Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Minhas over het bericht ‘Bouw brandblusinstallatie Waalhaven Zuid op losse schroeven’

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 21 maart
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Bouw brandblusinstallatie Waalhaven Zuid op losse schroeven»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Wat is uw reactie op het feit dat de kosten voor de bouw van de permanente blusvoorzieningen
op het emplacement Waalhaven Zuid vier keer zo duur blijken als verwacht en de werkzaamheden
hierdoor niet kunnen beginnen?

Kunt u toelichten waarom de kosten van deze werkzaamheden zo veel hoger zijn uitgevallen
en hoe het tekort van 63 miljoen euro bij ProRail is ontstaan?

Antwoord 2 en 3

De forse kostenstijging voor de brandblusvoorzieningen hangt samen met de complexiteit
en het bijzondere karakter van dit project. ProRail heeft aangegeven tijd nodig te
hebben om de huidige scope, raming, planning en risico’s verder inzichtelijk te maken
en te onderbouwen en is daarbij mede afhankelijk van goedkeuring door het bevoegd
gezag van de door ProRail voorgestelde maatregelen. Aan de hand van deze verdere uitwerking
stelt ProRail een nadere onderbouwing van de uiteindelijke kosten op ten behoeve van
het verklaren van het tekort. Daarnaast heb ik ProRail gevraagd de raming extern te
laten toetsen en de scope en planning nader in beeld te brengen. Zodra er een stabiel
beeld is kan ik overgaan tot besluitvorming over het tekort.

Vraag 4 en 5

Heeft u in beeld waarom het tekort van 63 miljoen euro bij ProRail nu pas duidelijk
is geworden? Zo ja, waarom is dit niet eerder gecommuniceerd? Zo nee, waarom niet?

Is het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op de hoogte geweest van het tekort
bij ProRail? Zo ja, waarom heeft het ministerie ProRail niet tijdig geattendeerd op
het tekort en de mogelijke gevolgen van dit probleem?

Antwoord 4 en 5

Op 24 december 2021 is door ProRail met mijn ministerie gedeeld dat een forse tegenvaller
verwacht kon worden op basis van een eerste analyse van nieuwe ramingen. Als uitvoerder
van dit project is het de taak van ProRail om het ministerie hier op te attenderen.
Begin dit jaar zijn de ramingen verder geanalyseerd en heeft ProRail een tekort van
circa 63 miljoen moeten vaststellen. Dit is toen ook met het bevoegd gezag gedeeld
maar niet verder gecommuniceerd, omdat ProRail nog bezig was en is om de uiteindelijke
omvang van het tekort te bepalen en te laten toetsen. Naast de onderbouwing van de
huidige raming heb ik ProRail gevraagd in kaart te brengen wat de gevolgen zijn als
het emplacement Waalhaven Zuid per 1 januari 2023 moet sluiten.

Vraag 6

Bent u ook van mening dat, gezien de resultaten van het onafhankelijke onderzoek van
bureau Crisislab naar de knel- en verbeterpunten bij ProRail, de spoorwegbeheerder
al minimaal anderhalf jaar eerder actie had kunnen ondernemen met het op orde brengen
van de blusvoorzieningen voor het goederenvervoer?

Antwoord 6

ProRail is sinds de oplevering van het Crisislab-onderzoek in 2020 aan de slag om
de brandblusvoorzieningen conform de omgevingsvergunning op orde te brengen. De voorbereidingen
blijken echter complex, onder andere omdat ProRail bij de aanleg van voorzieningen
afhankelijk is van de medewerking van diverse derde partijen. In de tussentijd heeft
ProRail in overleg met bevoegd gezag onder andere een nieuwe en tijdelijke voorziening
in de vorm van een blustrein in gebruik genomen, waarmee het rangeren van gevaarlijke
stoffen gecontinueerd kan worden.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat alles in het werk gesteld moet worden om de einddatum van
1 januari 2023 voor het afronden van de werkzaamheden op Waalhaven Zuid te halen?
Welke inspanningen gaat u daarvoor verrichten?

Antwoord 7

Dat ben ik met u eens. De inspanningen van alle betrokken partijen zijn erop gericht
om op 1 januari 2023 aan de eisen in de omgevingsvergunning van Rotterdam te voldoen.
De voortgang wordt onder andere besproken in regulier bestuurlijk overleg tussen ProRail,
de gemeente Rotterdam, de omgevingsdienst, de veiligheidsregio, het havenbedrijf Rotterdam
en het ministerie.

Vraag 8

Heeft u in beeld welke logistieke oplossingen er klaarliggen bij het wederom moeten
sluiten van Waalhaven Zuid?

Antwoord 8

ProRail zal al het mogelijke in het werk stellen om het goederenvervoer op het spoor
zo goed als mogelijk af te wikkelen, maar de mogelijkheden daarvoor zijn beperkt wanneer
Waalhaven Zuid gesloten zou worden voor het rangeren met gevaarlijke stoffen. Dit
wordt onder andere belemmerd omdat emplacement Kijfhoek vanaf 2023 voor langere tijd
minder capaciteit heeft vanwege een grootschalige renovatie. Het voorkomen van dit
scenario is een gezamenlijke opgave van alle betrokken partijen. Daartoe vindt intensief
bestuurlijk overleg plaats.

Vraag 9

Heeft u in beeld of er meer werkzaamheden met betrekking tot spoorinfrastructuur en
blusvoorzieningen voor het goederenvervoer onder druk staan als gevolg van hogere
kosten?

Antwoord 9

ProRail legt op vijf emplacementen in de Rotterdamse haven brandblusvoorzieningen
aan, namelijk op Waalhaven Zuid en op vier andere emplacementen. Deze vormen samen
één project. De kostenoverschrijding betreft dit totale project. Daarnaast zullen
de komende jaren op meer plaatsen aanpassingen op emplacementen moeten worden uitgevoerd.
In het landelijk emplacementenproject zijn met regionale partijen afspraken gemaakt
over uniforme veiligheidspakketten. Ik heb geen signalen dat deze werkzaamheden onder
druk staan door hogere kosten.

In de brief over de financiële situatie met betrekking tot instandhouding en ontwikkeling
van de Rijksinfrastructuur2 heeft mijn voorganger uw Kamer tevens gemeld dat onder andere voor de aanpak van
de onderhoudsachterstanden in de haven in 2022 extra financiële middelen noodzakelijk
zijn, waarover aan uw Kamer in de Voorjaarsnota een concreet voorstel wordt opgenomen.
In het kader van het verbeterprogramma Zee-Zevenaar3 blijven IenW en ProRail met elkaar in gesprek over de inzichten in de kosten(ontwikkeling)
van de benodigde maatregelen voor het aanpakken van de onderhoudsachterstanden in
de haven in 2023 en latere jaren.

Vraag 10

Kunt u deze vragen binnen twee weken beantwoorden?

Antwoord 10

Ik heb geprobeerd uw vragen zo snel mogelijk te beantwoorden.