan eDemokracia betreft geen
steun aan een oppositiekrant, maar een project van een onafhankelijke, niet partij-gelieerde
NGO dat past binnen de prioriteiten van het Nederlandse mensenrechtenbeleid.

Vraag 5

In hoeverre zijn de Nederlandse media eigenlijk vrijer, objectiever en onafhankelijker
van de staat dan bijvoorbeeld de Hongaarse media, aangezien Mediahuis en DPG Media
85% van de Nederlandse printmarkt in handen hebben, de NPO door de staat wordt betaald,
sommige journalisten vroeger politici waren en vice versa en de banden tussen politiek
en media in Nederland bijzonder nauw zijn?

Antwoord 5

Nederlandse media opereren onafhankelijk en vrij. Het landschap is pluriform. Het
kabinet heeft oog voor dit onderwerp, in Europa en in Nederland.

Vraag 6

Kunt u een overzicht geven van alle donaties van Nederlandse ambassades in het buitenland
aan (oppositie)kranten aldaar?

Antwoord 6

Nederlandse ambassades steunen geen oppositiekranten.

Vraag 7

Bent u het met de volgende definitie van desinformatie eens «Desinformatie is te kwader
trouw verspreide misleidende of onjuiste informatie. Desinformatie wordt publiekelijk
bekendgemaakt of «strategisch» uitgelekt door een overheid, onderneming of andere
entiteit om te voorkomen dat een doelgroep juiste conclusies kan trekken of correcte
meningen kan vormen.»? Zo ja, kan het zo zijn dat de Nederlandse ambassade in Hongarije
desinformatie verspreidt door oppositiekranten te subsidiëren?

Antwoord 7

De Nederlandse ambassade in Hongarije heeft geen desinformatie verspreid, zie antwoord
op vraag 2.

Vraag 8

Of is het misschien zo dat andere landen te «kwader trouw» kunnen handelen en alleen
de Nederlandse regering altijd «te goeder trouw» handelt en de Nederlandse regering
(of de Europese Unie) daarom per definitie geen «desinformatie» verspreiden?

Antwoord 8

Nee.

Vraag 9

Of, iets specifieker geformuleerd, is het zo dat bijvoorbeeld Russische (staats)media
volgens de regering altijd te kwader trouw propaganda verspreiden?

Antwoord 9

Russische (staats)media zijn aan banden gelegd door de Russische autoriteiten. Daardoor
verspreiden zij vaak op eenzijdige wijze de standpunten die zijn goedgekeurd door
het Kremlin.

Vraag 10

Indien dit niet het geval is, waarom worden Russische zenders die ons een ander perspectief
op de werkelijkheid (kunnen) bieden, dan door de EU verboden?

Antwoord 10

RT en Sputnik zijn verboden vanwege het verspreiden van desinformatie en het steunen
van de militaire agressie tegen Oekraïne. Tijdens deze crisis gebruiken zij de dekmantel
van de journalistiek om de agressie in Oekraïne te rechtvaardigen – zelfs met onjuistheden.

Vraag 11

Is het zo dat Nederland en haar ambassades altijd te goeder trouw de enige, absolute
en tijdloze waarheid verkondigen?

Antwoord 11

Nederlandse ambassades handelen te goeder trouw, in het belang van Nederland en voeren
het kabinetsbeleid uit. Daarover wordt parlementaire verantwoordelijkheid afgelegd
die vervolgens door vrije en onafhankelijke media kan worden gecontroleerd.

Vraag 12

Indien dit het geval is, wat is dan eigenlijk nog het nut van politiek debat als de
regering al de absolute waarheid in pacht heeft?

Antwoord 12

Een beschouwing over het nut van het politieke debat deel ik graag op een ander moment
in de Kamer.

Vraag 13

Indien dit niet het geval is, hoe kan de regering er dan zo zeker van zijn zelf geen
desinformatie te verspreiden in bijvoorbeeld Hongarije door het subsidiëren van oppositiekranten?

Antwoord 13

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 14

Deelt u onze mening dat het frappant is dat in de EU Russische zenders worden verboden,
terwijl de EU persvrijheid hoog in het vaandel meent te hebben staan?

Antwoord 14

Het verbod op RT en Sputnik betreft een tijdelijk en beperkt verbod. Er is geen verbod
voor journalisten van deze organisaties om binnen de EU hun werk te doen. Nederland
is ervan overtuigd dat mediavrijheid in het belang is van de burgers van de EU en
zal in EU-verband pleiten voor een oplossing voor deze situatie zodra de omstandigheden
dat toelaten. Nederland blijft onafhankelijke journalisten en media in Rusland ondersteunen,
hoe moeilijk dit in de huidige context ook is.

Vraag 15

Zou de Nederlandse regering zich niet veel beter hard kunnen maken voor het bestrijden
van censuur opgelegd door de Europese Unie en het beschermen van de vrijheid van meningsuiting
in Nederland in plaats van het subsidiëren van oppositiekranten in het buitenland?

Antwoord 15

Zie antwoorden op vraag 2 en 6. Nederland beschouwt mediavrijheid als fundamenteel
voor een open, democratische samenleving, en zal zich hiervoor blijven inzetten, zowel
in het binnenlandse- als buitenlandbeleid.

Vraag 16

Kunnen de bovenstaande vragen afzonderlijk beantwoord worden?

Antwoord 16

Ja.