Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Den Haan over het bericht dat steeds meer zorgverzekeraars tweelingpolissen aanbieden

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 5 april
2022).

Vraag 1

Herinnert u zich de antwoorden op de schriftelijke Kamervragen van 12 januari 2022
over het bericht dat steeds meer zorgverzekeraars tweelingpolissen aanbieden?1

Antwoord 1

Ja, deze antwoorden herinner ik me.

Vraag 2

Deelt u de mening dat de huidige «Regeling informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars
aan consumenten» niet effectief is in het tegengaan van tweelingpolissen (dat wil
zeggen, twee polissen die op kleine punten verschillen, bijvoorbeeld ten aanzien van
het vergoedingspercentage voor niet-gecontracteerde zorg)?2

Antwoord 2

Het doel van de «Regeling informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars aan consumenten»
is niet het tegengaan van (nagenoeg) gelijke polissen. Doel van de regeling is het
borgen dat de informatie die zorgverzekeraars verstrekken bruikbaar is voor verzekerden
en dat deze informatie het keuzeproces daadwerkelijk ondersteunt.

Vraag 3

Deelt u de mening dat verbetering van de risicoverevening een zeer effectieve maatregel
is om tweelingpolissen tegen te gaan, onder andere zodat ongezonde mensen niet langer
voorspelbaar verliesgevend zijn, en er dan geen reden meer is voor zorgverzekeraars
om tweelingpolissen aan te bieden?

Antwoord 3

Het doel van de risicoverevening is het wegnemen van voorspelbare winsten en verliezen
voor verzekeraars die het gevolg zijn van gezondheidsverschillen in hun verzekerdenpopulatie.
De risicoverevening zorgt voor een gelijk speelveld tussen zorgverzekeraars, neemt
prikkels tot risicoselectie weg en zorgt ervoor dat zorgverzekeraars gestimuleerd
worden om zich te richten op doelmatige zorginkoop. Het terugdringen van het aantal
(nagenoeg) gelijke polissen is dus geen specifiek doel van de risicoverevening. Het
zou wel zo kunnen zijn dat het voor zorgverzekeraars minder aantrekkelijk is om (nagenoeg)
gelijke polissen aan te bieden als bepaalde groepen verzekerden niet langer over-
of ondergecompenseerd worden.

Alleen het verder verbeteren van de risicoverevening is echter geen oplossing van
het probleem. Het aantal (nagenoeg) gelijke polissen op de markt wordt uiteindelijk
bepaald door het gedrag van zorgverzekeraars. Ik roep zorgverzekeraars daarom op hun
polisaanbod kritisch tegen het licht te houden en ik ga het gesprek met hen hierover
aan. Nagenoeg gelijke polissen bemoeilijken het keuzeproces voor verzekerden en dit
kan ertoe leiden dat verzekerden bij een klein verschil onnodig voor een duurdere
polis kiezen. En waar het gaat om de risicoverevening pak ik mijn rol: het verder
verbeteren van de risicoverevening heeft mijn voortdurende aandacht. Hierin is het
thema restrisico’s, het adequater compenseren van groepen verzekerden waar nu nog
sprake is van over- of ondercompensatie, prioritair.

Vraag 4

Bent u bekend met de technische mogelijkheden om ervoor te zorgen dat ongezonde verzekerden
niet langer voorspelbaar verliesgevend zijn, bijvoorbeeld door bij de schatting van
de gewichten van de vereveningsformule, de restrictie toe te voegen dat het gemiddeld
resultaat op de ongezonden gelijk aan nul is (de zogenaamde «constrained regression»-methode)?

Antwoord 4

Ik ben bekend met de constrained regression-methode. Zoals ik in het antwoord op vraag
3 opmerkte, werk ik continue aan het verder verbeteren van de risicoverevening. De
constrained regression methode is inderdaad een optie om de compensatie voor chronisch
zieken te verbeteren. Het is alleen niet de enige optie om deze compensatie te verbeteren
en wellicht ook niet de meest wenselijke. De constrained regression-methode kent namelijk
ook nadelen.

Ik licht dit graag toe. Met een constrained regression worden er «aanvullende restricties»
op het model toegepast. Dit kan bijvoorbeeld door bepaalde groepen verzekerden gemiddeld
op een bepaald (verevenings)resultaat te laten uitkomen. Het resultaat voor bepaalde
groepen ongezonde verzekerden hoeft dan niet langer negatief te zijn. Het opleggen
van zulke aanvullende restricties heeft echter negatieve gevolgen voor andere groepen
verzekerden in het model. Voor andere groepen verzekerden zal de verevende werking
namelijk achteruitgaan. Daarom vergt het een zorgvuldige afweging of constrained regression
de meest wenselijke oplossing is.

Vraag 5

Deelt u de mening dat als ongezonde verzekerden gemiddeld niet langer voorspelbaar
verliesgevend zijn, zorgverzekeraars niet langer terughoudend hoeven te zijn in het
investeren in zorginkoop en innovatie voor chronisch zieken en zij eindelijk in hun
marketing duidelijk kunnen maken dat zij de beste zorg voor chronisch zieken hebben
ingekocht?

Antwoord 5

Zoals ik in antwoord op vraag 3 aangaf, zorgt de risicoverbetering voor een gelijk
speelveld tussen zorgverzekeraars, neemt prikkels tot risicoselectie weg en zorgt
ervoor dat zorgverzekeraars gestimuleerd worden om zich te richten op doelmatige zorginkoop.
Het Nederlandse vereveningsysteem wordt als een van de beste ter wereld gezien en
werkt over het algemeen goed. Voor veel groepen chronisch zieke verzekerden compenseert
de verevening al goed en worden zorgverzekeraars hier dus niet belemmerd in het investeren
in doelmatige zorginkoop of bij het doen van reclame-uitingen gericht op bepaalde
groepen verzekerden. Ook is het gedrag van zorgverzekeraars op de zorginkoopmarkt
slechts ten dele afhankelijk van de risicoverevening. Zorgverzekeraars zijn dus ook
zelf aan zet.

Tegelijkertijd is er ruimte voor verdere verbetering van de risicoverevening. Uit
eerdere onderzoeken is gebleken dat verdere verbetering te behalen valt bij bepaalde
groepen van chronische zieken. Daarom werkt het Ministerie van VWS in samenwerking
met het Zorginstituut, onderzoekers en zorgverzekeraars continue aan de verbetering
van het vereveningsmodel. Deze verbeteringen richten zich niet alleen direct op de
compensatie voor chronisch zieken, maar hier wordt breder gekeken. De risicoverevening
is namelijk een verdeelmodel waardoor een verbetering in de compensatie voor gezonde
verzekerden vaak ook een verbetering in de compensatie voor chronische zieke verzekerden
geeft.

De komende maanden zullen in het kader van het Onderzoeksprogramma Risicoverevening
2021–2022 verschillende onderzoeken worden afgerond met daarin naar verwachting voorstellen
voor verbeteringen in het model. Ik verwacht uw Kamer in juli – na het Bestuurlijk
Overleg Risicoverevening – te informeren over de geplande modelwijzigingen voor 2023.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat zorgverzekeraars zich in hun marketing
de afgelopen decennia vrijwel uitsluitend hebben gericht op gezonde (dus winstgevende)
verzekerden, en niet op ongezonde (dus verliesgevende) verzekerden en dat het een
ongekend gunstige ontwikkeling zou zijn als zorgverzekeraars eindelijk kunnen gaan
adverteren met: «Chronisch zieken, kom bij ons!», zonder dat zij bang hoeven te zijn
dat ze hiermee onevenredig veel voorspelbaar verliesgevende verzekerden zullen aantrekken?

Antwoord 6

Een belangrijke pijler in de Zorgverzekeringswet is risicosolidariteit. Voor de basisverzekering
geldt een acceptatieplicht en een verbod op premiedifferentiatie. Zorgverzekeraars
mogen verzekerden dus niet weigeren en ook geen hogere premie vragen aan verzekerden
met bijvoorbeeld een slechtere gezondheid of een hogere leeftijd. Op die manier wordt
de risicosolidariteit geborgd. De NZa houdt toezicht op het naleven van de acceptatieplicht
door zorgverzekeraars.

Verzekerden dienen zich ook daadwerkelijk vrij te voelen om iedere basisverzekering
te kiezen. Het zou daarom inderdaad mooi zijn als álle groepen verzekerden zich aangesproken
voelen door de communicatie en marketing van zorgverzekeraars. Het Nivel heeft onlangs
een monitor uitgevoerd naar het overstapseizoen van 2021–2022. Hierin zijn onder andere
de reclame-uitingen van zorgverzekeraars geanalyseerd. Het Nivel stelt dat de reclames
van zorgverzekeraars zich op een brede doelgroep richten. Er zijn verschillende vergelijkingssites
of zorgverzekeraars die cadeaus aanbieden bij het afsluiten van een zorgverzekering.
Bij het aanbieden van zulke cadeaus wordt niet op een specifieke doelgroep gericht.

Vraag 7

Bent u bereid zo spoedig mogelijk te realiseren dat ongezonde verzekerden gemiddeld
niet langer voorspelbaar verliesgevend zijn, bijvoorbeeld door toepassing van de zogenaamde
«constrained regression»-methode? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Zoals ik in antwoord op vraag 3 aangaf heeft het verder verbeteren van de risicoverevening
mijn voortdurende aandacht. Hierin is het thema restrisico’s, het adequater compenseren
van groepen verzekerden waar nu nog sprake is van over- of ondercompensatie, prioritair.

De afgelopen jaren zijn er diverse stappen gezet en verbeteringen in het model doorgevoerd
om de compensatie voor chronisch zieken te verbeteren. Hiermee gaan we door. Het Ministerie
van VWS werkt namelijk continue aan de verbetering van het vereveningsmodel, in samenwerking
met het Zorginstituut, onderzoekers en zorgverzekeraars. Jaarlijks wordt hiervoor
een onderzoeksprogramma opgesteld waarin de geplande onderzoeken voor het komende
jaar zijn opgenomen. Dit programma wordt opgesteld in overleg met de eerdergenoemde
partijen.

Met dit onderzoeksprogramma wordt beoogd het risicovereveningsmodel zoveel mogelijk
te verbeteren en zo voorspelbare winstgevendheid en verliesgevendheid van groepen
verzekerden te minimaliseren. In september wordt uw Kamer over het onderzoeksprogramma
voor het komende onderzoeksjaar geïnformeerd.