Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Gijs van Dijk en Kuiken over werkgevers zetten personeel onder druk om quarantaineregels te ontwijken

Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 28 februari
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «FNV: werkgevers zetten personeel onder druk om quarantaineregels
te ontwijken»1?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Vindt u het ook zorgwekkend dat werkgevers hun personeel onder druk zetten om, ondanks
dat zij in quarantaine moeten, toch gedwongen naar het werk te komen?

Antwoord 2

Ik onderschrijf het belang van het naleven van de regels met betrekking tot quarantaine
en isolatie. Quarantaine is een voorzorgsmaatregel indien er nauw contact geweest
is met een besmet persoon, maar er nog geen besmetting is vastgesteld. Isolatie is
aan de orde wanneer er sprake is van een positieve testuitslag. De maatregelen ten
aanzien van quarantaine zijn inmiddels aanzienlijk versoepeld en ook de isolatieperiode
is ingekort, desondanks is het van groot belang dat werkgevers deze maatregelen correct
naleven. De werkgever is verplicht zorg te dragen voor een veilige en gezonde werkomgeving.
Naleving van de quarantainemaatregelen hoort daarbij. Werknemers in strijd met deze
maatregelen toch dwingen te komen werken is ongewenst.

Vraag 3

Bent u ook bezorgd dat er hierdoor meer besmettingen zullen plaatsvinden op de werkvloer?

Antwoord 3

Ik begrijp dat het voor werkgevers gezien de huidige besmettingsaantallen een grote
uitdaging is voldoende bezetting te realiseren en roosters rond te krijgen. Dat neemt
niet weg dat naleving van de maatregelen zeer belangrijk is. Wanneer de regels niet
worden nageleefd, kan dat leiden tot verdere verspreiding van het virus op de werkvloer.
Dat zal de continuïteit van de bedrijfsprocessen ook niet ten goede komen.

Vraag 4

Bent u bovendien ook bekend met het feit dat werknemers, die in quarantaine moeten,
door de werkgever gedwongen worden om vakantiedagen op te nemen?

Antwoord 4

Werknemers die in quarantaine moeten en om die reden niet kunnen werken hebben recht
op loon voor de afgesproken arbeidsduur, zolang de arbeidsovereenkomst duurt. Het
is niet toegestaan dat de werkgever voor die periode vakantiedagen afschrijft. Is
het voor een werknemer mogelijk om gedurende de periode van quarantaine thuis te werken,
dan geldt dat de werknemer gedurende de quarantaine thuis werkt en om die reden uiteraard
ook recht heeft op loon. Ook ten aanzien van isolatie geldt dat de werkgever loon
moet doorbetalen en de werknemer niet mag vragen om vakantiedagen op te nemen. Zie
verder mijn antwoord op vraag 7 over uitzonderingen op quarantaine in geval van essentiële
bedrijfsprocessen.

Vraag 5

Bent u het eens dat het ongewenst is dat werknemers voor hun quarantaineperiode vakantiedagen
moeten opnemen?

Antwoord 5

Ja, daar ben ik het mee eens. Als een werknemer in quarantaine gaat en kan thuiswerken,
dan moet de werknemer dat doen. Kan dat niet, dan mag een werkgever geen verlofuren
aftrekken, tenzij dat in overleg met de werknemer gebeurt. De werkgever moet het salaris
van de werknemer doorbetalen, ook als de werknemer gedurende de quarantaineperiode
niet kan werken. Hetzelfde geldt ten aanzien van isolatie.

Vraag 6

Klopt het dat als werknemers in quarantaine moeten dit onder een ziekmelding dient
te vallen? Zo ja, kunt u dit toelichten hoe dit wettelijk is geregeld?

Antwoord 6

Zoals aangegeven is quarantaine niet hetzelfde als isolatie. Quarantaine is uit voorzorg,
bijvoorbeeld als de werknemer in contact is geweest met iemand die corona heeft en
er nog geen besmetting is vastgesteld bij de werknemer zelf. Een werknemer die positief
getest is op corona gaat in isolatie. In dat geval kan ook sprake zijn van ziekte.
Vooropgesteld wordt dat een werknemer zich ziek kan melden wanneer die werknemer als
gevolg van de ziekte niet in staat is zijn werkzaamheden te verrichten. In dat geval
heeft de werknemer recht op loondoorbetaling bij ziekte op grond van 7:629 van het
Burgerlijk Wetboek. Als een werknemer in isolatie gaat maar geen klachten heeft en
dus ook niet ziek is, bestaat er recht op loon op grond van artikel 7:628 van het
Burgerlijk Wetboek. Als een werknemer tijdens quarantaine of isolatie in staat is
om thuis te werken, bestaat er uiteraard recht op loon omdat de werknemer zijn werkzaamheden
uitvoert. In aanvulling hierop heeft het kabinet, gegeven het urgente belang voor
de volksgezondheid, met het UWV afgesproken dat vangnetters (zoals uitzendkrachten
en eindedienstverbanders) die vanwege de quarantaine of isolatie niet kunnen werken,
aanspraak kunnen maken op een ziektewetuitkering.

Vraag 7

Welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen dat werkgevers hun personeel niet
naar het werk laten komen of vakantiedagen laten opnemen als zij in quarantaine moeten?

Antwoord 7

Vooropgesteld wordt dat het van groot belang is dat werkgevers en werknemer de maatregelen
omtrent quarantaine en isolatie naleven. De werkgever is verplicht te zorgen voor
een veilige en gezonde werkomgeving. Daar hoort naleving van de maatregelen ter voorkoming
van verspreiding van het virus op de werkvloer bij. Als een werknemer in quarantaine
of isolatie moet, dient de werkgever het loon door te betalen, zonder dat daarvoor
vakantiedagen moeten worden opgenomen.

Daarbij wordt echter opgemerkt dat uitzonderingen van kracht zijn, gezien de aanzienlijke
toename van het aantal besmettingen en de ontwrichtende werking daarvan op de maatschappij.

Op basis van het 138e OMT-advies heeft het kabinet met ingang van 15 januari 2022
het advies omtrent quarantaine en isolatie versoepeld voor personen die langer dan
een week geleden een booster hebben gehad en voor personen die vanaf 1 januari 2022
positief zijn getest op corona. Voorts adviseerde het OMT een uitzondering te maken
op de quarantaineregels voor werknemers in essentiële bedrijfsprocessen. Het kabinet
heeft dit advies overgenomen en een handreiking uitgewerkt na gesprekken met de sociale
partners.

Werkgevers kunnen een uitzondering maken op de quarantaineregels, als aan de volgende
voorwaarden is voldaan. Het moet gaan om een quarantaineadvies bij nauw contact met
iemand die besmet is met corona en niet in geval van isolatie na een positieve test
of ziekte. Er is sprake van een functie die cruciaal is voor de continuïteit van de
organisatie (de bedrijfsvoering wordt ernstig belemmerd bij het wegvallen van de specifieke
werknemer). De werkzaamheden die de betreffende werknemer verricht, kunnen niet op
een andere wijze worden verricht (bijvoorbeeld thuiswerken). De werknemer kan niet
vervangen worden. Als laatste voorwaarde geldt dat de werkgever met de ondernemingsraad,
personeelsvertegenwoordiging of personeelsvergadering bepaalt welke functies cruciaal
zijn voor de bedrijfsvoering.

Vraag 8

Bent u bereid om hierover met de vakbeweging in overleg te gaan en bij signalen over
deze misstanden de Nederlandse Arbeidsinspectie op deze bedrijven af te sturen?

Antwoord 8

Ik ben regelmatig in gesprek met vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers over
de naleving van de maatregelen op de werkvloer. In deze overleggen benadruk ik dat
de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) een loket heeft waar klachten en signalen over
risico’s van corona op de werkplek kunnen worden gemeld. En dit gebeurt ook. De NLA
kan een onderzoek instellen als er op basis van de verkregen informatie een vermoeden
is van een overtreding van de Arbowetgeving. De werkgever moet zorgen voor een veilige
en gezonde arbeidsplaats. Het niet naleven van de adviezen omtrent quarantaine en
isolatie door de werkgever kan erop duiden dat de werkgever hiervoor onvoldoende zorg
draagt.

Vraag 9

Bent u verder ook bezorgd dat, in sectoren waarbij er wachtdagen zijn bij ziekte,
personeel, terwijl zij in quarantaine moeten, toch naar het werk komen omdat zij het
inkomen niet kunnen missen?

Antwoord 9

De wet staat werkgevers en werknemers toe 1 of 2 wachtdagen overeen te komen in geval
van ziekte. De wachtdagen zijn daarmee alleen relevant voor werknemers die na een
positieve testuitslag in isolatie moeten. Wachtdagen kunnen worden afgesproken in
de arbeidsovereenkomst of in de cao. Wachtdagen kunnen een onwenselijke prikkel geven
om bij ziekte toch aan het werk te gaan. De overheid kan echter niet zomaar inbreken
in die afspraken tussen werkgever en werknemer. De Stichting van de Arbeid heeft op
1 april 2020 ook een oproep gedaan aan decentrale cao-partijen. In die context heeft
het kabinet met sociale partners gesproken over het betrachten van coulance bij het
toepassen van deze wachtdagen bij ziekte.

Vraag 10

Bent u bereid om te onderzoeken of er een oplossing kan komen voor compensatie voor
werkgevers indien werknemers in quarantaine moeten?

Antwoord 10

Het kabinet heeft al eerder uitgebreid verkend welke mogelijkheden er zijn om de (financiële)
gevolgen van quarantaine of isolatie voor werkgevers en werkenden te beperken. In
de brief van 9 december 20202 is de Kamer geïnformeerd dat een compensatie van ondervonden financiële gevolgen
geen haalbare route is gebleken: het is niet mogelijk te komen tot een regeling die
zowel gericht als uitvoerbaar is. Een regeling die de juiste groep mensen bereikt
is immers per definitie complex, en in algemene zin geldt dat het toevoegen van nog
een complexe regeling de continuïteit van de al zwaarbelaste uitvoeringsorganisaties
in gevaar kan brengen, met alle risico’s van dien.