Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Esch over de zorgwekkende frisdrankconsumptie van jongeren

Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
18 maart 2022).

Vraag 1

Kent u het bericht «Drie keer per dag cola en dan nog een sapje; Amsterdamse jongere
drinkt te veel frisdrank»?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Bent u ook geschrokken van de uitkomsten van het onderzoek van de GGD Amsterdam naar
de frisdrankconsumptie onder Amsterdamse jongeren?

Antwoord 2

Het is mij bekend dat onder andere jongeren (veel) meer frisdrank drinken dan geadviseerd
wordt. Ik vind het wel ernstig dat kinderen en jongeren al zulke ongezonde gewoontes
hebben omdat ongezond eten en drinken op jonge leeftijd vaak een voorbode is voor
ongezondheid op latere leeftijd, bijvoorbeeld door overgewicht. Daarnaast is frequente
consumptie van suikerhoudende dranken slecht voor de tanden.

Vraag 3

Bent u bereid een vergelijkbaar landelijk onderzoek te doen naar de frisdrankconsumptie
onder jongeren?

Antwoord 3

Nee, dat ben ik niet van plan. In opdracht van VWS voert het RIVM regelmatig voedselconsumptiepeilingen
(VCP) uit onder de algemene bevolking van 1 tot 79 jaar. Met deze peiling worden gegevens
verzameld over wat, wanneer en waar geconsumeerd wordt door verschillende leeftijdsgroepen.
Uit de VCP komen landelijke cijfers over de frisdrankenconsumptie en hiermee kan bijvoorbeeld
ook de bijdrage van de frisdrankconsumptie aan de totale consumptie van suikers in
beeld worden gebracht. Dit najaar verwacht ik de publicatie van nieuwe cijfers van
de meest recente peiling (2019–2021).

Resultaten van de VCP zijn te zien op www.wateetnederland.nl.

Vraag 4

Wat doet u momenteel om de frisdrankconsumptie onder jongeren te verminderen?

Antwoord 4

Voor kinderen en jongeren werk ik aan een gezonde schoolomgeving waarin bijvoorbeeld
het drinken van water wordt gestimuleerd en het gebruik van suikerhoudende frisdrank
wordt ontmoedigd. Een voorbeeld is dat waterdrinken een bindend uitgangspunt is van
de Gezonde School-aanpak2. Vanuit de subsidieregeling watertappunten hebben meer dan 900 scholen (po, vo en
mbo) een watertappunt gerealiseerd.

Via het Akkoord Gezonde Voeding Op Scholen (2021–2025) werken JOGG en Voedingscentrum samen met aanbodbepalende partijen als
cateraars, groothandels, voedselproducenten en leveranciers. Dit helpt scholen ook
bij het bereiken van een Gezonde Schoolkantine.

Deze inzet heeft er toe bijgedragen dat het aanbod aan frisdrank op scholen de afgelopen
jaren is veranderd. Dranken op scholen bevatten steeds minder suikers. Veel regular
dranken zijn vervangen door calorie loze en light varianten.

De verschuiving in het frisdrankaanbod komt ook voort uit de toezegging in het preventieakkoord
van de Nederlandse frisdranksector om de hoeveelheid calorieën (suiker) in het volume
aan drank dat ze verkopen met 30% te verlagen in 2025 (ten opzichte van 2012). Dit
doen ze onder andere door meer marketing voor calorie loze of light producten op de
markt. Er zijn ook waters met een smaakje op de markt bijgekomen die weinig calorieën
bevatten. Daarnaast hebben de Nederlandse frisdrankproducenten in het Nationaal Preventie
Akkoord afgesproken per 2019 te stoppen met de verkoop van de traditionele, suikerhoudende
frisdranken aan middelbare scholen en adviseren ze betreffende cateraars alleen nog
water en laagcalorische en calorievrije frisdranken te verkopen.

In het Nationaal Preventieakkoord hebben partijen zich verbonden aan productverbetering.
De nieuwe aanpak hiervoor heb ik recent aan uw Kamer gestuurd3. Het verbeteren van de samenstelling van frisdrank is onderdeel van deze nieuwe aanpak.

In het coalitieakkoord is hier bovenop aangekondigd dat de belasting op frisdranken
wordt verhoogd.

Vraag 5

Kunt u in gesprek gaan met het Voedingscentrum en eventueel andere betrokkenen om
de voorlichting aan jongeren over de ongezonde eigenschappen van vruchtensap te verbeteren?

Antwoord 5

Educatie is een belangrijke pijler binnen de Gezonde School-aanpak. Erkende educatieprogramma’s
die onderdeel van deze aanpak zijn, zoals Smaaklessen, leren kinderen wat gezonde
en ongezonde dranken zijn. Er wordt bijvoorbeeld behandeld waarom water de beste dorstlesser
is en wat de nadelen zijn van frisdrank.

Vraag 6

Gaat de invoering van de Nutri-Score jongeren helpen om ongezonde vruchtensappen en
frisdrank voortaan te laten staan?

Antwoord 6

Nutri-Score kan consumenten helpen om producten uit dezelfde productgroep met elkaar
te vergelijken. Nutri-Score geeft aan mineraal- en bronwater een donker groene A.
Suikerhoudende frisdranken én vruchtensap krijgen over het algemeen een Score C of
lager. Nutri-Score maakt dus inzichtelijk wat de gezondere optie is en is daarmee
een hulpmiddel, ook voor jongeren, om die gezondere keuze in de winkel of online te
maken.

Vraag 7

Wanneer verwacht u dat consumenten de Nutri-Score op alle verpakkingen terug kunnen
vinden?

Antwoord 7

Het definitieve besluit over de invoering van Nutri-Score in Nederland heb ik nog
niet genomen. Hiervoor wacht ik op de uitkomsten van de evaluatie van het algoritme
van Nutri-Score die momenteel wordt uitgevoerd door een internationaal wetenschappelijk
comité.

Als Nederland besluit tot invoering kunnen levensmiddelenfabrikanten en supermarkten
vrijwillig kiezen om het logo te gebruiken. Op een aantal producten in het winkelschap
zien we al het Nutri-Score logo. Het gaat in dit geval om producten die in buitenlandse
bedrijven zijn geproduceerd en daarom met het logo legaal op de Nederlandse markt
mogen worden afgezet (wederzijdse erkenning), of om pilots. De verwachting is dat
het aantal verpakkingen met Nutri-Score snel en sterk zal toenemen zodra het besluit
tot invoering van Nutri-Score in Nederland formeel is genomen.

Vraag 8

Deelt u de aanbeveling van de GGD Amsterdam dat er een bredere beweging nodig is om
tegen te gaan dat het normaal is om frisdrank te drinken, zoals dit ook is gebeurd
bij de ontmoediging van tabak?

Antwoord 8

Ik deel de urgentie die de GGD schetst. Daarom is ook voortzetting en versterking
van de preventieaanpak nodig die in gang is gezet met het Nationaal Preventieakkoord
en komt er een belastingverhoging op frisdranken. Die urgentie zit hem wat mij betreft
niet alleen in te hoge frisdrankconsumptie maar in meerdere factoren die ten grondslag
liggen aan overgewicht en ongezonde voeding.

Vraag 9

Bent u bereid de lessen en successen van de campagne voor een rookvrije generatie
te betrekken bij de aanpak van het verminderen van frisdrankconsumptie onder jongeren?

Antwoord 9

Daar ben ik zeker toe bereid. In het coalitieakkoord is niet voor niks afgesproken
dat we de doelen van het preventieakkoord doorzetten, met als doel een gezonde generatie
in 2040 met een focus op de jeugd door sport, voeding en bewegen. Daarin werk ik onder
andere samen met de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) die ook een belangrijke
partij zijn bij de beweging naar een rookvrije generatie. Zij nemen deze ervaring
ook mee.

Vraag 10

Bent u bereid werk te maken van sobere verpakkingen, gezonde alternatieven en een
verbod op reclame en marketing voor frisdrank gericht op jongeren?

Antwoord 10

Aanvullende maatregelen op het preventieakkoord werk ik de komende tijd nog uit, waar
mogelijk samen met de NPA tafel overgewicht en waar nodig daarbuiten. Om de dagelijkse
voedselomgeving gezonder te maken, verken ik de wettelijke mogelijkheden om een gezonde
voedselomgeving te bevorderen. Hiermee zouden we ook eventuele regels kunnen stellen
met betrekking tot ongezonde drank-, snoep- en snackautomaten in bijvoorbeeld de schoolomgeving
of beperken van marketing van ongezonde producten gericht op kinderen. Ik hoop uw
Kamer voor de zomer te informeren over de aanvullende maatregelen.

Er zijn naast gewoon kraanwater al diverse gezonde alternatieven beschikbaar. Producenten
zetten hier onder invloed van marktvraag en afspraken al op in. Ook bestaat er een
Reclamecode voor Voedingsmiddelen met zelfreguleringsafspraken over marketing voor
ongezonde producten gericht op kinderen.

Vraag 11

Bent u bereid in overleg met het onderwijsveld ervoor te zorgen dat er geen frisdrank
wordt verkocht op scholen en dat (flits)bezorgers niet worden toegestaan op het schoolplein?

Antwoord 11

Wat mij betreft moeten we erop alert zijn dat bepaalde maatregelen, zoals een verbod
op (flits)bezorgers, er voor kunnen zorgen dat het probleem zich verplaatst naar buiten
de schoolgrenzen. Een samenwerking tussen scholen, gemeenten, en voedselaanbieders
rond scholen is daarom noodzakelijk. Dit is toegepast in de pilot Gezonde Schoolomgeving4. JOGG gaat deze pilot opschalen om meerdere gemeenten met deze aanpak te ondersteunen.

Daarnaast kijk ik in de verkenning die ik in antwoord 10 noem hoe ik gemeenten juridische
handvatten kan bieden om de voedselomgeving, onder andere rond de school, gezonder
te maken.

Vraag 12

Wanneer kan de Kamer het voorstel om gemeenten meer instrumenten te geven voor het
creëren van een gezonde voedselomgeving verwachten?5

Antwoord 12

Ik werk de komende tijd mijn aanpak op het gebied van overgewicht en voeding verder
uit. Het gezonder maken van de voedselomgeving is daar een belangrijke pijler in.
Het bieden van juridische handvatten aan gemeenten zie ik als een onderdeel hiervan.
Ik hoop uw Kamer hier voor de zomer over te informeren.

Vraag 13

Wanneer kan de Kamer het voorstel voor een belasting op suikerhoudende dranken verwachten?6

Antwoord 13

De aanpassing van de verbruiksbelasting op niet-alcoholische dranken zal meelopen
in het pakket Belastingplan 2023 dat met Prinsjesdag aan de Tweede Kamer zal worden
aangeboden.

Vraag 14

Kunt u deze vragen een-voor-een en voorafgaand aan het commissiedebat over leefstijlpreventie
op 24 maart 2022 aanstaande beantwoorden?

Antwoord 14

Ja.